Hoofdstuk 3 Nederland en Indonesië
3.1 Handelen in Oost-Azië
Toen de Nederlanders voor het eerst uit Oost-Azië kwamen hadden ze een
struisvogel mee. Ze hadden de route voor het eerst gevonden.
Maar ze waren niet de eerste Europeanen die er waren geweest.
De Portugezen haalden er al tientallen jaren peper, nootmuskaat en andere
specerijen die in Europa peperduur waren.
Ze maakten er grote winst op en daarom wilde Nederland ook naar Oost-Azië.
De Portugezen hielden de fout geheim, maar door spionage wisten de
Nederlanders toch ongeveer hoe ze moesten varen.
Rijke kooplui stuurden in 1595 kapitein Cornelis de Houtman met 250 man op
pad.
Na 124 dagen bereikten ze het zuidpunt van Afrika.
Veel zeelui stierven doordat er te weinig vers voedsel en drinkwater aan boord
was.
Uiteindelijk kwamen ze aan op Sumatra, een eiland van Indonesië.
In grote delen van Indonesië was alleen oerwoud waar bijna niemand
woonde. In de regenwouden van grote eilanden als Borneo en Sumatra
leefden stammen van jagers en verzamelaars.
Het eiland Java was veel meer ontwikkeld, de grond was er vruchtbaar,
boeren verbouwden er rijst en aan de kust werd volop gehandeld.
Java had bloeiende steden en koninkrijken.
Uit China, India, Perzië en de Arabische wereld kwamen kooplieden die van
alles verkochten: textiel, porselein, sabels, goud, edelstenen, schildpadden,
krokodillen en zelfs olifanten.
Veel Javanen waren moslim. Arabische kooplieden hadden de islam naar
Java gebracht.
In de Javaanse stad Bantam ging Cornelis de Houtman aan land.
Ze kochten er peper, daarna voerde ze verder naar het oosten, naar Bali dat
werd bewoond door hindoes.
Het was de bedoeling nog door naar de Molukken te varen waar de kostbare
kruidnagelen en nootmuskaat groeiden. Maar de schepen waren er slecht aan
toe dus keerde ze terug naar Nederland.
Tweeëneenhalf jaar later kwamen ze aan in Nederland met een beetje peper
en van de 250 bemanningsleden waren er nog 90 over. Maar de route was
gevonden.
, Hierna volgende veel andere reizen, veel Nederlandse schepen keerde vol
peper, kruidnagelen en nootmuskaat uit oost-Azië terug.
Uit heel Europa kwamen handelaren naar Amsterdam om de specerijen te
kopen, de handel was winstgevend: Nederlandse kooplieden konden hun dure
reizen naar Azië betalen en hielden nog geld over.
De Nederlanders waren in 1600 al de belangrijkste Europese handelaren in
Azië geworden. Doordat ze hevig met elkaar concurreerden daalden de
winsten.
Daarom besloot de Nederlandse regering alle handelaren te laten
samenwerken in één bedrijf. Daarvoor werd in 1602 de Verenigde Oost-
Indische Compagnie (VOC) opgericht.
De VOC kreeg het monopolie op de handel in Azië: andere Nederlandse
bedrijven en handelaren mochten er geen handel drijven.
Ook mocht de VOC namens Nederland in Azië forten bouwen, oorlog voeren
en gebieden veroveren en besturen.
Onder leiding van Jan Pieterszoon Coen veroverde de VOC in 1619 de
Javaanse havenstad Jakarta.
De Nederlanders noemden Jakarta voortaan Batavia, daarmee gaven ze aan
dat het een Nederlandse stad was geworden.
De Bataven waren een stam die in de Romeinse tijd in het Nederlandse
riviergebied leefde.
In Batavia kwam het hoofdkwartier van de VOC, vanuit daar voeren de VOC-
schepen naar de Molukken. De Nederlanders verjoegen de Engelse en
Portugezen concurrenten en dwongen de Molukkers hun kruidnagelen en
nootmuskaat alleen aan de VOC te verkopen. Molukkers die zich verzetten,
onderwierpen ze met geweld.
Op het eilandje Banda liet Coen na een opstand de bevolking als slaven
wegvoeren: 44 stamhoofden liet hij onthoofden.
De VOC was niet alleen op Java en de Molukken actief. De compagnie
verspreid zich over de kusten van Azië zo’n 25 handelsposten met een fort.
Zulke factorijen kwamen onder andere in India, Bengalen en Perzië.
De VOC krijg daarvoor toestemming van de plaatselijke vorsten, die handen
voordeel bij de handel en konden de steun van de VOC goed gebruiken in de
strijd tegen andere vorsten.
De VOC ging meedoen aan eeuwenoude zeehandel, ze kochten zijde in in
China en ruilde die in Japan tegen zilver en zo verder.
De specerijen verkocht de VOC tegen hoge prijzen in Europa, maar ook in
Azië zelf.
Aan bepaalde specerijen verdienden ze soms zelfs meer in Azië dna Europa.
