Week 3: Minderjarigheid, huwelijk, geregistreerd
partnerschap, naamrecht en nationaliteit
Hoorcollege 4 Minderjarigheid, huwelijk en geregistreerd partnerschap
Minderjarigheid art. 1:233
Gevolgen minderjarigen
• art. 1:245 = minderjarigen staan onder gezag
• art. 1:246 = zelf onbevoegd tot gezag
• art. 1:234 = handelingsbekwaam
- mits toestemming van wettelijk vertegenwoordiger of
- toestemming wordt verondersteld als dit in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is
- voor zover de wet niet anders bepaalt
• procesonbekwaam; geldt voor privaatrecht, voor bestuursrecht art. 8:21 Awb
• rechtshandeling niet handelingsbekwaam verricht dan vernietigbaar ex art. 3:32 en art. 3:33
BW
uitzonderingen op handelingsonbekwaamheid
vanaf 16 jaar
• art. 4:55 —> testament maken
• art. 7:447 —> aangaan geneeskundige behandelovereenkomst (+ zelf in rechte optreden)
• art. 7:612 lid 1 —> aangaan arbeidsovereenkomst (+ zelf in rechte optreden)
• art. 1:204 —> kind erkennen
geneeskundige behandeling
3 categorieën minderjarigen
• tot 12 jaar: ouders met gezag zijn wettelijk vertegenwoordiger, sluiten
behandelingsovereenkomst en geven toestemming voor behandeling (art. 7:465 lid 1 BW)
• arts moet wel als goed hulpverlener optreden
• tussen 12 en 16 jaar: ouders sluiten behandelingsovereenkomst, toestemming voor
behandeling nodig, en daarnaast toestemming nodig van de minderjarige (art. 7:450 BW)
• geven de ouders geen toestemming? art. 7:450 lid 2 BW
• dan toch behandelen als dat nodig is om ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen of
de patiënt de verrichting weloverwogen blijft wensen
• zijn de ouders het niet eens over wel of niet behandelen; geschillenregeling (art. 1:253a)
• vanaf 16 jaar: zelf bekwaam voor overeenkomst en de patiëntentoestemming (art. 7:447
BW)
Handlichting
• bepaalde bevoegdheden aan minderjarige toekennen:
- Ontvangst en beschikking inkomen
, - verhuringen/verpachtingen
- deelnemen in vennootschap
- uitoefenen beroep/bedrijf
• Voor de door de rechter bepaalde handelingen: zelf in rechte optreden en zelfstandige
woonplaats minderjarige (=afwijking van art. 12 lid 1)
Meerderjarigverklaring
art. 1:253ha BW
• dient om zelf gezag te kunnen uitoefenen over kind
• meisje moet zwanger zijn
• rechter moet dat in belang van moeder en kind wenselijk vinden
wettelijke uitzonderingen op civiele procesonbekwaamheid
• art. 1:28 lid 4 BW = verzoek geslachtswijziging (vanaf 16)
• art. 1:227 lid 6 BW = als minderjarige ouder optreden in een adoptieprocedure afstand doen
van kind (vanaf 16)
• art. 1:235 lid 4 BW = verzoek handlichting (vanaf 16)
• art. 1:250 BW = verzoek benoeming bijzondere curator
transgenderwet
• art. 1:28 e.v.
• vanaf 16 jaar
• onder 16 jaar niet mogelijk; Rb Noord-Holland 27 november 2019 —> diploma op goede
naam
• concept-wetsvoorstel tot wijziging in consultatie = beneden 16 jaar via rechter & afschaffen
deskundigenverklaring en in plaats daarvan wachttijd
Horen minderjarigen (art. 809 Rv.)
