TAAK 7 DE ONCOLOGISCHE
PATIËNT
ZUYDHOGESCHOOL
,Inhoudsopgave
1 De student legt globaal uit wat kanker en de TNM-classificatie inhoudt en welke typen tumoren het
meest voorkomen onder Nederlandse mannen en vrouwen (top 5). ............................................................... 1
1.1 Wat is kanker?: .................................................................................................................................... 1
1.2 Oorzaken: ............................................................................................................................................. 1
1.3 Risicofactoren voor kanker: .................................................................................................................. 2
1.4 Goedaardig vs kwaardaardig: .............................................................................................................. 2
1.5 TNM classificatie: ................................................................................................................................. 3
2 De student benoemt de tien meest voorkomende problemen in leven na kanker. ................................. 4
3 De student beschrijft welke oorzaken een rol kunnen spelen bij vermoeidheid bij kanker. .................... 5
3.1 Oorzaken vermoeidheid bij kanker:...................................................................................................... 5
4 De student benoemt de medische behandelmogelijkheden en prognose bij prostaatkanker. ................ 6
4.1 Behandelingen als er geen uitzaaiingen zijn ........................................................................................ 6
4.2 Behandelingen als er uitzaaiingen zijn ................................................................................................. 6
4.3 Prognose: ............................................................................................................................................. 7
5 De student beschrijft de verschillende fases bij kanker (curatieve, palliatieve en terminale fase). ......... 8
5.1 Curatieve fase: ..................................................................................................................................... 8
5.2 Palliatieve fase: .................................................................................................................................... 8
5.3 Terminale fase: ..................................................................................................................................... 8
6 De student licht toe wat het IKNL en www.oncoline.nl inhoudt. .......................................................... 9
6.1 IKNL: ..................................................................................................................................................... 9
6.2 Oncoline: .............................................................................................................................................. 9
7 De student beschrijft globaal het beroepscompetentieprofiel van een oncologiefysiotherapeut en weet
wanneer de oncologiefysiotherapeut ingeschakeld dient te worden. ............................................................ 10
8 De student licht toe hoe het fysiotherapeutisch proces (zowel diagnostisch als therapeutisch eruit ziet)
bij dhr. Molenaar. .......................................................................................................................................... 11
8.1 Anamnese: ......................................................................................................................................... 11
8.1.1 Lastmeter: ..................................................................................................................................... 11
8.1.2 PSK: ................................................................................................................................................ 12
8.1.3 Methodiek anamnese: .................................................................................................................. 13
8.2 Onderzoek: ......................................................................................................................................... 14
8.2.1 Meetinstrumenten per domein: ................................................................................................... 14
8.3 Behandelplan: .................................................................................................................................... 19
8.4 Behandeling: ...................................................................................................................................... 21
8.5 Fysiotherapeutische diagnose: ........................................................................................................... 23
9 De student legt uit wat ‘interprofessioneel samenwerken’ inhoudt en signaleert wanneer een andere
discipline (bv. diëtist, ergotherapeute, creatieve therapie, verpleegkundige) ingeschakeld dient te worden bij
een oncologische patiënt. .............................................................................................................................. 24
, 9.1 Interprofessioneel samenwerken: ...................................................................................................... 24
9.2 Disciplines interprofessionele samenwerking: ................................................................................... 24
10 De student licht toe wat het doel en waarde is van het Toon Hermanshuis. ......................................... 25
,Taak 7 De oncologische patiënt
Inge loopt stage in een particuliere praktijk. Hier is heeft zij veel patiënten gezien met orthopedische
klachten. Toch zou zij ook graag mee willen kijken bij andere specialisaties binnen de fysiotherapie.
