Materieel strafrecht jurisprudentie
Week 1: Inleiding, legaliteit en wederrechtelijkheid
HR Veearts
Indien de doelstelling van de strafrechtelijke norm beter wordt nageleefd, is de
dader van een strafbaar feit niet strafbaar, ook al wordt het feit in beginsel wel
als wederrechtelijk bestempeld.
- Benoem bij ontbreken materiële wederrechtelijkheid
HR Dreigbrief
‘Indien men een onbehoorlijk middel gebruikt om een voordeel na te streven kan
er sprake zijn van wederrechtelijke bevoordeling, ook al is de bevoordeling op
zichzelf niet wederrechtelijk.’ Er is in beginsel dus sprake van een ruim
wederrechtelijkheidsbegrip.
- Benoem bij
HR Onbehoorlijk gedrag
R.o. 6.4 – ‘Volgens de Hoge Raad is het onvermijdelijk dat zich soms ‘vage’
termen voordoen. Dit zorgt ervoor dat open formulering mogelijk is, opdat er
meerdere interpretaties mogelijk zijn. Anders worden delictsomschrijvingen te
concreet.’
Een behoorlijke mate van vaagheid is dus toegestaan
- Benoem bij lex certa
Legaliteit in Straatsburg
R.o. 34 – Rechterlijke interpretatie is niet in strijd met het legaliteitsbeginsel, mits
de uitleg aansluit bij de essentie van het delict en de uitleg redelijkerwijs
voorzienbaar is.
- Benoem bij rechterlijke interpretatie
HvJ EU JI
R.o. 49/50 – Voldoende voorzienbaar kan ook met behulp van de door rechterlijke
instanties gegeven interpretatie. Lex certa verbiedt niet de verfijning van
strafrechtelijke aansprakelijkheid door rechterlijke uitlegging, zolang die
uitlegging redelijkerwijs kan worden voorzien.
- Benoem bij lex certa
, Week 2: Causaliteit
HR Letale Longembolie
Het overlijden kan nog steeds aan de botsing worden toegerekend, ondanks dat
het letsel op zichzelf niet dodelijk was. De dood werd veroorzaakt door een
longembolie die tijdens de ziekenhuisopname ontstond. Dit gevolg is niet zo
uitzonderlijk of onvoorzienbaar dat het buiten de risicosfeer van het
verkeersgedrag valt.
* Noot Van Veen – alleen extreme, buiten het slachtoffer liggende
omstandigheden die na het ongeval optreden, zouden toerekening in de weg
kunnen staan
- Benoem bij redelijke toerekening (voor het eerst erkend door HR)
- Benoem bij complexe causale keten: medische complicatie
HR Aortaperforatie
Het maakt niet uit of de artsen iets over het hoofd zien, wat van belang is, is of
het gevolg redelijkerwijs als gevolg van de gedraging van de verdachte kan
worden toegerekend. Een medische fout doorbreekt dat verband niet
automatisch.
* Noot Mulder – toerekening lijkt op een oordeel over de dader, terwijl causaliteit
een feitelijke vaststelling over een gebeurtenis zou moeten zijn
- Benoem bij complexe causale keten: medische fout
HR Niet behandelde longinfectie/Dwarslaesie
R.o. 5.4.2 – De longinfectie is een voorzienbare complicatie van het letsel dat
door de verdachte is veroorzaakt. De keuze van het slachtoffer om verdere
behandeling te weigeren doorbreekt het causale verband niet. De verdachte
bracht het slachtoffer immers in de uitzichtloze situatie.
* Noot ’t Hart – De autonomie van het slachtoffer doorbreekt de causale keten
niet, maar bevestigt juist dat de dader verantwoordelijk is voor het uiteindelijke
resultaat
- Benoem bij complexe causale keten: keuze slachtoffer
HR Shaken Baby
R.o. 4.7 – De verdachte was op de hoogte van de noodzaak van medisch ingrijpen
ten aanzien van het zoontje, maar heeft dit nagelaten. De verdachte heeft
hiermee het gevaar op overlijden in zodanige mate verhoogd dat het overlijden
redelijkerwijs aan de verdachte kan worden toegerekend.
* Noot Knigge – de vraag: wat als de verdachte wel had gehandeld, kan nooit met
volledige zekerheid worden beantwoord. Daarom hanteert de Hoge Raad een
ruimte maatstaf.
- Benoem bij twijfel csqn: omissiedelict
HR Groninger HIV
R.o. 2.4.4. – Voor redelijke toerekening is het van belang dat het gedrag een
onmisbare schakel kan hebben gevormd in de gebeurtenissen die tot het gevolg
hebben geleid en dat het aannemelijk is dat het gevolg met een aanzienlijke
mate van waarschijnlijkheid door de gedraging van de verdachte is veroorzaakt
Zijn de gedragingen van de verdachte naar haar aard geschikt om het
gevolg te weeg te laten brengen? (kan)
Week 1: Inleiding, legaliteit en wederrechtelijkheid
HR Veearts
Indien de doelstelling van de strafrechtelijke norm beter wordt nageleefd, is de
dader van een strafbaar feit niet strafbaar, ook al wordt het feit in beginsel wel
als wederrechtelijk bestempeld.