• boven de 12 jaar moet de minderjarige de mogelijkheid bieden zijn mening kenbaar te
maken
• onder de 12 jaar kan indien de minderjarige in staat is tot redelijke waardering van zijn
belangen
• het horen geschiedt in beginsel apart
Informele rechtsingangen
• voor minderjarigen vanaf 12 jaar, maar ook onder de 12 jaar indien in staat tot redelijke
waardering van eigen belangen
• art. 1:251a BW= voor opbreken gezamenlijk gezag na echtscheiding => als kind niet wil
dat gezamenlijk gezag doorloopt
• art. 1:253a lid 4 BW= geschillen tussen met gezamenlijk gezag belaste ouders
• art. 1:377a, 377b en 377f jo 377g BW = informatie en omgang
, Geen informele rechtsingang
• opbreken gezamenlijk gezag in andere gevallen dan na echtscheiding (art. 1:253n BW)
• wijziging gezag (en hoofdverblijfplaats) als gezag van rechtswege is overgegaan op één
ouder, nadat de andere ouder is overleden (art. 1:253f BW)
• gezamenlijk gezag in plaats van eenhoofdig gezag (art. 1:253c BW) = als kind kan je niet
zeggen dat je wil dat ouders samen gezag uitoefenen in plaats van alleen de moeder
Procedures door minderjarige
—> door hoorrecht wordt je bij procedures betrokken
• over erkenning
• over voortzetten gezamenlijk gezag na scheiding
• over conflicten inzake gezamenlijk gezag
• over omgang
• over een kinderbeschermingsmaatregel
Raad voor de Kinderbescherming: onderzoek en advies
Voorstellen Staatscommissie Herijking ouderschap over positie minderjarigen
• informele rechtsingang voor minderjarigen uitbreiden naar alle gezagskwesties
• verlaging leeftijdsgrens horen in afstammings- en gezagszaken naar 8 jaar
• mogelijkheid van formele rechtsingang voor minderjarigen bezien
Onderzoek afdeling Jeugdrecht naar civiele procespositie minderjarigen
• verlagen grens hoorrecht van 12 naar 8 jaar (en lager indien nodig)z
• zelfstandige rechtsingang voor minderjarigen vanaf 12 jaar in kwesties rondom
afstamming, adoptie, scheiding, gezag en omgang en kinderbeschermingsmaatregelen met
bijstand advocaat
• informele rechtsingang voor minderjarige tussen 8 en 12 jaar met ondersteuning bijzondere
curator
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
verschillen
• het ja-woord hoeft niet (art. 1:67 BW)
• het verbod voorafgaande religieuze plechtigheden geldt niet (art. 1:68 BW)
• geen scheiding van tafel en bed mogelijk
• beëindiging met wederzijds goedvinden bij de ambtenaar van de burgerlijke stand mogelijk
voor geregistreerde partners zonder kinderen (art. 1:80c lid 1 onder c en lid 3 BW)
• omzetting in huwelijk mogelijk (omgekeerd niet), art. 1:80g BW
Algemeen
partnerschap, naamrecht en nationaliteit
Hoorcollege 4 Minderjarigheid, huwelijk en geregistreerd partnerschap
Minderjarigheid art. 1:233
Gevolgen minderjarigen
• art. 1:245 = minderjarigen staan onder gezag
• art. 1:246 = zelf onbevoegd tot gezag
• art. 1:234 = handelingsbekwaam
- mits toestemming van wettelijk vertegenwoordiger of
- toestemming wordt verondersteld als dit in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is
- voor zover de wet niet anders bepaalt
• procesonbekwaam; geldt voor privaatrecht, voor bestuursrecht art. 8:21 Awb
• rechtshandeling niet handelingsbekwaam verricht dan vernietigbaar ex art. 3:32 en art. 3:33
BW
uitzonderingen op handelingsonbekwaamheid
vanaf 16 jaar
• art. 4:55 —> testament maken
• art. 7:447 —> aangaan geneeskundige behandelovereenkomst (+ zelf in rechte optreden)
• art. 7:612 lid 1 —> aangaan arbeidsovereenkomst (+ zelf in rechte optreden)
• art. 1:204 —> kind erkennen
geneeskundige behandeling
3 categorieën minderjarigen
• tot 12 jaar: ouders met gezag zijn wettelijk vertegenwoordiger, sluiten
behandelingsovereenkomst en geven toestemming voor behandeling (art. 7:465 lid 1 BW)
• arts moet wel als goed hulpverlener optreden
• tussen 12 en 16 jaar: ouders sluiten behandelingsovereenkomst, toestemming voor
behandeling nodig, en daarnaast toestemming nodig van de minderjarige (art. 7:450 BW)
• geven de ouders geen toestemming? art. 7:450 lid 2 BW
• dan toch behandelen als dat nodig is om ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen of
de patiënt de verrichting weloverwogen blijft wensen
• zijn de ouders het niet eens over wel of niet behandelen; geschillenregeling (art. 1:253a)
• vanaf 16 jaar: zelf bekwaam voor overeenkomst en de patiëntentoestemming (art. 7:447
BW)
Handlichting
• bepaalde bevoegdheden aan minderjarige toekennen:
- Ontvangst en beschikking inkomen
, - verhuringen/verpachtingen
- deelnemen in vennootschap
- uitoefenen beroep/bedrijf
• Voor de door de rechter bepaalde handelingen: zelf in rechte optreden en zelfstandige
woonplaats minderjarige (=afwijking van art. 12 lid 1)
Meerderjarigverklaring
art. 1:253ha BW
• dient om zelf gezag te kunnen uitoefenen over kind
• meisje moet zwanger zijn
• rechter moet dat in belang van moeder en kind wenselijk vinden
wettelijke uitzonderingen op civiele procesonbekwaamheid
• art. 1:28 lid 4 BW = verzoek geslachtswijziging (vanaf 16)
• art. 1:227 lid 6 BW = als minderjarige ouder optreden in een adoptieprocedure afstand doen
van kind (vanaf 16)
• art. 1:235 lid 4 BW = verzoek handlichting (vanaf 16)
• art. 1:250 BW = verzoek benoeming bijzondere curator
transgenderwet
• art. 1:28 e.v.