Leon, de oncologiefysiotherapeut, heeft nog een intake openstaan. Hij heeft dhr. Molenaar (64 jaar) al
eerder gezien middels DTF. Hij had aanhoudende vermoeidheid en was ook afgevallen. Hij wilde
graag samen met de fysiotherapeut werken aan zijn conditie. Echter vertrouwde Leon destijds de
situatie niet en heeft dhr. Molenaar na de intake teruggestuurd naar de huisarts. Deze verwees hem
door naar het ziekenhuis, waarna meerdere onderzoeken gesteld werd dat hij prostaatkanker heeft
(T3N2M1). De arts heeft hem gezegd dat hij niet meer beter wordt en dat men hem nu palliatief
begeleid middels actief volgen. Dhr. Molenaar zelf heeft van andere behandelingen afgezien. Hij is
doorverwezen naar een oncologisch fysiotherapeut om te werken aan de vermoeidheidsklachten
en conditie.
Voor het anamnesegesprek heeft Leon Dhr. Molenaar alvast de Lastmeter laten invullen. Tijdens het
anamnesegesprek gebruikt Leon de Lastmeter om dieper in te gaan op andere klachten, zoals
emotionele problemen. Verder maakt hij gebruik van de PSK om te achterhalen met welke
dagelijkse activiteiten dhr. problemen heeft ten gevolge van de kanker. Ook neemt hij een aantal
andere meetinstrumenten af om vermoeidheid, kracht en conditie in kaart te brengen. Ter
voorbereiding gaat Inge nog eens door haar vaardighedencahiers heen. Daarnaast heeft Leon haar
gevraagd om eens op de site van het IKNL te kijken naar meetinstrumenten; www.oncoline.nl. Daar
staat ook informatie over de behandeling tijdens oncologische revalidatie, wat tot voor kort “herstel &
balans” heette.
Bij het opstellen van het behandelplan overlegt Leon met dhr. Molenaar hoe ze gaan werken aan de
vermoeidheid en ze komen hierbij tot een gezamenlijk besluit over hoe ze deze behandeling gaan
inrichten. Leon geeft aan dat niet alleen de verminderde lichamelijke conditie een rol speelt bij de
vermoeidheid van dhr. Molenaar, maar bijvoorbeeld ook de somberheid. Leon oppert de mogelijkheid
dat ergotherapie handig kan zijn om te kijken naar de energieverdeling op de dag. En hij stelt voor dat
het misschien fijn is om met lotgenoten in contact te komen en hij informeert dhr. Molenaar over het
Toon Hermanshuis. In samenspraak wil Leon kijken naar een op maat gemaakt behandelplan voor
dhr. Molenaar.
Algemeen
Deze taak loopt van donderdag 11 juni tot en met dinsdag 16 juni.
Tijdspad:
Datum Onderwijsactiviteit
Donderdag 11-06 OWG 11: Afsluiten T6, Opstarten T7
Vrijdag 12-06 VH 7.1 Anamnese + onderzoek
Maandag 15-06 VH 7.2 Behandeling middels trainingsprogramma
Dinsdag 16-06 OWG 12: Afsluiten T7, Opstarten T8
,Probleemtaak:
Probleemstelling:
Welke rol (competenties) heeft de fysiotherapeut bij de begeleiding, behandeling en nabehandeling
van kankerpatiënten?
Doelstellingen Vaardigheden:
1. De student voert een anamnese met specifieke anamnestische bij een oncologie patiënt en
neemt hierbij de LAST meter en PSK af.
2. De student past gepaste verbale en non-verbale gesprektechnieken toe bij een oncologische
patiënt.
3. De student voert testen uit om de algehele conditie in kaart te brengen.
4. De student past de trainingsprincipes toe in de behandeling van een oncologiepatiënt.
Doelstellingen Theorie:
1. De student legt globaal uit wat kanker en de TNM-classificatie inhoudt en welke typen
tumoren het meest voorkomen onder Nederlandse mannen en vrouwen (top 5).
2. De student benoemt de tien meest voorkomende problemen in leven na kanker.
3. De student beschrijft welke oorzaken een rol kunnen spelen bij vermoeidheid bij kanker.
4. De student benoemt de medische behandelmogelijkheden en prognose bij prostaatkanker.
5. De student beschrijft de verschillende fases bij kanker (curatieve, palliatieve en terminale
fase).
6. De student licht toe wat het IKNL en www.oncoline.nl inhoudt.
7. De student beschrijft globaal het beroepscompetentieprofiel van een oncologiefysiotherapeut
en weet wanneer de oncologiefysiotherapeut ingeschakeld dient te worden.
