INHOUDSOPGAVE
Week 5 (deeltentamen 2) – verbreed je blik ....................................................................................... 4
Hoorcollege 7: ADHD .................................................................................................................. 4
Prevalentie ............................................................................................................................. 4
ADHD en gender...................................................................................................................... 5
Diagnostiek ............................................................................................................................ 5
comorbiditeit .......................................................................................................................... 6
kliniek en onderzoek (geen tentamenstof) .................................................................................. 8
Artikel van Kooij.........................................................................................................................16
erfelijkheid en omgeving..........................................................................................................17
Neurobiologie van ADHD .........................................................................................................18
ICD en DSM criteria voor ADHD ................................................................................................19
Prevalentie gedurende het leven ..............................................................................................22
Screening en diagnostische beoordeling ...................................................................................24
Behandeling ..........................................................................................................................25
Stigma rondom ADHD .............................................................................................................28
Hoofdstuk 13: Psychotische stoornissen......................................................................................29
klinisch beeld van een psychose ..............................................................................................29
Clinical staging ......................................................................................................................30
Diagnostiek ...........................................................................................................................31
Diagnostiek per fase ...............................................................................................................33
Behandeling ..........................................................................................................................34
Week 6 – complexe psychopathologie .............................................................................................37
Hoorcollege 9: Verslavingen .......................................................................................................37
Wat is verslaving ....................................................................................................................37
Verslaving: hoe werkt het in het brein........................................................................................39
Attitude hulpverleners en stigma..............................................................................................41
Behandelingen .......................................................................................................................41
Conclusie..............................................................................................................................42
Hoorcollege 10: Forensische psychologie.....................................................................................43
Werkveld forensische psychologie ...........................................................................................43
Oorsprong .............................................................................................................................44
Basis voor behandeling ...........................................................................................................45
Hoofdstuk 6: cliëntgerichte behandeling van psychopathologie ......................................................46
De geschiedenis van cliëntgerichte benadering..........................................................................47
Diagnostiek binnen het cliëntgericht kader ................................................................................48
, Grondhouding van de cliëntgerichte therapeut ..........................................................................49
Pijlers van cliëntgerichte psychotherapie ..................................................................................50
Emotion-Focused Therapy (EFT)...............................................................................................53
Effectiviteit ............................................................................................................................54
Hoofdstuk 15: disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen ................................55
Oppositioneel-opstandige stoornis ..........................................................................................55
Periodiek-explosieve stoornis ..................................................................................................56
Normoverschrijdend-gedragsstoornis.......................................................................................57
Antisociale-persoonlijkheidsstoornis........................................................................................58
Pyromanie .............................................................................................................................59
Kleptomanie ..........................................................................................................................60
Hoofdstuk 16: Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen.........................................................61
Wat is verslaving ....................................................................................................................62
Hoe raakt iemand verslaafd .....................................................................................................62
Screening en diagnostiek.........................................................................................................63
Interventies ...........................................................................................................................64
Week 7 – comorbiditeit ..................................................................................................................67
Hoorcollege 11: eetstoornissen...................................................................................................67
Voedings- of eetstoornis .........................................................................................................67
Welke voedings- en eetstoornissen zijn er?................................................................................68
oorzaken ...............................................................................................................................69
signalen van een eetstoornis: mentale klachten.........................................................................70
behandeling...........................................................................................................................71
onderliggende kenmerken .......................................................................................................72
Hoorcollege 12: bipolaire stoornis ...............................................................................................77