• vanaf 16 jaar
• onder 16 jaar niet mogelijk; Rb Noord-Holland 27 november 2019 —> diploma op goede
naam
• concept-wetsvoorstel tot wijziging in consultatie = beneden 16 jaar via rechter & afschaffen
deskundigenverklaring en in plaats daarvan wachttijd
Horen minderjarigen (art. 809 Rv.)
• boven de 12 jaar moet de minderjarige de mogelijkheid bieden zijn mening kenbaar te
maken
• onder de 12 jaar kan indien de minderjarige in staat is tot redelijke waardering van zijn
belangen
• het horen geschiedt in beginsel apart
Informele rechtsingangen
• voor minderjarigen vanaf 12 jaar, maar ook onder de 12 jaar indien in staat tot redelijke
waardering van eigen belangen
• art. 1:251a BW= voor opbreken gezamenlijk gezag na echtscheiding => als kind niet wil
dat gezamenlijk gezag doorloopt
• art. 1:253a lid 4 BW= geschillen tussen met gezamenlijk gezag belaste ouders
• art. 1:377a, 377b en 377f jo 377g BW = informatie en omgang
, Geen informele rechtsingang
• opbreken gezamenlijk gezag in andere gevallen dan na echtscheiding (art. 1:253n BW)
• wijziging gezag (en hoofdverblijfplaats) als gezag van rechtswege is overgegaan op één
ouder, nadat de andere ouder is overleden (art. 1:253f BW)
• gezamenlijk gezag in plaats van eenhoofdig gezag (art. 1:253c BW) = als kind kan je niet
zeggen dat je wil dat ouders samen gezag uitoefenen in plaats van alleen de moeder
Procedures door minderjarige
—> door hoorrecht wordt je bij procedures betrokken
• over erkenning
• over voortzetten gezamenlijk gezag na scheiding
• over conflicten inzake gezamenlijk gezag
• over omgang
• over een kinderbeschermingsmaatregel
Raad voor de Kinderbescherming: onderzoek en advies
Voorstellen Staatscommissie Herijking ouderschap over positie minderjarigen
• informele rechtsingang voor minderjarigen uitbreiden naar alle gezagskwesties
• verlaging leeftijdsgrens horen in afstammings- en gezagszaken naar 8 jaar
• mogelijkheid van formele rechtsingang voor minderjarigen bezien
Onderzoek afdeling Jeugdrecht naar civiele procespositie minderjarigen
• verlagen grens hoorrecht van 12 naar 8 jaar (en lager indien nodig)z
• zelfstandige rechtsingang voor minderjarigen vanaf 12 jaar in kwesties rondom
afstamming, adoptie, scheiding, gezag en omgang en kinderbeschermingsmaatregelen met
bijstand advocaat
• informele rechtsingang voor minderjarige tussen 8 en 12 jaar met ondersteuning bijzondere
curator
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
verschillen
• het ja-woord hoeft niet (art. 1:67 BW)
• het verbod voorafgaande religieuze plechtigheden geldt niet (art. 1:68 BW)
• geen scheiding van tafel en bed mogelijk
• beëindiging met wederzijds goedvinden bij de ambtenaar van de burgerlijke stand mogelijk
voor geregistreerde partners zonder kinderen (art. 1:80c lid 1 onder c en lid 3 BW)
• omzetting in huwelijk mogelijk (omgekeerd niet), art. 1:80g BW
Algemeen