8. De student licht toe hoe het fysiotherapeutisch proces (zowel diagnostisch als therapeutisch
eruit ziet) bij dhr. Molenaar.
9. De student legt uit wat ‘interprofessioneel samenwerken’ inhoudt en signaleert wanneer een
andere discipline (bv. diëtist, ergotherapeute, creatieve therapie, verpleegkundige)
ingeschakeld dient te worden bij een oncologische patiënt.
10. De student licht toe wat het doel en waarde is van het Toon Hermanshuis.
,1 De student legt globaal uit wat kanker en de TNM-classificatie
inhoudt en welke typen tumoren het meest voorkomen onder
Nederlandse mannen en vrouwen (top 5).
Bron:
https://www.oncoline.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&id=40075&richtlijn_id
=1014
Bron: https://www.gezondheidsnet.nl/kanker/kanker-wat-is-
het#:~:text=Kanker%20is%20een%20woord%20waar,plaatsen%20in%20het%20lichaam%20
voorkomen.
1.1 Wat is kanker?:
Kanker
Ongecontroleerde proliferatie van de cellen die voortkomen uit vrijwel elk celtype in het lichaam.
(botcellen, huidcellen, enz..)
• Onderscheidt tussen:
o Solide tumoren (bindweefsel, epitheelweefsel, spieren en botten)
o Hemato-oncologische kanker (bloedvoorziende organen en lymfevaten)
• Kanker is een ziekte van de cellen in het lichaam
• Abnormale cellen delen en groeien ongecontroleerd
• Abnormale cellen vormen een massa = Tumor
• Kenmerken van een kankercel:
o Ongecontroleerde celdeling omdat kankercellen weerstand hebben opgebouwd tegen
groeiremmers
o Automatische celdood is uitgeschakeld
▪ Normale cellen die beschadigd zijn, vernietigen zichzelf.
▪ Kankercellen doen dit niet
▪ Hierdoor blijven kankercellen heel lang leven
o Stimuleren aanmaak van nieuwe bloedvaten
▪ Kankercellen hebben meer voedingsstoffen nodig dan normale cellen ->
omdat ze snel groeien/delen
▪ Hierdoor maken ze zelf bloedvaten aan = angiogenese
o Kankercellen ontsnappen aan afweersysteem
▪ Immuunsysteem herkent kankercellen vaak niet als afwijkende cellen en ruimt
deze dan ook niet op.
o Normale cellen kunnen niet leven in een vreemde omgeving.
▪ Kankercellen nemen omliggende weefsels over of kunnen uitzaaien naar
andere delen van het lichaam.
1.2 Oorzaken:
• Ontstaat wanneer DNA beschadigd wordt.
• Dit noemt men Mutaties
• Bij genoeg ontstane mutaties in 1 cel kan de eerste kankercel ontstaan.
• Deze cel gaat zich delen
, 1.3 Risicofactoren voor kanker:
• Toeval
• Blootstelling aan straling en gevaarlijke stoffen -> beschadigd het DNA (bv piloten)
• Ongezonde levensstijl (roken, veel alcohol, onbeschermd zonnen, slechte voeding)
• Virus dat DNA beschadigd
• Erfelijkheid -> 5% kankergevallen is erfelijk bepaald
• Verminderd afweersysteem
• Oudere leeftijd
• Overgewicht
1.4 Goedaardig vs kwaardaardig:
• Tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn:
o Goedaardig:
▪ Groeit niet door andere weefsels of organen heen
▪ Verspreidt zich niet in het lichaam
▪ Scherp begrensd
▪ BV wrat
o Kwaadaardig:
▪ Doorgroeien naar omliggende weefsels en/of organen
▪ Cellen kunnen losraken en via bloed en/of lymfe ergens anders in lichaam
terecht komen en uitgroeien tot nieuwe tumoren = METASTASEN OF
UITZAAIINGEN
▪ Onderscheidt tussen:
• Carcinoom:
o Uitgaande van epitheelweefsel (bekleding van organen, huid
en klieren)
• Sacroom:
o Uitgaande van bindweefsel, botten en spieren
PATIËNT
ZUYDHOGESCHOOL
,Inhoudsopgave
1 De student legt globaal uit wat kanker en de TNM-classificatie inhoudt en welke typen tumoren het
meest voorkomen onder Nederlandse mannen en vrouwen (top 5). ............................................................... 1
1.1 Wat is kanker?: .................................................................................................................................... 1
1.2 Oorzaken: ............................................................................................................................................. 1
1.3 Risicofactoren voor kanker: .................................................................................................................. 2
1.4 Goedaardig vs kwaardaardig: .............................................................................................................. 2
1.5 TNM classificatie: ................................................................................................................................. 3
2 De student benoemt de tien meest voorkomende problemen in leven na kanker. ................................. 4
3 De student beschrijft welke oorzaken een rol kunnen spelen bij vermoeidheid bij kanker. .................... 5
3.1 Oorzaken vermoeidheid bij kanker:...................................................................................................... 5
4 De student benoemt de medische behandelmogelijkheden en prognose bij prostaatkanker. ................ 6
4.1 Behandelingen als er geen uitzaaiingen zijn ........................................................................................ 6
