Nlt samenvatting
Hoofdstuk 1: De ontwikkeling van een nieuw geneesmiddel
Verschillende fases in het geneesmiddelenonderzoek:
1. Hypothese: oorzaak ziekte is een niet (goed) werkend eiwit (startvraag gaat over
target finding).
2. Target finding: het eiwit waarop het medicijn moet komen wordt gezocht
3. Lead finding: het zoeken van de juiste biologische actieve verbinding; welke
bioactieve stof grijpt specifiek aan op het target?
4. Lead optimization: het optimaliseren van de biologische actieve stof
- Doel: het creëren van een leadmolecuul (werking is optimaal en
bijwerkingen minimaal)
5. Preklinisch onderzoek = in vitro/in vivo onderzoek. Dit wil zeggen dat de
biologische actieve stof eerst wordt getest op cellen (in vitro) en daarna op
dieren (in vivo).
6. Klinisch onderzoek:
- Altijd eerst proefdieren onderzoek (muizen, ratten, konijnen, apen)
à Proefdieren onderzoek: LD-50 en LD-100 bepalen.
§ LD-50 -> dosis waarbij 50% van de proefdieren doodgaat.
§ LD-100 -> dosis waarbij 100% van de proefdieren doodgaat.
- Fase I: Het vinden van gezonde vrijwilligers en daarop het ‘medicijn’ testen
(om te kijken naar de bijwerkingen). Dosisbepaling voor mensen, toediening,
verdraagzaamheid en metingen aanvullende variabelen.
- Fase II: het testen van het medicijn op een kleine groep mensen die de ziekte
heeft.
- Fase III: het dubbelblind testen van het medicijn op een grote groep
patiënten. Vergelijking met placebo of bestaand oud middel.
à De werkzaamheid wordt bekeken met een zogeheten eZectmaat:
iets wat goed te meten is en wat direct verband houdt met het
geneesmiddel.
à Dubbelblind: enerzijds proefpersonen/dieren, anderzijds een
onderzoeker. Weten allebei niet welk middel de patiënt toegediend
krijgt. Proefpersoon en onderzoekers mogen NIET weten welke stof ze
, toegediend krijgen, om invloed op het onderzoek te vermijden.
Belangenstrengeling uitsluiten.
§ Gaat altijd via universiteiten; universiteiten hebben geen
commercieel belang.
§ Overheid bepaalt of het een geregistreerd geneesmiddel wordt.
- Fase IV: postmarketing surveillance. Dit is het blijven controleren van de
bijwerkingen van het geneesmiddel omdat niet alle bijwerkingen in de
onderzoeksfase naar voren zijn gekomen. Op lange termijn eZectiviteit.
o In Nederland wordt dit gedaan door de LaReB en EMEA
Toxicologie: alles wat te maken met mogelijke giftige eigenschappen van de bio-actieve
stof die je aan het testen bent. En dat de stof in het lichaam niet omgezet wordt tot wél
giftige stoffen.
Biologische actieve verbinding is een stof die een biologisch eZect heeft op het
lichaam. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld een geneesmiddel (verminderd/stopt
een ziekte) en nicotine (genot).
Geneesmiddelen en geld:
- Slechts klein deel van potentiële farmaca komt op de markt
o Ontwikkeling wordt extreem duur
§ Problemen met vergoeding verzekering
§ SMA en HIV
Patent
- Alleenrecht om middel (specialité) te mogen maken
- Vaak meerdere op één middel
- Verloopt na 20 jaar
o Wordt in de gelegenheid gesteld om zijn investeringen terug te verdienen
Patent verlopen
- Patent verlopen (generieke/loco middelen)
o Iedereen mag dat middel na gaan maken
o Het middel wordt veel goedkoper
o Gebruikers moeten zeker zijn dat het kwalitatief identiek is
Geneeskracht uit de natuur:
, - Van oudsher belangrijk giftige en geneeskrachtige planten te herkennen
o Digoxie, aropine, taxol, vincristine.
o Exendin-4 / ozempic
- Farmacognosie: wetenschappelijk onderzoek naar natuurlijke geneeskrachtige
stoZen.
o Preparaten zijn natuurgeneesmiddelen.
Generieke of loco-preparaten is de naam voor een namaak geneesmiddel.
Een me-too preparaat is een geneesmiddel met hetzelfde doeleiwit, maar met een
ander biologische actieve stof.
Generieke naam: een internationale naam voor het geneesmiddel. Het is een
wetenschappelijke naam die vaak ook een aanduiding geeft van de wijze waarop het
geneesmiddel werkt.
Merknaam: is verzonnen door de fabrikant
Farmacognosie is de wetenschap die onderzoek doet naar stoZen in planten die een
mogelijke geneeskrachtige werking hebben.
Farmacologie bestudeert op elk organisatieniveau
- Molecuul, cel, orgaan, organisme, populatie
o Moleculair farmacologie: studie op molecuulniveau
o Functionele farmacologie: studie op orgaanniveau
o Integratieve farmacologie: studie interactie farmacon en organisme/mens
o Farmaco-epidemiologen: studie eZect farmacon op populatie
o Farmaco-economen: studie financiële gevolgen ontwikkelen en inzet
farmacon (erg belangrijke rol bij Mexicaanse griep en Coronapandemie)
Farmacologen
- Ontwikkelen geneesmiddelen
- Isoleren en chemisch namaken en eventueel aanpassen om eigenschappen te
verbeteren.
