Hoofdstuk 2: Grieken en Romeinen
Voordelen van een lessencyclus
- Een cyclus komt meer overeen met de onderwijspraktijk
- Je leert beter ordenen
- Je krijgt meer zicht op wat er zoal met een onderwerp mogelijk is
- Je krijgt vaak een intenser contact met een klas (de leerlingen kunnen zich
identificeren)
- Het krijgt meer diepgang
- Je hebt als student vaak een succeservaring
- Je boekt tijdwinst
- Je kunt gericht vooruitwerken
- Je beleeft er in het algemeen meer plezier aan
→ Het begrip cyclus wekt de indruk dat het om een geheel, maar dat is niet zo.
Het is bedoeld om aan te geven dat iedere les een aantal vaste aspecten
voorkomt, waarmee je historische culturen met elkaar en met het heden kunt
vergelijken.
● Invalshoeken en kernvragen
→ Het onderwerp moet vanuit verschillende invalshoeken behandeld worden.
1. Economische invalshoek
Hoe voorzien mensen in hun levensonderhoud> Ho is de productie georganiseerd?
→ Leerlingen krijgen hierdoor kennis van en inzicht in:
- Verschillende maatschappijtypen, te weten de samenleving van de jagers-
verzamelaars
- De overgang naar nieuwe maatschappijtypen
2. Politieke invalshoek
→ Hoe is de macht verdeeld? Hoe wordt macht beleeft? Hoe is de macht
zichtbaar?
→ Leerlingen krijgen kennis van inzichten in:
- Het begrip macht on macro- en micro- situatie
- Emancipatiebewegingen/revoluties waardoor machtsstructuren zijn veranderd
3. Culturele invalshoek
→ Hoe worden betekenissen met betrekking tot heden en verleden
overdraagbaar gemaakt?
→ Leerlingen krijgen kennis van en inzicht in:
- Culturele verscheidenheid
- De wijze waarop mensen
- Zin hebben gegeven aan hun bestaan
- Hun werkelijkheid verbeeld hebben
- De plaats van het individu binnen een cultuur
4. Ecologische invalshoek
De manier waarop de mensheid in de geschiedenis in zijn onderhoud heeft voorzien.
→ Welke mogelijkheden biedt een omgeving aan een menselijke gemeenschap?
Leerlingen krijgen kennis van en inzicht in:
, - De invloed van het natuurlijke milieu op de cultuur
- De houding van de groep ten opzichte van de natuur
Voor alle invalshoeken geldt dat zij op twee manieren geplaatst moeten worden
→ Tijd en ruimte
De sociaal invalshoek ontbreekt: het kenmerk van het handelen van een mens dat het zich
voltrekt in relatie tot anderen; je kunt dus spreken van sociaal-culturele of sociaal-
economisch invalshoek.
De invalshoeken zijn vooral een zinvol en praktisch hulpmiddel om ervoor te zorgen dat de
geschiedenisles aan de vorige aspecten voldoet. Het is niet de bedoeling dat het een invul of
afvink formulier wordt. De vier invalshoeken gebruik niet op deze manier en wel om de
volgende redenen:
- Je hebt weinig tijd
- Niet in elke cultuur komen alle aspecten even sterk naar voren
Er wordt verwacht dat naast de losse vakken ook samenhang wordt gegeven aan tussen de
vakken, dit is als volgt omschreven:
‘’De student kan toelichten hoe Geschiedenis samenhangt met andere domeinen binnen het
leergebied OJW en met het leergebied kunstzinnige oriëntatie. Hij kan dit illustreren met
lesvoorbeelden. De student kan taal- en rekenonderwijs op een betekenisvolle manier
verbinden met geschiedenisonderwijs en kan dit illustreren aan de hand van lesvoorbeelden.
De student kan aangeven hoe mediadidactiek en mediawijsheid in het
geschiedenisonderwijs wordt toegepast.’’
Hoofdstuk 3.1: het didactische aspect: verhalen en jeugdliteratuur gebruiken
● Het belang van verhalen
Geschiedenisdidactiek Wilschut, Van straaten en van Riessen noemen verhalen een
uitstekende manier om abstracte leerstof te verduidelijken. Verhalen geven zicht op een
andere werkelijkheid waardoor leerlingen hun eigen vanzelfsprekende werkelijkheid gaan
overwegen en daardoor tot denken worden gezet.
→ Door een geschiedenis verhaal te vertellen brengt de juf de leerlingen terug
naar een niet meer bestaande tijd en cultuur. De leerlingen verplaatsen zich dan in een
ander persoon, waardoor er een beroep wordt gedaan op hun empathische vermogen. Voor
het ontwikkelen van historisch denken en redeneren is dit essentieel.
● Historische romans: Feit + fictie = factie
- Er zijn talloze jeugdboeken met een historische sfeer. Ze spelen zich af in een
fantasie verleden. Het is vaak de bedoeling dat de auteur een boodschap wilt
overbrengen
- De ideale historische jeugdroman valt in de categorie factie: feiten aangevuld met
fictie. Over het algemeen zijn de hoofdpersonen verzonnen maar de gebeurtenissen
waargebeurd.
