Verbintenissenrecht jurisprudentie
Week 1: Algemeen en totstandkoming
Baris/Riezenkamp
Door in onderhandeling te treden komen partijen tot elkaar te staan in een
bijzondere, door de redelijkheid en billijkheid beheerste rechtsverhouding, waarbij
zij hun gedrag moeten laten bepalen door de gerechtvaardigde belangen van de
wederpartij. Men mag in de regel afgaan op de juistheid van door de wederpartij
gedane mededelingen.
- Benoem bij precontractuele fase
Quint/Te Poel
In beginsel bepaalt artikel 6:1 BW dat verbintenissen slechts kunnen ontstaan
indien dit uit de wet voortvloeit. De Hoge Raad maakt duidelijk dat ook uit andere
bepalingen verbintenissen kunnen ontstaan, zolang dit maar past binnen het
stelsel van de wet en dus aansluit bij wel geregelde gevallen.
- Benoem bij totstandkoming verbintenissen
Haviltex
Voor de uitleg van een overeenkomst is de zin die partijen in de gegeven
omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen mochten
toekennen en hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten
verwachten van belang. Hierbij zijn mede van belang de maatschappelijke
kringen van partijen en welke rechtskennis van hen kan worden verwacht.
- Benoem bij uitleg overeenkomst
Saladin/HBU
Het kan afhankelijk zijn van de waardering van tal van omstandigheden, zoals de
zwaarte van de schuld, de aard en ernst belangen, aard en inhoud ovk,
maatschappelijke positie, totstandkoming beding, bewustzijn beding.
- Benoem bij uitleg exoneratiebeding
Plas/Valburg
Drie stadia in de precontractuele fase:
Stadium 1: vrijheid om onderhandelingen af te breken
Stadium 2: afbreken (eenzijdig) mag nog, maar niet zonder kostenvergoeding:
vergoeding van het negatief contractbelang (restitutie +
voorbereidingsinvesteringen)
Stadium 3: Afbreken (eenzijdig) is niet meer mogelijk, indien dit toch gebeurt
dient de afbrekende partij de kosten te vergoeding, inclusief de gederfde winst:
vergoeding van het positief contractbelang (restitutie +
voorbereidingsinvesteringen + gederfde winst)
- Vertrouwen gewekt dat de overeenkomst wel tot stand zou komen.
- Benoem bij precontractuele fase
Gemeente Stein/Driessen
Een exoneratieclausule is onaanvaardbaar en dient buiten toepassing te blijven,
indien de schade is te wijten aan opzet of bewuste roekeloosheid van de
schuldenaar of van met de leiding van zijn bedrijf belaste personen
- Benoem bij toepassing exoneratiebeding
, Vos/Heipro
Een specifieke bepaling in een overeenkomst prevaleert niet automatisch boven
een bepaling in de algemene voorwaarden, maar is een gezichtspunt bij de
uitleg.
- Benoem bij algemene voorwaarden
DSM/FOX
Als er derden bij de overeenkomst betrokken zijn moet de overeenkomst worden
uitgelegd aan de hand van de cao-norm. Wel stelt de Hoge Raad voorop dat de
Haviltex-norm en de Cao-norm niet lijnrecht tegenover elkaar staan, maar dat er
sprake is van een vloeiende overgang.
- Benoem bij uitleg overeenkomst
CBB/JPO
Voor het derde stadium geldt op grond van HR CBB/JPO dat het onaanvaardbaar
is om eenzijdig af te breken in verband met totstandkomingsvertrouwen of
andere omstandigheden. Hierbij dient rekening gehouden te worden met de
bijdrage van de afbrekende partij aan dit vertrouwen, diens gerechtvaardigde
belangen en onvoorziene omstandigheden. Let hierbij op dat deze maatstaf
streng en terughoudend wordt toegepast: contractsvrijheid gaat voor.
- Benoem bij precontractuele fase
Royal & Sun Alliance/Universal Pictures
Op de verzekeringsovereenkomst is Nederlands recht van toepassing en moet
daarom uitgelegd worden aan de hand van de Haviltex-norm. Ook artikel 6:248
lid 2 BW, de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid, is van toepassing.
- Benoem bij verzekeringsovereenkomst
Scaramea/Telfort
Een beroep op de algemene voorwaarden waarin aansprakelijkheid is uitgesloten,
is naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. In casu was
van belang dat Telfort al in een vroeg stadium de schade van Scaramea had
kunnen voorkomen.
- Benoem bij algemene voorwaarden
Lundiform/Mexx
Ook bij commerciële contracten geldt de Haviltex-norm. Een rechter mag wel
beginnen bij de tekst, maar moet ook ingaan op ander bewijs of andere uitleg.
Een entire agreement clause betekent niet automatisch dat eerdere
toezeggingen of gedragingen geen rol meer kunnen spelen bij de uitleg van de
overeenkomst.
