Hoofdstuk 14: Europa en de wereld na 1989
14.1 Naar een nieuwe wereldorde
De val van de Sovjet-Unie in 1991 had verschillende oorzaken
- Structurele problemen (stilstaande economie, bankroet door
wapenwedloop en een star politiek systeem wat vernieuwing onmogelijk
maakte) → glasnost en perestrojka moeten communisme redden maar
werken averechts
- Sociale onrust in Oost-Europa → veel verzet tegen communistische
dictatuur → van val de Berlijnse Muur (1989)
Gevolgen van de val van de Sovjet-Unie
- Sovjet-Unie: Het starre politieke systeem en de vastgelopen economie
werden hervormd → kapitalistische economie → een klein aantal
profiteerde hier enorm van ten koste van de gewone Russen &
Burgeroorlogen/conflicten tussen bevolkingsgroepen met opkomende
nationalistische gevoelens
- Oost-Europa: liberale economieën/parlementaire democratieën → ook hier
conflicten vanwege nationalistische gevoelens
- Westen: Verenigde Staten als enige supermacht, NAVO richt zich op beheersing van
militaire conflicten, Bondsrepubliek groeit uit tot belangrijkste politieke en
economische macht in Europa
Na het verdwijnen van de spanningen tussen Oost en West ontstonden er nieuwe
spanningen, vooral tussen het Westen en de islamitische wereld → veroorzaakt
door de opkomst van het moslimfundamentalisme (doel = zo veel mogelijk in
praktijk brengen van oorspronkelijke uitgangspunten) → botst met het westen op
de volgende punten:
- Gelijkheid man/vrouw
- Grondrechten homoseksuelen
- Religieuze vrijheid
- Goddelijke wetgeving (sharia) → woord van Allah = bepalend → politieke
islam
De opkomst van het moslimfundamentalisme en de politieke islam hangt samen met vier
grote ontwikkelingen:
- Dekolonisatie en Koude Oorlog in het Midden-Oosten (westerse
ideologieën werden geassocieerd met meedogenloze dictaturen → steeds
meer mensen vestigden hun hoop op de islam)
- Islamitisch verzet bleek succesvol, bijvoorbeeld bij de aanslag op het WTC op 11
september 2001
- Israël en de Palestijnen
- Instabiele regio’s (politieke islam als inspiratie voor strijdende partijen)
1
14.1 Naar een nieuwe wereldorde
De val van de Sovjet-Unie in 1991 had verschillende oorzaken
- Structurele problemen (stilstaande economie, bankroet door
wapenwedloop en een star politiek systeem wat vernieuwing onmogelijk
maakte) → glasnost en perestrojka moeten communisme redden maar
werken averechts
- Sociale onrust in Oost-Europa → veel verzet tegen communistische
dictatuur → van val de Berlijnse Muur (1989)
Gevolgen van de val van de Sovjet-Unie
- Sovjet-Unie: Het starre politieke systeem en de vastgelopen economie
werden hervormd → kapitalistische economie → een klein aantal
profiteerde hier enorm van ten koste van de gewone Russen &
Burgeroorlogen/conflicten tussen bevolkingsgroepen met opkomende
nationalistische gevoelens
- Oost-Europa: liberale economieën/parlementaire democratieën → ook hier
conflicten vanwege nationalistische gevoelens
- Westen: Verenigde Staten als enige supermacht, NAVO richt zich op beheersing van
militaire conflicten, Bondsrepubliek groeit uit tot belangrijkste politieke en
economische macht in Europa
Na het verdwijnen van de spanningen tussen Oost en West ontstonden er nieuwe
spanningen, vooral tussen het Westen en de islamitische wereld → veroorzaakt
door de opkomst van het moslimfundamentalisme (doel = zo veel mogelijk in
praktijk brengen van oorspronkelijke uitgangspunten) → botst met het westen op
de volgende punten:
- Gelijkheid man/vrouw
- Grondrechten homoseksuelen
- Religieuze vrijheid
- Goddelijke wetgeving (sharia) → woord van Allah = bepalend → politieke
islam
De opkomst van het moslimfundamentalisme en de politieke islam hangt samen met vier
grote ontwikkelingen:
- Dekolonisatie en Koude Oorlog in het Midden-Oosten (westerse
ideologieën werden geassocieerd met meedogenloze dictaturen → steeds
meer mensen vestigden hun hoop op de islam)
- Islamitisch verzet bleek succesvol, bijvoorbeeld bij de aanslag op het WTC op 11
september 2001
- Israël en de Palestijnen
- Instabiele regio’s (politieke islam als inspiratie voor strijdende partijen)
1