3.1 Handelen in Oost-Azië
Toen de Nederlanders voor het eerst uit Oost-Azië kwamen hadden ze een
struisvogel mee. Ze hadden de route voor het eerst gevonden.
Maar ze waren niet de eerste Europeanen die er waren geweest.
De Portugezen haalden er al tientallen jaren peper, nootmuskaat en andere
specerijen die in Europa peperduur waren.
Ze maakten er grote winst op en daarom wilde Nederland ook naar Oost-Azië.
De Portugezen hielden de fout geheim, maar door spionage wisten de
Nederlanders toch ongeveer hoe ze moesten varen.
Rijke kooplui stuurden in 1595 kapitein Cornelis de Houtman met 250 man op
pad.
Na 124 dagen bereikten ze het zuidpunt van Afrika.
Veel zeelui stierven doordat er te weinig vers voedsel en drinkwater aan boord
was.
Uiteindelijk kwamen ze aan op Sumatra, een eiland van Indonesië.
In grote delen van Indonesië was alleen oerwoud waar bijna niemand
woonde. In de regenwouden van grote eilanden als Borneo en Sumatra
leefden stammen van jagers en verzamelaars.
Het eiland Java was veel meer ontwikkeld, de grond was er vruchtbaar,
boeren verbouwden er rijst en aan de kust werd volop gehandeld.
Java had bloeiende steden en koninkrijken.
Uit China, India, Perzië en de Arabische wereld kwamen kooplieden die van
alles verkochten: textiel, porselein, sabels, goud, edelstenen, schildpadden,
krokodillen en zelfs olifanten.
Veel Javanen waren moslim. Arabische kooplieden hadden de islam naar
Java gebracht.
In de Javaanse stad Bantam ging Cornelis de Houtman aan land.
Ze kochten er peper, daarna voerde ze verder naar het oosten, naar Bali dat
werd bewoond door hindoes.
Het was de bedoeling nog door naar de Molukken te varen waar de kostbare
kruidnagelen en nootmuskaat groeiden. Maar de schepen waren er slecht aan
toe dus keerde ze terug naar Nederland.
Tweeëneenhalf jaar later kwamen ze aan in Nederland met een beetje peper
en van de 250 bemanningsleden waren er nog 90 over. Maar de route was
gevonden.
, Hierna volgende veel andere reizen, veel Nederlandse schepen keerde vol
peper, kruidnagelen en nootmuskaat uit oost-Azië terug.
Uit heel Europa kwamen handelaren naar Amsterdam om de specerijen te
kopen, de handel was winstgevend: Nederlandse kooplieden konden hun dure
reizen naar Azië betalen en hielden nog geld over.
De Nederlanders waren in 1600 al de belangrijkste Europese handelaren in
Azië geworden. Doordat ze hevig met elkaar concurreerden daalden de
winsten.
Daarom besloot de Nederlandse regering alle handelaren te laten
samenwerken in één bedrijf. Daarvoor werd in 1602 de Verenigde Oost-
Indische Compagnie (VOC) opgericht.
De VOC kreeg het monopolie op de handel in Azië: andere Nederlandse
bedrijven en handelaren mochten er geen handel drijven.
Ook mocht de VOC namens Nederland in Azië forten bouwen, oorlog voeren
en gebieden veroveren en besturen.
Onder leiding van Jan Pieterszoon Coen veroverde de VOC in 1619 de
Javaanse havenstad Jakarta.
De Nederlanders noemden Jakarta voortaan Batavia, daarmee gaven ze aan
dat het een Nederlandse stad was geworden.
De Bataven waren een stam die in de Romeinse tijd in het Nederlandse
riviergebied leefde.
In Batavia kwam het hoofdkwartier van de VOC, vanuit daar voeren de VOC-
schepen naar de Molukken. De Nederlanders verjoegen de Engelse en
Portugezen concurrenten en dwongen de Molukkers hun kruidnagelen en
nootmuskaat alleen aan de VOC te verkopen. Molukkers die zich verzetten,
onderwierpen ze met geweld.
Op het eilandje Banda liet Coen na een opstand de bevolking als slaven
wegvoeren: 44 stamhoofden liet hij onthoofden.
De VOC was niet alleen op Java en de Molukken actief. De compagnie
verspreid zich over de kusten van Azië zo’n 25 handelsposten met een fort.
Zulke factorijen kwamen onder andere in India, Bengalen en Perzië.
De VOC krijg daarvoor toestemming van de plaatselijke vorsten, die handen
voordeel bij de handel en konden de steun van de VOC goed gebruiken in de
strijd tegen andere vorsten.
De VOC ging meedoen aan eeuwenoude zeehandel, ze kochten zijde in in
China en ruilde die in Japan tegen zilver en zo verder.
De specerijen verkocht de VOC tegen hoge prijzen in Europa, maar ook in
Azië zelf.
Aan bepaalde specerijen verdienden ze soms zelfs meer in Azië dna Europa.
