Samenvatting Basisboek Recht, ISBN: 9789001899684 Inleidend Recht

Recht.

Hoofdstuk 1, Inleiding recht

- Recht regelt verhoudingen tussen mensen onderling en tussen mensen en de
overheid.
o Bij problemen -> rechter
- Basisprobleem is vaak een belangentegenstelling
o Geen eigenrichting
 Behalve bij bijv.; 5:44 BW (overhangende takken)
- Overheid heeft monopolie op rechtshandhaving.
o Behulp van dwangmiddelen zoals geldboete of gevangenisstraf
o Geweldsmonopolie
- Recht stelt een sanctie op het niet naleven van een ‘’regel’’

Het recht heeft 3 functies;
- Informatie over welke rechten en plichten we hebben
- Leert ons hoe we ons moeten gedragen, wat van ons wordt verwacht
- Rechtsregels sturen ons leven en handelen

Objectief recht = geldend recht

Onderscheid in ‘soorten recht’

Onderscheid in objectief recht

Wet en recht zijn geen synoniemen (wet is geschreven recht, maar er is ook ongeschreven
recht).

Publiek – privaatrecht;
- Privaatrecht (burgerlijk recht)
o Houdt zich bezig met de rechtsverhouding tussen personen onderling
o 2 soorten ‘personen’
 Natuurlijke persoon (de mens)
 Rechtspersoon (een organisatievorm bijv. BV, NV,
Kerkgenootschappen).
 Zie art. 2:3 BW
- Publiekrecht
o Rechtsverhouding tussen overheid en burgers
 Bestaat uit
 Bestuursrecht
o Wetten over milieu, bouwen, sociale verzekeringen,
belastingen
 Strafrecht
o Verdacht v. strafbaar feit
 Internationaal recht
 Staatsrecht

, o Het publiekrecht is van toepassing als de overheid een specifieke
overheidshandeling verricht. (bijv. afgeven van vergunningen)
o Als de overheid als rechtspersoon (dus als burger) deelneemt is er sprake van
privaatrecht. (bijv. kopen van kantoorbenodigdheden).

Materieel – formeel recht
- Materieel recht
o Rechten en verplichtingen tussen burgers onderling en tussen burgers en
overheid geregeld (dagelijks leven)
 Ge- en verboden
 Koopovereenkomst tot levering van fietsen.
 Strafrecht (publiek recht)
 Bestuursrecht (publiek recht)
- Formeel recht
o Regels omtrent de wijze waarop het materieel kan worden afgedwongen
 Geeft regels voor procedures, vergunningen, rechtsbescherming etc.
 Conflict over verkochte zaken te leveren
 Strafprocesrecht (publiek recht)
 Bestuursprocesrecht (publiek recht)

Objectief – subjectief recht
- Objectief recht
o De regels (geschreven en ongeschreven)
o Positief recht
o Geldend recht
 Voorbeelden;
 Verboden iemands anders leven te beroven
 Niet stelen
- Subjectief recht
o Recht dat een persoon/rechtspersoon heeft tegenover één of andere
personen
o Objectief recht verleent subjectieve rechten
 Denk aan; het ‘’recht’’ op een studiebeurs

- Rechtssubject (houder subjectief recht)
o Natuurlijk persoon
o Rechtspersoon
 Voorbeeld; houder van een iPad. Anderen mogen die niet zomaar
meenemen
- Rechtsobject
o Kunnen rechten uitoefenen. Betreffen meestal zaken die voor menselijke
beheersing vatbaar zijn.
 Auto, dieren, huizen, etc
 Voorbeeld; de iPad van het rechtssubject

(semi) dwingend en aanvullend recht
- Dwingend recht;

, o Afwijken niet toegestaan
o Als er wel wordt afgeweken -> nietigheid
 Nietigheid; rechtshandeling heeft rechtsgevolg niet
 Nietig besluit is in strijd met de wet (bijv. art. 3:40 lid 1 BW).
- Aanvullend recht;
o Treffen burgers geen regeling onderling dan is wettelijke regeling van
toepassing. (bijvoorbeeld een vervanging zoeken voor werk)
- Semidwingend recht;
o Afwijken wettelijke regeling binnen grenzen toegestaan
o Voorbeeld; proeftijd arbeidsovereenkomst (maximaal 2 maanden, maar mag
korter).

