Kortere samenvatting Europees recht (RS0442-252633S) Open Universiteit schakelzone

Open Universiteit - Schakelzone

Europees recht RS0442-252633S

In deze samenvatting worden alle leereenheden (0 t/m 7) korter besproken,
inclusief de arresten en de inhoud van de quizvragen. Let op! Ik heb ook een
uitgebreidere samenvatting.

Het volgende boek is gebruikt: F. Amtenbrink & H.H.B. Vedder, Recht van de
Europese Unie, Den Haag: Boom 2022 (zevende druk)

Inhoudsopgave
0 - De EU als rechtsorde................................................................................................. 2
1 – Europese (markt)integratie.......................................................................................4
2 – Non-discriminatie en vrij verkeer van goederen........................................................7
3 – Vrij verkeer van personen (EU-burgerschap) en diensten.......................................10
4 – Vrij verkeer van kapitaal en de Economische en Monetaire Unie............................13
5 – Rechtsbescherming.................................................................................................17
6 – Mededinging............................................................................................................ 20
7 – Extern beleid........................................................................................................... 24
Arresten........................................................................................................................ 26




1

,0 - De EU als rechtsorde
Let op! Dit hoofdstuk is geen verplichte leerstof, maar wel essentieel om door te
kunnen naar de verplichte leereenheden. Dit is de basis van het Europees recht.

Literatuur: A/V, hoofdstuk I, II (par. 1, 2, 3), III, IV en XI.
Arresten:
o C-300/89 Titaandioxide, ECLI:EU:C:1991:2
o C-376/98 Tabaksreclame, ECLI:EU:C:2000:544
o C-26/62 Van Gend en Loos, ECLI:C:1963:1
o C-6/64 Costa/ENEL, ECLI:EU:C:1964:66
o C-129/96 Inter-Environment, ECLI:EU:C:1997:628

Europese integratie is de samenwerking tussen Europese staten om vrede,
stabiliteit en economische samenwerking te bevorderen na de Tweede
Wereldoorlog. Belangrijke stappen:
 1951: EGKS (kolen en staal)
 1957: EEG en Euratom
 Doel: interne markt
Interne markt
Vrij verkeer van:
1. Goederen
2. Diensten
3. Kapitaal
4. Personen
Supranationaliteit: De EU is bijzonder omdat lidstaten een deel van hun
bevoegdheden hebben overgedragen aan EU-instellingen, die bindende besluiten
kunnen nemen.

Primair en secundair recht:
Primair recht:
De basis van het EU-recht: de verdragen.
Belangrijkste verdragen:
 VEU – basis en waarden van de EU
 VWEU – beleid en bevoegdheden van de EU
 Handvest van de grondrechten van de EU
Sinds het Verdrag van Lissabon (2009) heeft het Handvest dezelfde juridische
waarde als de verdragen (art. 6 lid 1 VEU).

Secundair recht (art. 288 VWEU): EU-wetgeving die door instellingen wordt
vastgesteld.
Verordening:
 Direct toepasselijk in lidstaten
 Geen omzetting nodig
Richtlijn:
 Bindt lidstaten aan een doel
 Omzetting in nationale wetgeving nodig
Besluit: Bindend voor specifieke adressaten
Aanbevelingen / adviezen: Niet bindend

EU-instellingen (art. 13 VEU): De belangrijkste instellingen:




2

, Vertegenwoordi Belangrijkste
Instelling
gt taak
Europees Wetgeving +
EU-burgers
Parlement controle
Europese Raad regeringsleiders politieke richting
Raad van de EU lidstaten wetgeving
Europese algemeen EU- initiatief +
Commissie belang uitvoering
Hof van Justitie EU rechtsorde uitleg EU-recht
Europese Commissie:
 Initiatiefrecht voor wetgeving
 Toezicht op naleving EU-recht
 Uitvoering EU-beleid
Europees Parlement:
 Medewetgever
 Controle op Commissie
 Begrotingsbevoegdheid
Hof van Justitie EU:
 Zorgt voor uniforme uitleg van EU-recht

Wetgevingsprocedures:
Gewone wetgevingsprocedure (art. 294 VWEU)
Standaardprocedure.
1. Commissie → wetsvoorstel
2. Parlement → stemt
3. Raad → stemt
Parlement en Raad zijn medewetgevers (codecisie).
Bijzondere wetgevingsprocedures: In specifieke beleidsterreinen (art. 289
VWEU).
Vaak heeft de Raad meer macht.

