Responsie Recht van de Europese Unie 2025–2026
Werkgroepopdracht 1: Inleiding en vrij verkeer van goederen
Relevante begrippen:
- maatregelen die de intra-communautaire handel “al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel
belemmeren” (Dassonville) -> maatregelen van gelijke werking (MGW)
- Zie ook Italiaanse brommeraanhangers, r.o. 33-37
- Maatregelen met onderscheid (directe discriminatie) vs. maatregelen zonder onderscheid (indirect
discriminatie of geen discriminatie)
- Producteisen vs. andere maatregelen
- Verkoopmodaliteiten vs. andere maatregelen
- Maatregelen die de markttoegang voor buitenlandse goederen belemmeren.
Schema’s:
Voorbeeld 1: Cassis -> Keck -> Italiaanse brommeraanhangers
1. Is sprake van een producteis? Zo ja, dan MGW (Cassis de Dijon) en naar stap 4; zo nee, dan naar stap
2.
2. Is sprake van een verkoopmodaliteit? Zo ja, dan geen MGW mits aan de twee Keck-mitsen wordt
voldaan; zo nee, dan naar stap 3.
3. Belemmert de maatregel de markttoegang voor buitenlandse goederen? Zo ja, dan MGW (Italiaanse
brommeraanhangers) en naar stap 4; zo nee, dan geen MGW.
4. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van een van de gronden in art. 36 VWEU en is geen
sprake van willekeurige discriminatie of een verkapte handelsbelemmering? Zo ja, dan naar stap 7; zo
nee, dan naar stap 5.
5. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van dwingende redenen van algemeen belang? (Cassis
de Dijon) Zo ja, dan naar stap 6; zo nee, dan is de MGW verboden.
6. Is de MGW zonder onderscheid van toepassing? Zo ja, dan naar stap 7; zo nee, dan is de MGW
verboden.
7. Is de MGW geschikt en noodzakelijk om haar doelstellingen te bereiken en evenredig? Zo ja, dan is de
MGW toegestaan; zo nee, dan is de MGW verboden.
Let op: als een maatregel geen maatregel van gelijke werking is, dan is het niet verboden onder art. 34 VWEU,
dus dan hoeft het ook niet gerechtvaardigd te worden en dan stopt het schema.
Voorbeeld 2: Italiaanse brommeraanhangers (r.o. 33-37)
1. Is de maatregel direct discriminerend? Zo ja, dan MGW en naar stap 5; zo nee, dan naar stap 2.
2. Is de maatregel indirect discriminerend? Zo ja, dan MGW en naar stap 5; zo nee, dan naar stap 3.
3. Is de maatregel een producteis? Zo ja, dan MGW (Cassis de Dijon) en naar stap 5; zo nee, dan naar stap
4.
4. Belemmert de maatregel de markttoegang voor buitenlandse goederen? Zo ja, dan MGW (Italiaanse
brommeraanhangers) en naar stap 5; zo nee, dan geen MGW.
5. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van een van de gronden in art. 36 VWEU en is geen
sprake van een willekeurige discriminatie of een verkapte handelsbelemmering? Zo ja, dan naar stap 8;
zo nee, dan naar stap 6.
6. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van dwingende redenen van algemeen belang? (Cassis
de Dijon) Zo ja, dan naar stap 7; zo nee, dan is de MGW verboden.
7. Is de MGW zonder onderscheid van toepassing? Zo ja, dan naar stap 8; zo nee, dan is de MGW
verboden.
8. Is de MGW geschikt en noodzakelijk om haar doelstellingen te bereiken en evenredig? Zo ja, dan is de
MGW toegestaan; zo nee, dan is de MGW verboden.
Voorbeeld 3: alle “leges speciales” eerst
1. Is sprake van een producteis? Zo ja, dan MGW (Cassis de Dijon) en naar stap 5; zo nee, dan naar stap
2.
, 2. Is sprake van een verkoopmodaliteit? Zo ja, dan geen MGW mits aan de twee Keck-mitsen wordt
voldaan; zo nee, dan naar stap 3.
3. Is sprake van een verbod of beperking van het gebruik van een goed, met een aanzienlijke invloed op
consumentengedrag? Zo ja, dan MGW (Italiaanse brommeraanhangers) en naar stap 5; zo nee, dan naar
stap 4.