Wat is een bipolaire stoornis....................................................................................................77
Prevalentie ............................................................................................................................78
Oorzaak van bipolariteit ..........................................................................................................78
Risicogroepen........................................................................................................................79
Diagnostiek ...........................................................................................................................80
Differentiaal diagnostiek .........................................................................................................81
Grondplan behandeling...........................................................................................................84
Psychologische behandeling ...................................................................................................84
Hoofdstuk 4: farmacotherapie en andere niet-psychotherapeutische behandelvormen.....................85
Psychofarmacologische interventies ........................................................................................85
Algemene werkingsprincipes van psychofarmaca ......................................................................86
Soorten psychofarmaca ..........................................................................................................87
, Overige neurobiologische interventies ......................................................................................94
Hoofdstuk 10: stemmingsstoornissen..........................................................................................97
Depressieve stoornissen .........................................................................................................97
Diagnostiek en behandeling van de depressieve stoornis ............................................................98
Bipolaire stemmingsstoornissen ............................................................................................ 103
Hoofdstuk 20: Eetstoornissen ................................................................................................... 105
Voedings- en eetstoornissen.................................................................................................. 105
Cross-over en transdiagnostiek.............................................................................................. 107
Diagnostiek en differentiële diagnostiek.................................................................................. 108
Behandeling ........................................................................................................................ 109
Week 8 – integratief beeld ............................................................................................................ 111
Hoorcollege 13: Obsessieve compulsieve stoornis ...................................................................... 111
Diagnostiek ......................................................................................................................... 111
Behandeling ........................................................................................................................ 115
Hoorcollege 14: persoonlijkheidsstoornissen ............................................................................. 116
Persoonlijkheid en persoonlijkheidsstoornissen ...................................................................... 116
Epidemiologie ...................................................................................................................... 117
Cluster a, b en c ................................................................................................................... 119
Diagnostiek ......................................................................................................................... 124
behandeling......................................................................................................................... 124
Hoofdstuk 5: psychoanalytische behandelingen ......................................................................... 126
Het psychoanalytisch begrippenkader .................................................................................... 127
Diagnostische methoden en indicaties voor behandeling .......................................................... 128
Behandelingen ..................................................................................................................... 131
Effectonderzoek ................................................................................................................... 135
Hoofdstuk 14: Obsessief-compulsieve en verwante stoornissen................................................... 135
Klinisch beeld ...................................................................................................................... 136
Etiopathogenese .................................................................................................................. 137
Diagnostiek ......................................................................................................................... 138
Behandeling ........................................................................................................................ 140
Hoofdstuk 17: Persoonlijkheidsstoornissen................................................................................ 140
Klinisch beeld ...................................................................................................................... 141
Diagnostiek ......................................................................................................................... 142
Van diagnostiek naar indicatiestelling ..................................................................................... 143
Behandeling ........................................................................................................................ 144
Prevalenties............................................................................................................................ 147
, SAMENVATTING EN HOORCOLLEGE
AANTEKENINGEN DEELTENTAMEN 2
WEEK 5 (DEELTENTAMEN 2) – VERBREED JE BLIK
HOORCOLLEGE 7: ADHD
ADHD is een neurobiologische stoornis.
- Erfelijkheid belangrijkste oorzaak (80% verklaard door erfelijkheid)
- Stoornis connectiviteit van frontale, striatale en cerebellaire netwerken
- Op groepsniveau slechtere prestaties op neuropsychologische tests
- Veel genen geassocieerd met ADHD in GWAS onderzoek
- Onderactiviteit in bepaalde hersengebieden
- Mensen met ADHD zoeken elkaar vaak op, hierdoor lijkt het alsof er ineens veel mensen met ADHD
zijn.
PREVALENTIE
- Kinderen → 5-7%
o Komt iets meer voor, of valt in ieder geval meer op.
o ADHD klachten worden gedeeltelijk prefrontaal veroorzaakt, prefrontale kwab is bij kinderen
nog niet volledig ontwikkeld→ impulsbeheersing
▪ Lijkt hierdoor sneller dat je ADHD hebt.
▪ Je kan leren jezelf te beheersen.
▪ Dat je het kan beheersen betekent niet dat je het niet hebt, kan ook veel energie kosten
om iets te doen.
▪ Bijvoorbeeld zo kapot zijn van je werk dat je de volgende dag niet meer functioneert →
krijgt het wel af maar kost ook wat.
- Volwassenen → 3-5% (blijft stabiel hoeveel mensen ADHD, was vroeger ook al zo)
o Veel diagnoses in Amerika
o Stuk minder in Afrika
o Als je 1000 mensen test komt het 3-5% voor.
- Ouderen (61+)
o 2.8% 6/9 symptomen
, o 4.2% 4/9 symptomen nu, 6/9 symptomen kindertijd
o Rouw speelt een grote rol: hoe had ik kunnen leven als ik eerder had geweten dat ik ADHD
heb en hier hulp voor had gehad.
- 90% houdt disfunctioneren in de volwassenheid ondanks afname in aantal symptomen.
- Je ontgroeit ADHD waarschijnlijk niet, maar je kan er beter mee omgaan vooral bij weinig
comorbiditeit en veel steun.