Rechtsbronnen;
- Nationale wet- en regelgeving
o In formele en materiele zin
- Verdragen en besluiten internationale organisaties
- Gewoonte
o Herhaling van feiten in gelijksoortige verhoudingen
o Iemand doet iets omdat het zo hoort en het is onbehoorlijk als je dat niet
doet. (niet in elk rechtsgebied een rechtsbron (bijv. niet bij strafrecht door
legaliteitsbeginsel).
- Jurisprudentie
o Geeft actuele duiding wettelijke bepalingen
o Geeft interpretatie wettelijke bepalingen
o Rechtersrecht;
 Uitspraken geven nieuwe norm aan als deze wordt bevestigd door
andere rechters ontstaat vaste jurisprudentie (hoge raad en ABRVS
juridisch meest gezaghebbend.
o Heeft interpretatiemanieren
 Grammaticale interpretatie (betekenis woorden in taalgebruik)
 Historische interpretatie (bedoeling wetgever)
 Teleologische interpretatie (maatschappelijke bedoeling)
 Anticiperende interpretatie (alvast rekening houden met komende
veranderingen)
 Systematische interpretatie (toepassing in context van andere
bepalingen wet en omgeving wet)
o Syllogisme – de logica
 Bestaat uit;
 Een minor (een feit)
 Een major (een algemene regel)
 Een conclusie
 Voorbeeld; alle mensen zijn sterfelijk (major), de koning is een mens
(minor), de koning is sterfelijk (conclusie)

Wat als er in de wet geen regel blijkt te bestaan voor een concrete rechtsvraag? -> dan moet
de rechter zelf recht vormen. 2 redeneervormen die in de praktijk worden gebruikt;

, - Analogie;
o Van toepassing verklaren wettelijke regel op een in essentie gelijke situatie
waarvoor geen eigen wettelijke regel bestaat.
- A-contrario;
o De wettelijke regel wordt alleen uitdrukkelijk genoemd op het genoemde
geval. Niet op een concreet genoemde situatie.

Artikel 1 grondwet; iedereen is gelijk


Hoofdstuk 2 – privaatrecht

2.1 – inleiding privaatrecht

Privaatrecht – gedeelte van het objectieve recht dat zich bezighoudt met de
rechtsverhouding tussen (rechts)personen onderling.
Rechtsverhoudingen ontstaan doordat (rechts)personen contracten met elkaar
sluiten, (on)rechtmatige daden jegens elkaar begaan of sprake van een relatie tussen
(rechts)personen en goederen.


- Materieel (privaat)recht;
o Dat deel waarin rechten en verplichtingen tussen burgers onderling en
burgers en overheid zijn geregeld.
 Dagelijks leven
 Ge- en verboden
- Formeel recht;
o Regels omtrent de wijze waarop het materieel kan worden afgedwongen
 Geeft regels voor procedures, vergunningen en rechtsbescherming.

Materieel privaatrecht voor een groot deel geregeld in het Burgerlijk Wetboek (BW)

Opbouw BW
- Boek 1. Personen- en familierecht
o Regels voor huwelijk, echtscheiding, adoptie en voogdij
- Boek 2. Rechtspersonen
o Bijv. NV, BV, Etc.
- Boek 3. Vermogensrechten in het algemeen
- Boek 4. Erfrecht
- Boek 5. Zakelijke rechten
- Boek 6. Algemeen gedeelte verbintenissenrecht
- Boek 7. Bijzondere overeenkomsten
- Boek 7A. Bijzondere overeenkomsten, vervolg
- Boek 8. Verkeersmiddelen en vervoer
- Boek 10. Internationaal privaatrecht

Opbouw BW