- Benoem bij uitleg overeenkomst
HR Van den Bos/Provincial
Er zijn twee gronden voor rechtsverwerking
- Bijzondere omstandigheden op grond waarvan bij de wederpartij
gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat de rechthebbende zijn
aanspraak niet meer geldend zal maken
Week 1: Algemeen en totstandkoming
Baris/Riezenkamp
Door in onderhandeling te treden komen partijen tot elkaar te staan in een
bijzondere, door de redelijkheid en billijkheid beheerste rechtsverhouding, waarbij
zij hun gedrag moeten laten bepalen door de gerechtvaardigde belangen van de
wederpartij. Men mag in de regel afgaan op de juistheid van door de wederpartij
gedane mededelingen.
- Benoem bij precontractuele fase
Quint/Te Poel
In beginsel bepaalt artikel 6:1 BW dat verbintenissen slechts kunnen ontstaan
indien dit uit de wet voortvloeit. De Hoge Raad maakt duidelijk dat ook uit andere
bepalingen verbintenissen kunnen ontstaan, zolang dit maar past binnen het
stelsel van de wet en dus aansluit bij wel geregelde gevallen.
- Benoem bij totstandkoming verbintenissen
Haviltex
Voor de uitleg van een overeenkomst is de zin die partijen in de gegeven
omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen mochten
toekennen en hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten
verwachten van belang. Hierbij zijn mede van belang de maatschappelijke
kringen van partijen en welke rechtskennis van hen kan worden verwacht.
- Benoem bij uitleg overeenkomst
Saladin/HBU
Het kan afhankelijk zijn van de waardering van tal van omstandigheden, zoals de
zwaarte van de schuld, de aard en ernst belangen, aard en inhoud ovk,
maatschappelijke positie, totstandkoming beding, bewustzijn beding.
- Benoem bij uitleg exoneratiebeding
Plas/Valburg
Drie stadia in de precontractuele fase:
Stadium 1: vrijheid om onderhandelingen af te breken
Stadium 2: afbreken (eenzijdig) mag nog, maar niet zonder kostenvergoeding:
vergoeding van het negatief contractbelang (restitutie +
voorbereidingsinvesteringen)
Stadium 3: Afbreken (eenzijdig) is niet meer mogelijk, indien dit toch gebeurt
dient de afbrekende partij de kosten te vergoeding, inclusief de gederfde winst:
vergoeding van het positief contractbelang (restitutie +
voorbereidingsinvesteringen + gederfde winst)
- Vertrouwen gewekt dat de overeenkomst wel tot stand zou komen.
- Benoem bij precontractuele fase
Gemeente Stein/Driessen
Een exoneratieclausule is onaanvaardbaar en dient buiten toepassing te blijven,
indien de schade is te wijten aan opzet of bewuste roekeloosheid van de
schuldenaar of van met de leiding van zijn bedrijf belaste personen
- Benoem bij toepassing exoneratiebeding
, Vos/Heipro
Een specifieke bepaling in een overeenkomst prevaleert niet automatisch boven
een bepaling in de algemene voorwaarden, maar is een gezichtspunt bij de
uitleg.
- Benoem bij algemene voorwaarden
DSM/FOX
Als er derden bij de overeenkomst betrokken zijn moet de overeenkomst worden
uitgelegd aan de hand van de cao-norm. Wel stelt de Hoge Raad voorop dat de
Haviltex-norm en de Cao-norm niet lijnrecht tegenover elkaar staan, maar dat er
sprake is van een vloeiende overgang.
- Benoem bij uitleg overeenkomst
CBB/JPO
Voor het derde stadium geldt op grond van HR CBB/JPO dat het onaanvaardbaar
is om eenzijdig af te breken in verband met totstandkomingsvertrouwen of
andere omstandigheden. Hierbij dient rekening gehouden te worden met de
bijdrage van de afbrekende partij aan dit vertrouwen, diens gerechtvaardigde
belangen en onvoorziene omstandigheden. Let hierbij op dat deze maatstaf
streng en terughoudend wordt toegepast: contractsvrijheid gaat voor.
- Benoem bij precontractuele fase
Royal & Sun Alliance/Universal Pictures
Op de verzekeringsovereenkomst is Nederlands recht van toepassing en moet
daarom uitgelegd worden aan de hand van de Haviltex-norm. Ook artikel 6:248
lid 2 BW, de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid, is van toepassing.
- Benoem bij verzekeringsovereenkomst
Scaramea/Telfort
Een beroep op de algemene voorwaarden waarin aansprakelijkheid is uitgesloten,
is naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. In casu was
van belang dat Telfort al in een vroeg stadium de schade van Scaramea had
kunnen voorkomen.
- Benoem bij algemene voorwaarden
Lundiform/Mexx
Ook bij commerciële contracten geldt de Haviltex-norm. Een rechter mag wel
beginnen bij de tekst, maar moet ook ingaan op ander bewijs of andere uitleg.
Een entire agreement clause betekent niet automatisch dat eerdere
toezeggingen of gedragingen geen rol meer kunnen spelen bij de uitleg van de
overeenkomst.
- Benoem bij uitleg overeenkomst
HR Van den Bos/Provincial
Er zijn twee gronden voor rechtsverwerking
- Bijzondere omstandigheden op grond waarvan bij de wederpartij
gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat de rechthebbende zijn
aanspraak niet meer geldend zal maken