4. Belemmert de maatregel op een andere manier de markttoegang voor buitenlandse goederen? Zo ja,
dan MGW (Italiaanse brommeraanhangers) en naar stap 5; zo nee, dan geen MGW.
● Denk hierbij aan: prijsmaatregelen, dus bijv. minimumprijzen/ maximumprijzen/ vaste prijs.
5. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van een van de gronden in art. 36 VWEU en is geen
sprake van een willekeurige discriminatie of een verkapte handelsbelemmering? Zo ja, dan naar stap 8;
zo nee, dan naar stap 6.
6. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van dwingende redenen van algemeen belang? (Cassis
de Dijon) Zo ja, dan naar stap 7; zo nee, dan is de MGW verboden.
7. Is de MGW zonder onderscheid van toepassing? Zo ja, dan naar stap 8; zo nee, dan is de MGW
verboden.
8. Is de MGW geschikt en noodzakelijk om haar doelstellingen te bereiken en evenredig? Zo ja, dan is de
MGW toegestaan; zo nee, dan is de MGW verboden.
Op het tentamen hoef je niet alle eerste stappen bij langs te gaan, want als je bijv. direct ziet dat het een
producteis is (want het gaat bijv. over de inhoud van een product), dan begin je direct bij stap 3. Bij een
producteis zeg je dan bijv: het maakt niet uit dat dit wel of niet discriminerend is, want alle producteisen (zelfs
als ze niet discrimineren) zijn een MGW.
Opdracht 2: casus
Deze opdracht bestaat uit het schrijven van een kort pleidooi voor één specifieke procespartij. Dat betekent dat
u het recht zo moet proberen toe te passen dat uw partij de grootste kans heeft om de zaak te winnen. Deze vorm
van vraagstelling zal in dit vak meermaals terugkomen. In zowel actieve werkgroepen als de
responsiewerkgroep zullen we ingaan op wat we van uw antwoorden verwachten.
‘OnlineDoc’ is een online apotheker gevestigd in lidstaat A, een lidstaat van de Europese Unie, en verkoopt
zowel medicijnen op recept als vrij verkrijgbare medicijnen. OnlineDoc voldoet aan alle nationaalrechtelijke
vereisten voor het exploiteren van een apotheek in lidstaat A. Alle bestellingen gaan online en het bedrijf heeft
geen fysieke verkooplocaties. Om medicijnen op recept te bestellen moeten klanten een doktersrecept uploaden
of aangeven welke klachten zij hebben, zodat een van de bij OnlineDoc werkzame artsen de bestelling kan
controleren en goedkeuren.
OnlineDoc verwerkt zowel binnenlandse als buitenlandse bestellingen. Vanwege het gebrek aan fysieke
locaties heeft het bedrijf lage overheadkosten en kan het consumenten diverse kortingen en loyaliteitsbonussen
aanbieden. Onlangs introduceerde OnlineDoc een marketinginstrument waarbij klanten een korting van tussen
de 5% en 30% op hun bestelling krijgen aangeboden, onder andere wanneer ze een nieuwe klant doorverwijzen
of voor elke vierde bestelling. Consumenten kunnen ook willekeurige kortingen ontvangen wanneer ze een
doktersvoorschrift uploaden.
OnlineDoc is vooral populair in de naburige lidstaat B. Deze populariteit is tegen het zere been van de
beroepsvereniging van apothekers in lidstaat B. De verkoopcijfers van deze apothekers zijn in de afgelopen
jaren namelijk sterk gedaald, nu meer en meer burgers in lidstaat B hun medicijnen online bestellen. Lidstaat B
heeft sinds jaar en dag strenge farmaceutische wetgeving die de gezondheid van consumenten beoogd te
beschermen. Aldus geldt in lidstaat B een zogenaamde ‘Wet op de verkoop van recept-plichtige
geneesmiddelen’ op grond waarvan ‘alle kortingen en overige promotie-instrumenten voor recept-plichtige
geneesmiddelen zijn verboden’. Uit de wetgevingsgeschiedenis blijkt dat, aldus de wetgever, kortingen en
andere financiële voordelen de consument namelijk oneigenlijk kunnen beïnvloeden, en eraan in de weg staan
dat consumenten het beste geneesmiddel voor hun situatie kiezen op basis van zuiver gezondheidsgerelateerde
overwegingen, na advies van een arts.