→ Strips en geschiedenis gaan vaak goed samen bij leerlingen
Voordelen van een lessencyclus
- Een cyclus komt meer overeen met de onderwijspraktijk
- Je leert beter ordenen
- Je krijgt meer zicht op wat er zoal met een onderwerp mogelijk is
- Je krijgt vaak een intenser contact met een klas (de leerlingen kunnen zich
identificeren)
- Het krijgt meer diepgang
- Je hebt als student vaak een succeservaring
- Je boekt tijdwinst
- Je kunt gericht vooruitwerken
- Je beleeft er in het algemeen meer plezier aan
→ Het begrip cyclus wekt de indruk dat het om een geheel, maar dat is niet zo.
Het is bedoeld om aan te geven dat iedere les een aantal vaste aspecten
voorkomt, waarmee je historische culturen met elkaar en met het heden kunt
vergelijken.
● Invalshoeken en kernvragen
→ Het onderwerp moet vanuit verschillende invalshoeken behandeld worden.
1. Economische invalshoek
Hoe voorzien mensen in hun levensonderhoud> Ho is de productie georganiseerd?
→ Leerlingen krijgen hierdoor kennis van en inzicht in:
- Verschillende maatschappijtypen, te weten de samenleving van de jagers-
verzamelaars
- De overgang naar nieuwe maatschappijtypen
2. Politieke invalshoek
→ Hoe is de macht verdeeld? Hoe wordt macht beleeft? Hoe is de macht
zichtbaar?
→ Leerlingen krijgen kennis van inzichten in:
- Het begrip macht on macro- en micro- situatie
- Emancipatiebewegingen/revoluties waardoor machtsstructuren zijn veranderd
3. Culturele invalshoek
→ Hoe worden betekenissen met betrekking tot heden en verleden
overdraagbaar gemaakt?
→ Leerlingen krijgen kennis van en inzicht in:
- Culturele verscheidenheid
- De wijze waarop mensen
- Zin hebben gegeven aan hun bestaan
- Hun werkelijkheid verbeeld hebben
- De plaats van het individu binnen een cultuur
4. Ecologische invalshoek
De manier waarop de mensheid in de geschiedenis in zijn onderhoud heeft voorzien.
→ Welke mogelijkheden biedt een omgeving aan een menselijke gemeenschap?
Leerlingen krijgen kennis van en inzicht in:
, - De invloed van het natuurlijke milieu op de cultuur
- De houding van de groep ten opzichte van de natuur
Voor alle invalshoeken geldt dat zij op twee manieren geplaatst moeten worden
→ Tijd en ruimte
De sociaal invalshoek ontbreekt: het kenmerk van het handelen van een mens dat het zich
voltrekt in relatie tot anderen; je kunt dus spreken van sociaal-culturele of sociaal-
economisch invalshoek.
De invalshoeken zijn vooral een zinvol en praktisch hulpmiddel om ervoor te zorgen dat de
geschiedenisles aan de vorige aspecten voldoet. Het is niet de bedoeling dat het een invul of
afvink formulier wordt. De vier invalshoeken gebruik niet op deze manier en wel om de
volgende redenen:
- Je hebt weinig tijd
- Niet in elke cultuur komen alle aspecten even sterk naar voren
Er wordt verwacht dat naast de losse vakken ook samenhang wordt gegeven aan tussen de
vakken, dit is als volgt omschreven:
‘’De student kan toelichten hoe Geschiedenis samenhangt met andere domeinen binnen het
leergebied OJW en met het leergebied kunstzinnige oriëntatie. Hij kan dit illustreren met
lesvoorbeelden. De student kan taal- en rekenonderwijs op een betekenisvolle manier
verbinden met geschiedenisonderwijs en kan dit illustreren aan de hand van lesvoorbeelden.
De student kan aangeven hoe mediadidactiek en mediawijsheid in het
geschiedenisonderwijs wordt toegepast.’’
Hoofdstuk 3.1: het didactische aspect: verhalen en jeugdliteratuur gebruiken
● Het belang van verhalen
Geschiedenisdidactiek Wilschut, Van straaten en van Riessen noemen verhalen een
uitstekende manier om abstracte leerstof te verduidelijken. Verhalen geven zicht op een
andere werkelijkheid waardoor leerlingen hun eigen vanzelfsprekende werkelijkheid gaan
overwegen en daardoor tot denken worden gezet.
→ Door een geschiedenis verhaal te vertellen brengt de juf de leerlingen terug
naar een niet meer bestaande tijd en cultuur. De leerlingen verplaatsen zich dan in een
ander persoon, waardoor er een beroep wordt gedaan op hun empathische vermogen. Voor
het ontwikkelen van historisch denken en redeneren is dit essentieel.
● Historische romans: Feit + fictie = factie
- Er zijn talloze jeugdboeken met een historische sfeer. Ze spelen zich af in een
fantasie verleden. Het is vaak de bedoeling dat de auteur een boodschap wilt
overbrengen
- De ideale historische jeugdroman valt in de categorie factie: feiten aangevuld met
fictie. Over het algemeen zijn de hoofdpersonen verzonnen maar de gebeurtenissen
waargebeurd.
→ Strips en geschiedenis gaan vaak goed samen bij leerlingen