4.2 Behandelingen als er uitzaaiingen zijn ................................................................................................. 6
4.3 Prognose: ............................................................................................................................................. 7
5 De student beschrijft de verschillende fases bij kanker (curatieve, palliatieve en terminale fase). ......... 8
5.1 Curatieve fase: ..................................................................................................................................... 8
5.2 Palliatieve fase: .................................................................................................................................... 8
5.3 Terminale fase: ..................................................................................................................................... 8
6 De student licht toe wat het IKNL en www.oncoline.nl inhoudt. .......................................................... 9
6.1 IKNL: ..................................................................................................................................................... 9
6.2 Oncoline: .............................................................................................................................................. 9
7 De student beschrijft globaal het beroepscompetentieprofiel van een oncologiefysiotherapeut en weet
wanneer de oncologiefysiotherapeut ingeschakeld dient te worden. ............................................................ 10
8 De student licht toe hoe het fysiotherapeutisch proces (zowel diagnostisch als therapeutisch eruit ziet)
bij dhr. Molenaar. .......................................................................................................................................... 11
8.1 Anamnese: ......................................................................................................................................... 11
8.1.1 Lastmeter: ..................................................................................................................................... 11
8.1.2 PSK: ................................................................................................................................................ 12
8.1.3 Methodiek anamnese: .................................................................................................................. 13
8.2 Onderzoek: ......................................................................................................................................... 14
8.2.1 Meetinstrumenten per domein: ................................................................................................... 14
8.3 Behandelplan: .................................................................................................................................... 19
8.4 Behandeling: ...................................................................................................................................... 21
8.5 Fysiotherapeutische diagnose: ........................................................................................................... 23
9 De student legt uit wat ‘interprofessioneel samenwerken’ inhoudt en signaleert wanneer een andere
discipline (bv. diëtist, ergotherapeute, creatieve therapie, verpleegkundige) ingeschakeld dient te worden bij
een oncologische patiënt. .............................................................................................................................. 24
, 9.1 Interprofessioneel samenwerken: ...................................................................................................... 24
9.2 Disciplines interprofessionele samenwerking: ................................................................................... 24
10 De student licht toe wat het doel en waarde is van het Toon Hermanshuis. ......................................... 25
,Taak 7 De oncologische patiënt
Inge loopt stage in een particuliere praktijk. Hier is heeft zij veel patiënten gezien met orthopedische
klachten. Toch zou zij ook graag mee willen kijken bij andere specialisaties binnen de fysiotherapie.
Leon, de oncologiefysiotherapeut, heeft nog een intake openstaan. Hij heeft dhr. Molenaar (64 jaar) al
eerder gezien middels DTF. Hij had aanhoudende vermoeidheid en was ook afgevallen. Hij wilde
graag samen met de fysiotherapeut werken aan zijn conditie. Echter vertrouwde Leon destijds de
situatie niet en heeft dhr. Molenaar na de intake teruggestuurd naar de huisarts. Deze verwees hem
door naar het ziekenhuis, waarna meerdere onderzoeken gesteld werd dat hij prostaatkanker heeft
(T3N2M1). De arts heeft hem gezegd dat hij niet meer beter wordt en dat men hem nu palliatief
begeleid middels actief volgen. Dhr. Molenaar zelf heeft van andere behandelingen afgezien. Hij is
doorverwezen naar een oncologisch fysiotherapeut om te werken aan de vermoeidheidsklachten
en conditie.