- 20% van de psychiatrische patiënten heeft ADHD
ADHD EN GENDER
- Geneeskunde: jongens en mannen zijn beter onderzocht vanwege de cyclus bij meisjes en vrouwen.
- Jongens met ADHD zijn lastiger, en er is meer sprake van gedragsproblemen waardoor eerder hulp
wordt gezocht.
- Meisjes zijn minder druk, vaker onoplettende subtype: dromerig, veel praten en ongeorganiseerd
(wordt minder herkend).
- Jongens vaker diagnose, maar bij volwassenen man: vrouw = 1:1
- Duidt op onder diagnostiek van meisjes, want ADHD begint per definitie in de kindertijd.
Wanneer beginnen vrouwen het moeilijker te krijgen:
- Studeren→ veel stof, meer zelf doen, meer plannen
- Stichten van gezin→ meer verantwoordelijkheden, meer plannen
- Hormonale veranderingen:
o Menstruatie (20/begin 30)
o Zwangerschap
o Menopauze
- Hiervoor net gered, nu eroverheen kantelen en niet meer redden.
DIAGNOSTIEK
- Algemene anamnese
o Begonnen kindertijd
o Chronische ziektelast
o Coping/ compensatie met ziektelast tot gevolg
▪ Alles structureel tot de puntjes afhebben om orde te houden in de chaos.
- DIVA-5 (Diagnostisch Interview Voor ADHD 5)
o Semigestructureerd interview
o Opvolger DIVA 2.0
o Gebaseerd op DSM-5 criteria
o Aanwezigheid ADHD-symptomen in volwassenheid en kindertijd, langdurig beloop en
significante impact op het leven.
o Ook versies voor:
▪ Kinderen (5-17 jaar)→ Young DIVA-5
▪ Licht verstandelijke beperking → DIVA 5 ID
- Disfunctioneren
o Heb je er last van, is het abnormaal
- Geen andere (betere) verklaring
, DSM-5 criteria:
- 18 criteria→ 9 aandachtsproblemen (A), 9 hyperactiviteit/impulsieve kenmerken (HI)
- In adolescentie/volwassenheid 5/9 kenmerken
o Veel verschillen tussen jongens en meisjes, misschien heb je iets wat niet in de DSM staat.
o Bijna volledig gebaseerd op onderzoek naar mannen (nu onderzoek bezig naar vrouwelijke
versie).
o Lijkt niet veel
- Levenslang aanwezig (voor 12e jaar)
o Kan soms erger zijn, maar moet disfunctioneren ook als hier geen redenen voor zijn.
- Disfunctioneren op 2 of meer terreinen, levenslang (school/werk en thuis)
3 presentatiewijzen:
1. ADHD onoplettende type (ook wel ADD)
2. ADHD hyperactief/ impulsief
a. Bij vrouwen meer naar binnen gekeerd→ onrust/onzekerheid
b. Onrustig vanbinnen, maar wel geleerd rustig en netjes te zitten (al snel uitgeblust/geteld)
c. Presenteert zich dus anders, maar betekent niet dat het er niet is
3. ADHD gecombineerd
a. Komt meest voor→ 70/80%
COMORBIDITEIT
80% heeft slaapproblemen, 95% andere stoornis
- ‘ADHD komt nooit alleen’
- Bijna nooit minder dan 3 problemen (specialistische GGZ)
- In meer basis GGZ vaak samen met slaapproblemen/ angst
- Belangrijk meer aan te vragen dan ADHD
Comorbiditeiten:
- Slaap - Tics
- Angst - Suïcidaliteit/automutilatie
- Stemming - Eetproblemen
- Trauma - Psychotische stoornissen
- Middelen - Dissociatieve stoornissen
- Hormoon gebonden klachten - Seksuele klachten
- Bipolair - Somatische klachten
- Persoonlijkheidsproblematiek - ASS
SLAAP
(Zo’n sterke correlatie dat wordt afgevraagd of ADHD geen slaapstoornis is)
- Verlate slaapfase 78%
o Vaak slaaptekort, want je moet wel vroeg opstaan.
o Hierdoor ook concentratieproblemen, emotieregulatie, impulscontrole etc.