, De beroepsvereniging van apothekers verzoekt de overheid van lidstaat B om de Wet op de verkoop van
recept-plichtige geneesmiddelen jegens OnlineDoc te handhaven. Het bevoegde bestuursorgaan besluit per
direct alle verkoop van medicijnen op recept door OnlineDoc aan klanten met een postadres in lidstaat B te
verbieden, zolang OnlineDoc zijn kortingssysteem toepast. OnlineDoc gaat in beroep tegen dit besluit bij de
bevoegde nationale rechter, en vraagt u om juridisch advies.
Schrijf een kort pleidooi (max. 500 woorden) namens OnlineDoc waarin u betoogt dat de nationale wet in
strijd is met art. 34 VWEU.
Wet op de verkoop van recept-plichtige geneesmiddelen
- Valt de casus binnen de reikwijdte van art. 34 VWEU?
● Recept-plichtige geneesmiddelen zijn tastbare producten die het voorwerp kunnen zijn van
commerciële transacties en die daarom “goederen” zijn (Jagerskiold).
● Art. 34 VWEU vereist een grensoverschrijdend element (Oosthoek)
➢ OnlineDoc is gevestigd in lidstaat A en wil verkopen in lidstaat B, waardoor sprake
is van een grensoverschrijdend element.
● Art. 34 VWEU is voldoende duidelijk en onvoorwaardelijk en kan tegen een lidstaat worden
ingeroepen (Ianneli)
● Conclusie: art. 34 VWEU is dus in deze casus van toepassing.
- Is sprake van een kwantitatieve beperking of een maatregel van gelijke werking?
● De wet recht zich op reclametechnieken en verbiedt ‘alle kortingen en overige
promotieinstrumenten voor recept-plichtige geneesmiddelen’.
● Dit is een maatregel die bepaalde manieren van verkoop, ofwel ‘verkoopmodaliteiten’,
verbiedt.
➢ We moeten daarom de Keck-toets toepassen: de maatregel is geen MGW indien deze
(1) van toepassing is op alle marktdeelnemers en (2) niet direct of indirect
discriminerend is.
● T.a.v. de eerste mits en het eerste deel van de tweede mits (hier is aan voldaan):
➢ Van toepassing op alle marktdeelnemers: De wet is van toepassing op alle verkopers
van recept-plichtige geneesmiddelen in lidstaat B.
➢ Niet direct discriminerend: De wet maakt ook geen formeel onderscheid tussen
binnenlandse en geïmporteerde geneesmiddelen.
● Tussenconclusie: OnlineDoc moet aanvoeren dat de wet indirect discriminerend is.
● Is de wet indirect discriminerend?
➢ Consumenten zijn waarschijnlijk meer bekend met binnenlandse apotheken dan met
buitenlandse apotheken.
➢ Buitenlandse apotheken zoals OnlineDoc zijn daarom meer afhankelijk van
marketingtechnieken zoals kortingssystemen om toegang te krijgen tot de nationale
markt in lidstaat B.
➢ Vgl. in Gourmet International oordeelde het Hof van Justitie dat beperkingen op
reclame voor alcoholische dranken zwaarder wegen voor buitenlandse
alcoholmerken.
➢ Een wet die dergelijke kortingen verbiedt, is voor buitenlandse apotheken meer
belastend dan voor binnenlandse apotheken.
➢ Dus: de wet is een discriminerende verkoopmodaliteit.
● Tussenconclusie: de wet is een MGW en moet door de lidstaat gerechtvaardigd worden.
- Zo ja, kan deze gerechtvaardigd worden?
● Lidstaat B kan een rechtvaardigingsgrond aanvoeren, dus OnlineDoc dient aan te tonen dat
een eventuele poging tot rechtvaardiging niet slaagt.
● De wet is bedoeld om consumenten en hun gezondheid te beschermen
➢ Gezondheidsbescherming is een rechtvaardigingsgrond in art. 36 VWEU (bovendien
noemt Cassis de Dijon ‘volksgezondheid’ als ‘dwingend vereiste’).