Constitutieve rechtsbeginselen (art. 5 VEU)
Attributiebeginsel: De EU mag alleen optreden als de verdragen een
bevoegdheid geven.
Subsidiariteitsbeginsel: De EU mag alleen optreden wanneer het doel niet
voldoende door lidstaten kan worden bereikt.
Evenredigheidsbeginsel: EU-maatregelen mogen niet verder gaan dan
noodzakelijk.
Volgorde bij EU-optreden:
1. Attributie → heeft de EU bevoegdheid?
2. Subsidiariteit → moet de EU optreden?
3. Evenredigheid → hoe ver mag de EU gaan?

Doorwerking van EU-recht: EU-recht werkt door in nationale rechtsordes via
twee beginselen.
Voorrang van EU-recht: EU-recht gaat voor nationaal recht.
Belangrijk arrest: Costa v ENEL
Doel: uniforme toepassing EU-recht

Rechtstreekse werking: Burgers kunnen zich direct op EU-recht beroepen
bij nationale rechters. Voorwaarden:
1. Duidelijk en precies
2. Onvoorwaardelijk
3. Geen verdere uitvoering nodig
3

, Belangrijk arrest: Van Gend en Loos
Relatie tussen beide beginselen
 Rechtstreekse werking → burgers kunnen EU-recht inroepen
 Voorrang → nationale rechter moet EU-recht toepassen
Samen zorgen ze voor een effectieve EU-rechtsorde.


1 – Europese (markt)integratie
Literatuur: A/V, hoofdstuk VI en hoofdstuk II, par. 3.3, 3.4, 4.1 en 4.2.
Arresten:
o C-106/77, Simmenthal II, ECLI:EU:C:1978:49
o C-57/65, Lutticke II, ECLI:EU:C:1966:34
o C-144/04, Mangold, ECLI:EU:C:2005:709
o C-253/00, Muñoz, ECLI:EU:C:2002:497
o C-8/81, Becker, ECLI:EU:C:1982:7
o C-91/92, Faccini Dori, ECLI:EU:C:1994:292
o C-201/02, Wells, ECLI:EU:C:2004:12
o C-212/04, Adeneler, ECLI:EU:C:2006:443
o C-555/07, Kücükdeveci, ECLI:EU:C:2010:21
o C-33/76, Rewe, ECLI:EU:C:1976:188 en C-45/76, Comet,
ECLI:EU:C:1976:191
o C-4/73, Nold II, ECLI:EU:C:1974:51
o C-399/11, Melloni, ECLI:EU:C:2013:107
o C-617/10, Akerberg Fransson, ECLI:EU:C:2013:105

Leerdoelen:
 Begrijpt u dat marktintegratie een essentieel onderdeel is van de Europese
integratie, maar dat het Europees recht meer onderwerpen beheerst;
 Kent u de belangrijkste harmonisatiemiddelen die binnen de EU gebruikt
worden om (markt)integratie te bewerkstelligen;
 Begrijpt u de rol van fundamentele rechten binnen de Europese integratie;
en
 Kunt u in een casus beoordelen of een individu de rechtsbescherming van
een Europees harmonisatiemiddel of fundamentele rechten kan inroepen
ten overstaande van een nationale rechter en hoe dit bijdraagt aan de
handhaving van de Europese integratie.

Marktintegratie binnen de EU: Europese integratie is het proces waarbij
lidstaten hun economieën en beleid steeds meer op elkaar afstemmen.
Een centraal doel is de interne markt: een economische ruimte zonder
handelsbelemmeringen waarin vrij verkeer bestaat van:
1. Goederen
2. Diensten
3. Personen
4. Kapitaal
De EU bereikt marktintegratie via:
Negatieve integratie: Nationale regels die de interne markt belemmeren
worden verboden.
Voorbeeld:
 nationale maatregelen die vrije verkeer beperken.
Positieve integratie: De EU stelt zelf regels vast om nationale wetgeving te
harmoniseren.
Voorbeelden:

4