o Hierdoor helpt een goed slaapritme met ADHD klachten
o Mensen met ADHD verbruiken veel energie overdag, en rusten daardoor niet voldoende uit ‘s
nachts
- Slaapapneu 30%
Week 5 (deeltentamen 2) – verbreed je blik ....................................................................................... 4
Hoorcollege 7: ADHD .................................................................................................................. 4
Prevalentie ............................................................................................................................. 4
ADHD en gender...................................................................................................................... 5
Diagnostiek ............................................................................................................................ 5
comorbiditeit .......................................................................................................................... 6
kliniek en onderzoek (geen tentamenstof) .................................................................................. 8
Artikel van Kooij.........................................................................................................................16
erfelijkheid en omgeving..........................................................................................................17
Neurobiologie van ADHD .........................................................................................................18
ICD en DSM criteria voor ADHD ................................................................................................19
Prevalentie gedurende het leven ..............................................................................................22
Screening en diagnostische beoordeling ...................................................................................24
Behandeling ..........................................................................................................................25
Stigma rondom ADHD .............................................................................................................28
Hoofdstuk 13: Psychotische stoornissen......................................................................................29
klinisch beeld van een psychose ..............................................................................................29
Clinical staging ......................................................................................................................30
Diagnostiek ...........................................................................................................................31
Diagnostiek per fase ...............................................................................................................33
Behandeling ..........................................................................................................................34
Week 6 – complexe psychopathologie .............................................................................................37
Hoorcollege 9: Verslavingen .......................................................................................................37
Wat is verslaving ....................................................................................................................37
Verslaving: hoe werkt het in het brein........................................................................................39
Attitude hulpverleners en stigma..............................................................................................41
Behandelingen .......................................................................................................................41
Conclusie..............................................................................................................................42
Hoorcollege 10: Forensische psychologie.....................................................................................43
Werkveld forensische psychologie ...........................................................................................43
Oorsprong .............................................................................................................................44
Basis voor behandeling ...........................................................................................................45
Hoofdstuk 6: cliëntgerichte behandeling van psychopathologie ......................................................46
De geschiedenis van cliëntgerichte benadering..........................................................................47
Diagnostiek binnen het cliëntgericht kader ................................................................................48
, Grondhouding van de cliëntgerichte therapeut ..........................................................................49
Pijlers van cliëntgerichte psychotherapie ..................................................................................50
Emotion-Focused Therapy (EFT)...............................................................................................53
Effectiviteit ............................................................................................................................54
Hoofdstuk 15: disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen ................................55
Oppositioneel-opstandige stoornis ..........................................................................................55
Periodiek-explosieve stoornis ..................................................................................................56
Normoverschrijdend-gedragsstoornis.......................................................................................57
Antisociale-persoonlijkheidsstoornis........................................................................................58
Pyromanie .............................................................................................................................59
Kleptomanie ..........................................................................................................................60
Hoofdstuk 16: Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen.........................................................61
Wat is verslaving ....................................................................................................................62
Hoe raakt iemand verslaafd .....................................................................................................62
Screening en diagnostiek.........................................................................................................63
Interventies ...........................................................................................................................64
Week 7 – comorbiditeit ..................................................................................................................67
Hoorcollege 11: eetstoornissen...................................................................................................67
Voedings- of eetstoornis .........................................................................................................67
Welke voedings- en eetstoornissen zijn er?................................................................................68
oorzaken ...............................................................................................................................69
signalen van een eetstoornis: mentale klachten.........................................................................70
behandeling...........................................................................................................................71
onderliggende kenmerken .......................................................................................................72
Hoorcollege 12: bipolaire stoornis ...............................................................................................77