Werkgroepopdracht 1: Inleiding en vrij verkeer van goederen
Relevante begrippen:
- maatregelen die de intra-communautaire handel “al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel
belemmeren” (Dassonville) -> maatregelen van gelijke werking (MGW)
- Zie ook Italiaanse brommeraanhangers, r.o. 33-37
- Maatregelen met onderscheid (directe discriminatie) vs. maatregelen zonder onderscheid (indirect
discriminatie of geen discriminatie)
- Producteisen vs. andere maatregelen
- Verkoopmodaliteiten vs. andere maatregelen
- Maatregelen die de markttoegang voor buitenlandse goederen belemmeren.
Schema’s:
Voorbeeld 1: Cassis -> Keck -> Italiaanse brommeraanhangers
1. Is sprake van een producteis? Zo ja, dan MGW (Cassis de Dijon) en naar stap 4; zo nee, dan naar stap
2.
2. Is sprake van een verkoopmodaliteit? Zo ja, dan geen MGW mits aan de twee Keck-mitsen wordt
voldaan; zo nee, dan naar stap 3.
3. Belemmert de maatregel de markttoegang voor buitenlandse goederen? Zo ja, dan MGW (Italiaanse
brommeraanhangers) en naar stap 4; zo nee, dan geen MGW.
4. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van een van de gronden in art. 36 VWEU en is geen
sprake van willekeurige discriminatie of een verkapte handelsbelemmering? Zo ja, dan naar stap 7; zo
nee, dan naar stap 5.
5. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van dwingende redenen van algemeen belang? (Cassis
de Dijon) Zo ja, dan naar stap 6; zo nee, dan is de MGW verboden.
6. Is de MGW zonder onderscheid van toepassing? Zo ja, dan naar stap 7; zo nee, dan is de MGW
verboden.
7. Is de MGW geschikt en noodzakelijk om haar doelstellingen te bereiken en evenredig? Zo ja, dan is de
MGW toegestaan; zo nee, dan is de MGW verboden.
Let op: als een maatregel geen maatregel van gelijke werking is, dan is het niet verboden onder art. 34 VWEU,
dus dan hoeft het ook niet gerechtvaardigd te worden en dan stopt het schema.
Voorbeeld 2: Italiaanse brommeraanhangers (r.o. 33-37)
1. Is de maatregel direct discriminerend? Zo ja, dan MGW en naar stap 5; zo nee, dan naar stap 2.
2. Is de maatregel indirect discriminerend? Zo ja, dan MGW en naar stap 5; zo nee, dan naar stap 3.
3. Is de maatregel een producteis? Zo ja, dan MGW (Cassis de Dijon) en naar stap 5; zo nee, dan naar stap
4.
4. Belemmert de maatregel de markttoegang voor buitenlandse goederen? Zo ja, dan MGW (Italiaanse
brommeraanhangers) en naar stap 5; zo nee, dan geen MGW.
5. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van een van de gronden in art. 36 VWEU en is geen
sprake van een willekeurige discriminatie of een verkapte handelsbelemmering? Zo ja, dan naar stap 8;
zo nee, dan naar stap 6.
6. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van dwingende redenen van algemeen belang? (Cassis
de Dijon) Zo ja, dan naar stap 7; zo nee, dan is de MGW verboden.
7. Is de MGW zonder onderscheid van toepassing? Zo ja, dan naar stap 8; zo nee, dan is de MGW
verboden.
8. Is de MGW geschikt en noodzakelijk om haar doelstellingen te bereiken en evenredig? Zo ja, dan is de
MGW toegestaan; zo nee, dan is de MGW verboden.
Voorbeeld 3: alle “leges speciales” eerst
1. Is sprake van een producteis? Zo ja, dan MGW (Cassis de Dijon) en naar stap 5; zo nee, dan naar stap
2.
, 2. Is sprake van een verkoopmodaliteit? Zo ja, dan geen MGW mits aan de twee Keck-mitsen wordt
voldaan; zo nee, dan naar stap 3.
3. Is sprake van een verbod of beperking van het gebruik van een goed, met een aanzienlijke invloed op
consumentengedrag? Zo ja, dan MGW (Italiaanse brommeraanhangers) en naar stap 5; zo nee, dan naar
stap 4.