- Farmacologie bestudeert op elk organisatieniveau
o Molecuul, cel, orgaan, organisme, populatie
§ Moleculair farmacologie: studie op molecuulniveau
Hoofdstuk 1: De ontwikkeling van een nieuw geneesmiddel
Verschillende fases in het geneesmiddelenonderzoek:
1. Hypothese: oorzaak ziekte is een niet (goed) werkend eiwit (startvraag gaat over
target finding).
2. Target finding: het eiwit waarop het medicijn moet komen wordt gezocht
3. Lead finding: het zoeken van de juiste biologische actieve verbinding; welke
bioactieve stof grijpt specifiek aan op het target?
4. Lead optimization: het optimaliseren van de biologische actieve stof
- Doel: het creëren van een leadmolecuul (werking is optimaal en
bijwerkingen minimaal)
5. Preklinisch onderzoek = in vitro/in vivo onderzoek. Dit wil zeggen dat de
biologische actieve stof eerst wordt getest op cellen (in vitro) en daarna op
dieren (in vivo).
6. Klinisch onderzoek:
- Altijd eerst proefdieren onderzoek (muizen, ratten, konijnen, apen)
à Proefdieren onderzoek: LD-50 en LD-100 bepalen.
§ LD-50 -> dosis waarbij 50% van de proefdieren doodgaat.
§ LD-100 -> dosis waarbij 100% van de proefdieren doodgaat.
- Fase I: Het vinden van gezonde vrijwilligers en daarop het ‘medicijn’ testen
(om te kijken naar de bijwerkingen). Dosisbepaling voor mensen, toediening,
verdraagzaamheid en metingen aanvullende variabelen.
- Fase II: het testen van het medicijn op een kleine groep mensen die de ziekte
heeft.
- Fase III: het dubbelblind testen van het medicijn op een grote groep
patiënten. Vergelijking met placebo of bestaand oud middel.
à De werkzaamheid wordt bekeken met een zogeheten eZectmaat:
iets wat goed te meten is en wat direct verband houdt met het
geneesmiddel.
à Dubbelblind: enerzijds proefpersonen/dieren, anderzijds een
onderzoeker. Weten allebei niet welk middel de patiënt toegediend
krijgt. Proefpersoon en onderzoekers mogen NIET weten welke stof ze
, toegediend krijgen, om invloed op het onderzoek te vermijden.
Belangenstrengeling uitsluiten.
§ Gaat altijd via universiteiten; universiteiten hebben geen
commercieel belang.
§ Overheid bepaalt of het een geregistreerd geneesmiddel wordt.
- Fase IV: postmarketing surveillance. Dit is het blijven controleren van de
bijwerkingen van het geneesmiddel omdat niet alle bijwerkingen in de
onderzoeksfase naar voren zijn gekomen. Op lange termijn eZectiviteit.
o In Nederland wordt dit gedaan door de LaReB en EMEA
Toxicologie: alles wat te maken met mogelijke giftige eigenschappen van de bio-actieve
stof die je aan het testen bent. En dat de stof in het lichaam niet omgezet wordt tot wél
giftige stoffen.
Biologische actieve verbinding is een stof die een biologisch eZect heeft op het
lichaam. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld een geneesmiddel (verminderd/stopt
een ziekte) en nicotine (genot).
Geneesmiddelen en geld:
- Slechts klein deel van potentiële farmaca komt op de markt
o Ontwikkeling wordt extreem duur
§ Problemen met vergoeding verzekering
§ SMA en HIV
Patent
- Alleenrecht om middel (specialité) te mogen maken
- Vaak meerdere op één middel
- Verloopt na 20 jaar
o Wordt in de gelegenheid gesteld om zijn investeringen terug te verdienen
Patent verlopen
- Patent verlopen (generieke/loco middelen)
o Iedereen mag dat middel na gaan maken
o Het middel wordt veel goedkoper
o Gebruikers moeten zeker zijn dat het kwalitatief identiek is
Geneeskracht uit de natuur:
, - Van oudsher belangrijk giftige en geneeskrachtige planten te herkennen
o Digoxie, aropine, taxol, vincristine.
o Exendin-4 / ozempic
- Farmacognosie: wetenschappelijk onderzoek naar natuurlijke geneeskrachtige
stoZen.
o Preparaten zijn natuurgeneesmiddelen.
Generieke of loco-preparaten is de naam voor een namaak geneesmiddel.
Een me-too preparaat is een geneesmiddel met hetzelfde doeleiwit, maar met een
ander biologische actieve stof.
Generieke naam: een internationale naam voor het geneesmiddel. Het is een
wetenschappelijke naam die vaak ook een aanduiding geeft van de wijze waarop het
geneesmiddel werkt.
Merknaam: is verzonnen door de fabrikant
Farmacognosie is de wetenschap die onderzoek doet naar stoZen in planten die een
mogelijke geneeskrachtige werking hebben.
Farmacologie bestudeert op elk organisatieniveau
- Molecuul, cel, orgaan, organisme, populatie
o Moleculair farmacologie: studie op molecuulniveau
o Functionele farmacologie: studie op orgaanniveau
o Integratieve farmacologie: studie interactie farmacon en organisme/mens
o Farmaco-epidemiologen: studie eZect farmacon op populatie
o Farmaco-economen: studie financiële gevolgen ontwikkelen en inzet
farmacon (erg belangrijke rol bij Mexicaanse griep en Coronapandemie)
Farmacologen
- Ontwikkelen geneesmiddelen
- Isoleren en chemisch namaken en eventueel aanpassen om eigenschappen te
verbeteren.
- Farmacologie bestudeert op elk organisatieniveau
o Molecuul, cel, orgaan, organisme, populatie
§ Moleculair farmacologie: studie op molecuulniveau