Voor het anamnesegesprek heeft Leon Dhr. Molenaar alvast de Lastmeter laten invullen. Tijdens het
anamnesegesprek gebruikt Leon de Lastmeter om dieper in te gaan op andere klachten, zoals
emotionele problemen. Verder maakt hij gebruik van de PSK om te achterhalen met welke
dagelijkse activiteiten dhr. problemen heeft ten gevolge van de kanker. Ook neemt hij een aantal
andere meetinstrumenten af om vermoeidheid, kracht en conditie in kaart te brengen. Ter
voorbereiding gaat Inge nog eens door haar vaardighedencahiers heen. Daarnaast heeft Leon haar
gevraagd om eens op de site van het IKNL te kijken naar meetinstrumenten; www.oncoline.nl. Daar
staat ook informatie over de behandeling tijdens oncologische revalidatie, wat tot voor kort “herstel &
balans” heette.
Bij het opstellen van het behandelplan overlegt Leon met dhr. Molenaar hoe ze gaan werken aan de
vermoeidheid en ze komen hierbij tot een gezamenlijk besluit over hoe ze deze behandeling gaan
inrichten. Leon geeft aan dat niet alleen de verminderde lichamelijke conditie een rol speelt bij de
vermoeidheid van dhr. Molenaar, maar bijvoorbeeld ook de somberheid. Leon oppert de mogelijkheid
dat ergotherapie handig kan zijn om te kijken naar de energieverdeling op de dag. En hij stelt voor dat
het misschien fijn is om met lotgenoten in contact te komen en hij informeert dhr. Molenaar over het
Toon Hermanshuis. In samenspraak wil Leon kijken naar een op maat gemaakt behandelplan voor
dhr. Molenaar.
Algemeen
Deze taak loopt van donderdag 11 juni tot en met dinsdag 16 juni.
Tijdspad:
Datum Onderwijsactiviteit
Donderdag 11-06 OWG 11: Afsluiten T6, Opstarten T7
Vrijdag 12-06 VH 7.1 Anamnese + onderzoek
Maandag 15-06 VH 7.2 Behandeling middels trainingsprogramma
Dinsdag 16-06 OWG 12: Afsluiten T7, Opstarten T8
,Probleemtaak:
Probleemstelling:
Welke rol (competenties) heeft de fysiotherapeut bij de begeleiding, behandeling en nabehandeling
van kankerpatiënten?
Doelstellingen Vaardigheden:
1. De student voert een anamnese met specifieke anamnestische bij een oncologie patiënt en
neemt hierbij de LAST meter en PSK af.
2. De student past gepaste verbale en non-verbale gesprektechnieken toe bij een oncologische
patiënt.
3. De student voert testen uit om de algehele conditie in kaart te brengen.
4. De student past de trainingsprincipes toe in de behandeling van een oncologiepatiënt.
Doelstellingen Theorie:
1. De student legt globaal uit wat kanker en de TNM-classificatie inhoudt en welke typen
tumoren het meest voorkomen onder Nederlandse mannen en vrouwen (top 5).
2. De student benoemt de tien meest voorkomende problemen in leven na kanker.
3. De student beschrijft welke oorzaken een rol kunnen spelen bij vermoeidheid bij kanker.
4. De student benoemt de medische behandelmogelijkheden en prognose bij prostaatkanker.
5. De student beschrijft de verschillende fases bij kanker (curatieve, palliatieve en terminale
fase).
6. De student licht toe wat het IKNL en www.oncoline.nl inhoudt.
7. De student beschrijft globaal het beroepscompetentieprofiel van een oncologiefysiotherapeut
en weet wanneer de oncologiefysiotherapeut ingeschakeld dient te worden.