4. Belemmert de maatregel op een andere manier de markttoegang voor buitenlandse goederen? Zo ja,
dan MGW (Italiaanse brommeraanhangers) en naar stap 5; zo nee, dan geen MGW.
● Denk hierbij aan: prijsmaatregelen, dus bijv. minimumprijzen/ maximumprijzen/ vaste prijs.
5. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van een van de gronden in art. 36 VWEU en is geen
sprake van een willekeurige discriminatie of een verkapte handelsbelemmering? Zo ja, dan naar stap 8;
zo nee, dan naar stap 6.
6. Kan de MGW gerechtvaardigd worden op grond van dwingende redenen van algemeen belang? (Cassis
de Dijon) Zo ja, dan naar stap 7; zo nee, dan is de MGW verboden.
7. Is de MGW zonder onderscheid van toepassing? Zo ja, dan naar stap 8; zo nee, dan is de MGW
verboden.
8. Is de MGW geschikt en noodzakelijk om haar doelstellingen te bereiken en evenredig? Zo ja, dan is de
MGW toegestaan; zo nee, dan is de MGW verboden.
Op het tentamen hoef je niet alle eerste stappen bij langs te gaan, want als je bijv. direct ziet dat het een
producteis is (want het gaat bijv. over de inhoud van een product), dan begin je direct bij stap 3. Bij een
producteis zeg je dan bijv: het maakt niet uit dat dit wel of niet discriminerend is, want alle producteisen (zelfs
als ze niet discrimineren) zijn een MGW.
Opdracht 2: casus
Deze opdracht bestaat uit het schrijven van een kort pleidooi voor één specifieke procespartij. Dat betekent dat
u het recht zo moet proberen toe te passen dat uw partij de grootste kans heeft om de zaak te winnen. Deze vorm
van vraagstelling zal in dit vak meermaals terugkomen. In zowel actieve werkgroepen als de
responsiewerkgroep zullen we ingaan op wat we van uw antwoorden verwachten.
‘OnlineDoc’ is een online apotheker gevestigd in lidstaat A, een lidstaat van de Europese Unie, en verkoopt
zowel medicijnen op recept als vrij verkrijgbare medicijnen. OnlineDoc voldoet aan alle nationaalrechtelijke
vereisten voor het exploiteren van een apotheek in lidstaat A. Alle bestellingen gaan online en het bedrijf heeft
geen fysieke verkooplocaties. Om medicijnen op recept te bestellen moeten klanten een doktersrecept uploaden
of aangeven welke klachten zij hebben, zodat een van de bij OnlineDoc werkzame artsen de bestelling kan
controleren en goedkeuren.
OnlineDoc verwerkt zowel binnenlandse als buitenlandse bestellingen. Vanwege het gebrek aan fysieke
locaties heeft het bedrijf lage overheadkosten en kan het consumenten diverse kortingen en loyaliteitsbonussen
aanbieden. Onlangs introduceerde OnlineDoc een marketinginstrument waarbij klanten een korting van tussen
de 5% en 30% op hun bestelling krijgen aangeboden, onder andere wanneer ze een nieuwe klant doorverwijzen
of voor elke vierde bestelling. Consumenten kunnen ook willekeurige kortingen ontvangen wanneer ze een
doktersvoorschrift uploaden.
OnlineDoc is vooral populair in de naburige lidstaat B. Deze populariteit is tegen het zere been van de
beroepsvereniging van apothekers in lidstaat B. De verkoopcijfers van deze apothekers zijn in de afgelopen
jaren namelijk sterk gedaald, nu meer en meer burgers in lidstaat B hun medicijnen online bestellen. Lidstaat B
heeft sinds jaar en dag strenge farmaceutische wetgeving die de gezondheid van consumenten beoogd te
beschermen. Aldus geldt in lidstaat B een zogenaamde ‘Wet op de verkoop van recept-plichtige
geneesmiddelen’ op grond waarvan ‘alle kortingen en overige promotie-instrumenten voor recept-plichtige
geneesmiddelen zijn verboden’. Uit de wetgevingsgeschiedenis blijkt dat, aldus de wetgever, kortingen en
andere financiële voordelen de consument namelijk oneigenlijk kunnen beïnvloeden, en eraan in de weg staan
dat consumenten het beste geneesmiddel voor hun situatie kiezen op basis van zuiver gezondheidsgerelateerde
overwegingen, na advies van een arts.