Wat is een bipolaire stoornis....................................................................................................77
Prevalentie ............................................................................................................................78
Oorzaak van bipolariteit ..........................................................................................................78
Risicogroepen........................................................................................................................79
Diagnostiek ...........................................................................................................................80
Differentiaal diagnostiek .........................................................................................................81
Grondplan behandeling...........................................................................................................84
Psychologische behandeling ...................................................................................................84
Hoofdstuk 4: farmacotherapie en andere niet-psychotherapeutische behandelvormen.....................85
Psychofarmacologische interventies ........................................................................................85
Algemene werkingsprincipes van psychofarmaca ......................................................................86
Soorten psychofarmaca ..........................................................................................................87
, Overige neurobiologische interventies ......................................................................................94
Hoofdstuk 10: stemmingsstoornissen..........................................................................................97
Depressieve stoornissen .........................................................................................................97
Diagnostiek en behandeling van de depressieve stoornis ............................................................98
Bipolaire stemmingsstoornissen ............................................................................................ 103
Hoofdstuk 20: Eetstoornissen ................................................................................................... 105
Voedings- en eetstoornissen.................................................................................................. 105
Cross-over en transdiagnostiek.............................................................................................. 107
Diagnostiek en differentiële diagnostiek.................................................................................. 108
Behandeling ........................................................................................................................ 109
Week 8 – integratief beeld ............................................................................................................ 111
Hoorcollege 13: Obsessieve compulsieve stoornis ...................................................................... 111
Diagnostiek ......................................................................................................................... 111
Behandeling ........................................................................................................................ 115
Hoorcollege 14: persoonlijkheidsstoornissen ............................................................................. 116
Persoonlijkheid en persoonlijkheidsstoornissen ...................................................................... 116
Epidemiologie ...................................................................................................................... 117
Cluster a, b en c ................................................................................................................... 119
Diagnostiek ......................................................................................................................... 124
behandeling......................................................................................................................... 124
Hoofdstuk 5: psychoanalytische behandelingen ......................................................................... 126
Het psychoanalytisch begrippenkader .................................................................................... 127
Diagnostische methoden en indicaties voor behandeling .......................................................... 128
Behandelingen ..................................................................................................................... 131
Effectonderzoek ................................................................................................................... 135
Hoofdstuk 14: Obsessief-compulsieve en verwante stoornissen................................................... 135
Klinisch beeld ...................................................................................................................... 136
Etiopathogenese .................................................................................................................. 137
Diagnostiek ......................................................................................................................... 138
Behandeling ........................................................................................................................ 140
Hoofdstuk 17: Persoonlijkheidsstoornissen................................................................................ 140
Klinisch beeld ...................................................................................................................... 141
Diagnostiek ......................................................................................................................... 142
Van diagnostiek naar indicatiestelling ..................................................................................... 143
Behandeling ........................................................................................................................ 144
Prevalenties............................................................................................................................ 147
, SAMENVATTING EN HOORCOLLEGE
AANTEKENINGEN DEELTENTAMEN 2
WEEK 5 (DEELTENTAMEN 2) – VERBREED JE BLIK
HOORCOLLEGE 7: ADHD
ADHD is een neurobiologische stoornis.
- Erfelijkheid belangrijkste oorzaak (80% verklaard door erfelijkheid)
- Stoornis connectiviteit van frontale, striatale en cerebellaire netwerken
- Op groepsniveau slechtere prestaties op neuropsychologische tests
- Veel genen geassocieerd met ADHD in GWAS onderzoek
- Onderactiviteit in bepaalde hersengebieden
- Mensen met ADHD zoeken elkaar vaak op, hierdoor lijkt het alsof er ineens veel mensen met ADHD
zijn.
PREVALENTIE
- Kinderen → 5-7%
o Komt iets meer voor, of valt in ieder geval meer op.
o ADHD klachten worden gedeeltelijk prefrontaal veroorzaakt, prefrontale kwab is bij kinderen
nog niet volledig ontwikkeld→ impulsbeheersing
▪ Lijkt hierdoor sneller dat je ADHD hebt.
▪ Je kan leren jezelf te beheersen.
▪ Dat je het kan beheersen betekent niet dat je het niet hebt, kan ook veel energie kosten
om iets te doen.
▪ Bijvoorbeeld zo kapot zijn van je werk dat je de volgende dag niet meer functioneert →
krijgt het wel af maar kost ook wat.
- Volwassenen → 3-5% (blijft stabiel hoeveel mensen ADHD, was vroeger ook al zo)
o Veel diagnoses in Amerika
o Stuk minder in Afrika
o Als je 1000 mensen test komt het 3-5% voor.
- Ouderen (61+)
o 2.8% 6/9 symptomen
, o 4.2% 4/9 symptomen nu, 6/9 symptomen kindertijd
o Rouw speelt een grote rol: hoe had ik kunnen leven als ik eerder had geweten dat ik ADHD
heb en hier hulp voor had gehad.
- 90% houdt disfunctioneren in de volwassenheid ondanks afname in aantal symptomen.
- Je ontgroeit ADHD waarschijnlijk niet, maar je kan er beter mee omgaan vooral bij weinig
comorbiditeit en veel steun.