8. De student licht toe hoe het fysiotherapeutisch proces (zowel diagnostisch als therapeutisch
eruit ziet) bij dhr. Molenaar.
9. De student legt uit wat ‘interprofessioneel samenwerken’ inhoudt en signaleert wanneer een
andere discipline (bv. diëtist, ergotherapeute, creatieve therapie, verpleegkundige)
ingeschakeld dient te worden bij een oncologische patiënt.
10. De student licht toe wat het doel en waarde is van het Toon Hermanshuis.
,1 De student legt globaal uit wat kanker en de TNM-classificatie
inhoudt en welke typen tumoren het meest voorkomen onder
Nederlandse mannen en vrouwen (top 5).
Bron:
https://www.oncoline.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&id=40075&richtlijn_id
=1014
Bron: https://www.gezondheidsnet.nl/kanker/kanker-wat-is-
het#:~:text=Kanker%20is%20een%20woord%20waar,plaatsen%20in%20het%20lichaam%20
voorkomen.
1.1 Wat is kanker?:
Kanker
Ongecontroleerde proliferatie van de cellen die voortkomen uit vrijwel elk celtype in het lichaam.
(botcellen, huidcellen, enz..)
• Onderscheidt tussen:
o Solide tumoren (bindweefsel, epitheelweefsel, spieren en botten)
o Hemato-oncologische kanker (bloedvoorziende organen en lymfevaten)
• Kanker is een ziekte van de cellen in het lichaam
• Abnormale cellen delen en groeien ongecontroleerd
• Abnormale cellen vormen een massa = Tumor
• Kenmerken van een kankercel:
o Ongecontroleerde celdeling omdat kankercellen weerstand hebben opgebouwd tegen
groeiremmers
o Automatische celdood is uitgeschakeld
▪ Normale cellen die beschadigd zijn, vernietigen zichzelf.
▪ Kankercellen doen dit niet
▪ Hierdoor blijven kankercellen heel lang leven
o Stimuleren aanmaak van nieuwe bloedvaten
▪ Kankercellen hebben meer voedingsstoffen nodig dan normale cellen ->
omdat ze snel groeien/delen
▪ Hierdoor maken ze zelf bloedvaten aan = angiogenese
o Kankercellen ontsnappen aan afweersysteem
▪ Immuunsysteem herkent kankercellen vaak niet als afwijkende cellen en ruimt
deze dan ook niet op.
o Normale cellen kunnen niet leven in een vreemde omgeving.
▪ Kankercellen nemen omliggende weefsels over of kunnen uitzaaien naar
andere delen van het lichaam.
1.2 Oorzaken:
• Ontstaat wanneer DNA beschadigd wordt.
• Dit noemt men Mutaties
• Bij genoeg ontstane mutaties in 1 cel kan de eerste kankercel ontstaan.
• Deze cel gaat zich delen
, 1.3 Risicofactoren voor kanker:
• Toeval
• Blootstelling aan straling en gevaarlijke stoffen -> beschadigd het DNA (bv piloten)
• Ongezonde levensstijl (roken, veel alcohol, onbeschermd zonnen, slechte voeding)
• Virus dat DNA beschadigd
• Erfelijkheid -> 5% kankergevallen is erfelijk bepaald
• Verminderd afweersysteem
• Oudere leeftijd
• Overgewicht
1.4 Goedaardig vs kwaardaardig:
• Tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn:
o Goedaardig:
▪ Groeit niet door andere weefsels of organen heen
▪ Verspreidt zich niet in het lichaam
▪ Scherp begrensd
▪ BV wrat
o Kwaadaardig:
▪ Doorgroeien naar omliggende weefsels en/of organen
▪ Cellen kunnen losraken en via bloed en/of lymfe ergens anders in lichaam
terecht komen en uitgroeien tot nieuwe tumoren = METASTASEN OF
UITZAAIINGEN
▪ Onderscheidt tussen:
• Carcinoom:
o Uitgaande van epitheelweefsel (bekleding van organen, huid
en klieren)
• Sacroom:
o Uitgaande van bindweefsel, botten en spieren