, De beroepsvereniging van apothekers verzoekt de overheid van lidstaat B om de Wet op de verkoop van
recept-plichtige geneesmiddelen jegens OnlineDoc te handhaven. Het bevoegde bestuursorgaan besluit per
direct alle verkoop van medicijnen op recept door OnlineDoc aan klanten met een postadres in lidstaat B te
verbieden, zolang OnlineDoc zijn kortingssysteem toepast. OnlineDoc gaat in beroep tegen dit besluit bij de
bevoegde nationale rechter, en vraagt u om juridisch advies.
Schrijf een kort pleidooi (max. 500 woorden) namens OnlineDoc waarin u betoogt dat de nationale wet in
strijd is met art. 34 VWEU.
Wet op de verkoop van recept-plichtige geneesmiddelen
- Valt de casus binnen de reikwijdte van art. 34 VWEU?
● Recept-plichtige geneesmiddelen zijn tastbare producten die het voorwerp kunnen zijn van
commerciële transacties en die daarom “goederen” zijn (Jagerskiold).
● Art. 34 VWEU vereist een grensoverschrijdend element (Oosthoek)
➢ OnlineDoc is gevestigd in lidstaat A en wil verkopen in lidstaat B, waardoor sprake
is van een grensoverschrijdend element.
● Art. 34 VWEU is voldoende duidelijk en onvoorwaardelijk en kan tegen een lidstaat worden
ingeroepen (Ianneli)
● Conclusie: art. 34 VWEU is dus in deze casus van toepassing.
- Is sprake van een kwantitatieve beperking of een maatregel van gelijke werking?
● De wet recht zich op reclametechnieken en verbiedt ‘alle kortingen en overige
promotieinstrumenten voor recept-plichtige geneesmiddelen’.
● Dit is een maatregel die bepaalde manieren van verkoop, ofwel ‘verkoopmodaliteiten’,
verbiedt.
➢ We moeten daarom de Keck-toets toepassen: de maatregel is geen MGW indien deze
(1) van toepassing is op alle marktdeelnemers en (2) niet direct of indirect
discriminerend is.
● T.a.v. de eerste mits en het eerste deel van de tweede mits (hier is aan voldaan):
➢ Van toepassing op alle marktdeelnemers: De wet is van toepassing op alle verkopers
van recept-plichtige geneesmiddelen in lidstaat B.
➢ Niet direct discriminerend: De wet maakt ook geen formeel onderscheid tussen
binnenlandse en geïmporteerde geneesmiddelen.
● Tussenconclusie: OnlineDoc moet aanvoeren dat de wet indirect discriminerend is.
● Is de wet indirect discriminerend?
➢ Consumenten zijn waarschijnlijk meer bekend met binnenlandse apotheken dan met
buitenlandse apotheken.
➢ Buitenlandse apotheken zoals OnlineDoc zijn daarom meer afhankelijk van
marketingtechnieken zoals kortingssystemen om toegang te krijgen tot de nationale
markt in lidstaat B.
➢ Vgl. in Gourmet International oordeelde het Hof van Justitie dat beperkingen op
reclame voor alcoholische dranken zwaarder wegen voor buitenlandse
alcoholmerken.
➢ Een wet die dergelijke kortingen verbiedt, is voor buitenlandse apotheken meer
belastend dan voor binnenlandse apotheken.
➢ Dus: de wet is een discriminerende verkoopmodaliteit.
● Tussenconclusie: de wet is een MGW en moet door de lidstaat gerechtvaardigd worden.
- Zo ja, kan deze gerechtvaardigd worden?
● Lidstaat B kan een rechtvaardigingsgrond aanvoeren, dus OnlineDoc dient aan te tonen dat
een eventuele poging tot rechtvaardiging niet slaagt.
● De wet is bedoeld om consumenten en hun gezondheid te beschermen
➢ Gezondheidsbescherming is een rechtvaardigingsgrond in art. 36 VWEU (bovendien
noemt Cassis de Dijon ‘volksgezondheid’ als ‘dwingend vereiste’).