- 20% van de psychiatrische patiënten heeft ADHD
ADHD EN GENDER
- Geneeskunde: jongens en mannen zijn beter onderzocht vanwege de cyclus bij meisjes en vrouwen.
- Jongens met ADHD zijn lastiger, en er is meer sprake van gedragsproblemen waardoor eerder hulp
wordt gezocht.
- Meisjes zijn minder druk, vaker onoplettende subtype: dromerig, veel praten en ongeorganiseerd
(wordt minder herkend).
- Jongens vaker diagnose, maar bij volwassenen man: vrouw = 1:1
- Duidt op onder diagnostiek van meisjes, want ADHD begint per definitie in de kindertijd.
Wanneer beginnen vrouwen het moeilijker te krijgen:
- Studeren→ veel stof, meer zelf doen, meer plannen
- Stichten van gezin→ meer verantwoordelijkheden, meer plannen
- Hormonale veranderingen:
o Menstruatie (20/begin 30)
o Zwangerschap
o Menopauze
- Hiervoor net gered, nu eroverheen kantelen en niet meer redden.
DIAGNOSTIEK
- Algemene anamnese
o Begonnen kindertijd
o Chronische ziektelast
o Coping/ compensatie met ziektelast tot gevolg
▪ Alles structureel tot de puntjes afhebben om orde te houden in de chaos.
- DIVA-5 (Diagnostisch Interview Voor ADHD 5)
o Semigestructureerd interview
o Opvolger DIVA 2.0
o Gebaseerd op DSM-5 criteria
o Aanwezigheid ADHD-symptomen in volwassenheid en kindertijd, langdurig beloop en
significante impact op het leven.
o Ook versies voor:
▪ Kinderen (5-17 jaar)→ Young DIVA-5
▪ Licht verstandelijke beperking → DIVA 5 ID
- Disfunctioneren
o Heb je er last van, is het abnormaal
- Geen andere (betere) verklaring
, DSM-5 criteria:
- 18 criteria→ 9 aandachtsproblemen (A), 9 hyperactiviteit/impulsieve kenmerken (HI)
- In adolescentie/volwassenheid 5/9 kenmerken
o Veel verschillen tussen jongens en meisjes, misschien heb je iets wat niet in de DSM staat.
o Bijna volledig gebaseerd op onderzoek naar mannen (nu onderzoek bezig naar vrouwelijke
versie).
o Lijkt niet veel
- Levenslang aanwezig (voor 12e jaar)
o Kan soms erger zijn, maar moet disfunctioneren ook als hier geen redenen voor zijn.
- Disfunctioneren op 2 of meer terreinen, levenslang (school/werk en thuis)
3 presentatiewijzen:
1. ADHD onoplettende type (ook wel ADD)
2. ADHD hyperactief/ impulsief
a. Bij vrouwen meer naar binnen gekeerd→ onrust/onzekerheid
b. Onrustig vanbinnen, maar wel geleerd rustig en netjes te zitten (al snel uitgeblust/geteld)
c. Presenteert zich dus anders, maar betekent niet dat het er niet is
3. ADHD gecombineerd
a. Komt meest voor→ 70/80%
COMORBIDITEIT
80% heeft slaapproblemen, 95% andere stoornis
- ‘ADHD komt nooit alleen’
- Bijna nooit minder dan 3 problemen (specialistische GGZ)
- In meer basis GGZ vaak samen met slaapproblemen/ angst
- Belangrijk meer aan te vragen dan ADHD
Comorbiditeiten:
- Slaap - Tics
- Angst - Suïcidaliteit/automutilatie
- Stemming - Eetproblemen
- Trauma - Psychotische stoornissen
- Middelen - Dissociatieve stoornissen
- Hormoon gebonden klachten - Seksuele klachten
- Bipolair - Somatische klachten
- Persoonlijkheidsproblematiek - ASS
SLAAP
(Zo’n sterke correlatie dat wordt afgevraagd of ADHD geen slaapstoornis is)
- Verlate slaapfase 78%
o Vaak slaaptekort, want je moet wel vroeg opstaan.
o Hierdoor ook concentratieproblemen, emotieregulatie, impulscontrole etc.
o Hierdoor helpt een goed slaapritme met ADHD klachten
o Mensen met ADHD verbruiken veel energie overdag, en rusten daardoor niet voldoende uit ‘s
nachts
- Slaapapneu 30%