- Benoem bij ontbreken materiële wederrechtelijkheid
HR Dreigbrief
‘Indien men een onbehoorlijk middel gebruikt om een voordeel na te streven kan
er sprake zijn van wederrechtelijke bevoordeling, ook al is de bevoordeling op
zichzelf niet wederrechtelijk.’ Er is in beginsel dus sprake van een ruim
wederrechtelijkheidsbegrip.
- Benoem bij
HR Onbehoorlijk gedrag
R.o. 6.4 – ‘Volgens de Hoge Raad is het onvermijdelijk dat zich soms ‘vage’
termen voordoen. Dit zorgt ervoor dat open formulering mogelijk is, opdat er
meerdere interpretaties mogelijk zijn. Anders worden delictsomschrijvingen te
concreet.’
Een behoorlijke mate van vaagheid is dus toegestaan
- Benoem bij lex certa
Legaliteit in Straatsburg
R.o. 34 – Rechterlijke interpretatie is niet in strijd met het legaliteitsbeginsel, mits
de uitleg aansluit bij de essentie van het delict en de uitleg redelijkerwijs
voorzienbaar is.
- Benoem bij rechterlijke interpretatie
HvJ EU JI
R.o. 49/50 – Voldoende voorzienbaar kan ook met behulp van de door rechterlijke
instanties gegeven interpretatie. Lex certa verbiedt niet de verfijning van
strafrechtelijke aansprakelijkheid door rechterlijke uitlegging, zolang die
uitlegging redelijkerwijs kan worden voorzien.
- Benoem bij lex certa
, Week 2: Causaliteit
HR Letale Longembolie
Het overlijden kan nog steeds aan de botsing worden toegerekend, ondanks dat
het letsel op zichzelf niet dodelijk was. De dood werd veroorzaakt door een
longembolie die tijdens de ziekenhuisopname ontstond. Dit gevolg is niet zo
uitzonderlijk of onvoorzienbaar dat het buiten de risicosfeer van het
verkeersgedrag valt.
* Noot Van Veen – alleen extreme, buiten het slachtoffer liggende
omstandigheden die na het ongeval optreden, zouden toerekening in de weg
kunnen staan
- Benoem bij redelijke toerekening (voor het eerst erkend door HR)
- Benoem bij complexe causale keten: medische complicatie
HR Aortaperforatie
Het maakt niet uit of de artsen iets over het hoofd zien, wat van belang is, is of
het gevolg redelijkerwijs als gevolg van de gedraging van de verdachte kan
worden toegerekend. Een medische fout doorbreekt dat verband niet
automatisch.
* Noot Mulder – toerekening lijkt op een oordeel over de dader, terwijl causaliteit
een feitelijke vaststelling over een gebeurtenis zou moeten zijn
- Benoem bij complexe causale keten: medische fout
HR Niet behandelde longinfectie/Dwarslaesie
R.o. 5.4.2 – De longinfectie is een voorzienbare complicatie van het letsel dat
door de verdachte is veroorzaakt. De keuze van het slachtoffer om verdere
behandeling te weigeren doorbreekt het causale verband niet. De verdachte
bracht het slachtoffer immers in de uitzichtloze situatie.
* Noot ’t Hart – De autonomie van het slachtoffer doorbreekt de causale keten
niet, maar bevestigt juist dat de dader verantwoordelijk is voor het uiteindelijke
resultaat
- Benoem bij complexe causale keten: keuze slachtoffer
HR Shaken Baby
R.o. 4.7 – De verdachte was op de hoogte van de noodzaak van medisch ingrijpen
ten aanzien van het zoontje, maar heeft dit nagelaten. De verdachte heeft
hiermee het gevaar op overlijden in zodanige mate verhoogd dat het overlijden
redelijkerwijs aan de verdachte kan worden toegerekend.
* Noot Knigge – de vraag: wat als de verdachte wel had gehandeld, kan nooit met
volledige zekerheid worden beantwoord. Daarom hanteert de Hoge Raad een
ruimte maatstaf.
- Benoem bij twijfel csqn: omissiedelict
HR Groninger HIV
R.o. 2.4.4. – Voor redelijke toerekening is het van belang dat het gedrag een
onmisbare schakel kan hebben gevormd in de gebeurtenissen die tot het gevolg
hebben geleid en dat het aannemelijk is dat het gevolg met een aanzienlijke
mate van waarschijnlijkheid door de gedraging van de verdachte is veroorzaakt
Zijn de gedragingen van de verdachte naar haar aard geschikt om het
gevolg te weeg te laten brengen? (kan)
