Naam
Naam school
Middeleeuws boek
Niveau 3
BOEKVERSLAG NEDERLANDS
Willem die Madocke maecte – Van den vos Reynaerde
PRIMAIRE GEGEVENS
TITEL
Reinaert de Vos ( Originele titel is Van den vos Reynaerde )
ORIGINELE AUTEUR
Willem die Madocke maecte
AANTAL VERSREGELS
3469
GESCHREVEN IN JAAR
Tussen 1179 en 1279, dus rond de 13e eeuw.
GENRE
Dierenepos
TITELVERKLARING
Het boek gaat over Reinaert de vos. Het boek is dus naar het hoofdpersonage vernoemd. In de tijd dat het boek
werd geschreven wisten veel mensen al wie Reinaert was. Dus als je je boek daar naar vernoemd trekt het veel
aandacht. In de Middeleeuwen werden boeken voornamelijk naar de hoofdpersonen van het boek vernoemd.
ONDERTITEL
Het boek heeft geen ondertitel.
MOTTO
In het boek wordt er geen citaat of tekstfragment genoemd dat de bedoeling van het boek weergeeft.
OPDRACHT
Het boek heeft geen opdracht.
VERBANDEN MOTTO, OPDRACHT & BOEK
Het boek heeft geen opdracht en motto, dus er kan ook geen verband mee worden gemaakt met het boek.
AUTEUR
Door de verschillen in kunstopvattingen tussen de Middeleeuwen en nu worden verhalen meestal anoniem
geleverd. Dit kom doordat artiesten behalve voor de opdrachtgever of mecenas hun werk ook voor een hoger doel
maakte: God. Als er toch op een werk een naam staat vermeld, is er meestal vrij weinig over dit persoon bekend.
Zo ook met de schrijver van het boek Van den vos Reynaerde.
“Van de schrijver van ‘Reinaert de Vos’ weten we dat hij Willem heet. En dat hij in die tijd bekend is van een ander
werk, de ‘Madocke’. Dat schrijft hij allebei zelf in de ‘Proloog’, de inleiding die de street-rappers gebruiken om het
, publiek rond zich heen te verzamelen en koest te krijgen. Zeg maar het ‘voorprogramma’. Daarin stelt Willem
eerst zichzelf voor:
(WAT WILLEN SCHREEF:)
WILLEM, DIE MADOCKE MAECTE,
DEAR HI DICKEN OMME WAECTE,
HEM VERNOYDE SO HAERDE
DAT DIE AVONTURE VAN REYNAERDE
IN DIETSCHE ONGHEMAKET BLEVEN
-DIE AERNOUT NIET HEVET VULSCREVEN-
DAT HI DIE VIJTE VAN REYNAERDE SOUCKEN
ENDE HISE NA DEN WALSCHEN BOUCKEN
IN DIETSCHE DUS HEVET BEGONNEN.
GOD MOETE ONS ZIERE HULPEN JONNEN.”
“In de laatste regels van Van den vos Reynaerde verschijnt het acrostichon "BI WILLEME", waarmee de auteur
nogmaals zijn naam bevestigt.”
Willem moet een geletterd man geweest zijn, bekend met Oudfranse dierenverhalen waarop hij zich inspireerde
en goed op de hoogte van juridische procedures. Misschien was hij een monnik, met praktijkervaring in de wereld.
TWEEDE SCHRIJVER?
In het proloog wordt vermeld dat Aernout bepaalde Nederlandse verhalen over Reynaerde niet heeft
afgeschreven en Willem hier mee veder is gegaan. Op het perkament staat de naam Aernout ‘op rasuur’. Dit houdt
in dat er in het origineel iets anders heeft gestaan. Iemand heeft het originele woord weggekrast en er iets anders
opgeschreven.
Sommige geleerde vermoeden dat het een verwijzing is geweest naar Perrout de Saint Cloude. Een van de
verhalen van Perrout, Li Plaid, is waarschijnlijk een inspiratie geweest voor Willem. Dit boek inspireerde Willem
om er een heel eigen verhaal van te maken, dat zich opnieuw afspeelt in Vlaanderen: Van den vos Reynaerde. In
dit geval zal Willem het verhaal geheel zelf hebben geschreven.
Een andere theorie is dat Aernout de auteur is van het eerste deel van het boek en dat Willem het tweede deel
hiervan heeft geschreven en, natuurlijk, het proloog.
Volgens anderen gaat het om een verzonnen naam, ter wille van een dubbelzinnigheid of van een knipoog naar
werken als de dertiende-eeuwse, Middelnederlandse Arturroman Walewein, die door twee dichters (Penninc en
Pieter Vostaert) vervaardigd is.
Ook is geopperd dat Arnout de maker is van een Vlaamse vertaling van het Oudfranse dierenverhaal waarop Le
Plaid het vervolg is.
Van den vos Reynaerde moet dus geschreven zijn na het ontstaan van Le Plaid, dat men gewoonlijk dateert in 1179
en vóór 1279, het jaar waarin de Reynardus vulpes, de Latijnse vertaling van Van den vos Reynaerde, ten laatste
geschreven is.
Ook is geopperd dat Arnout de maker is van een Vlaamse vertaling van het Oudfranse dierenverhaal waarop Le
Plaid het vervolg is. Van den vos Reynaerde moet dus geschreven zijn na het ontstaan van Le Plaid, dat men
gewoonlijk dateert in 1179 en vóór 1279, het jaar waarin de Reynardus vulpes, de Latijnse vertaling van Van den
vos Reynaerde, ten laatste geschreven is.
VERTALINGEN
Door de eeuwen heen zijn er prachtige complete vertalingen gemaakt van dit boek. In het boek wordt er gebruik
gemaakt van 3 vertalingen. In het boek vind je ook tussendoor samenvattingen van Edzard Dideric.
Ernst van Atena is een van de vertalers en volgt zo trouw mogelijk het origineel. De vertaling van Atena is niet
meer te koop maar wordt wel gebruikt in dit boek. Als Atena te veel van het origineel afwijkt, wordt er gebruik
gemaakt van de trouwere vertaling van Ard Posthuma.
Charlie May is ook een van de vertalers van dit boek. Hij heeft van één gebeurtenis uit het boek een ‘echte rap’-
versie gemaakt.
SOORT BOEK
Het enige boek wat we weten dat de schrijver heeft geschreven is dit boek, Van den vos Reynaerde. Hierdoor kan
ik niet goed vertellen wat voor soort boeken hij schreef. Wel kan ik het soort boek vergelijken met andere boeken
geschreven in die tijd met Reinaert in de hoofdrol. Want in de middeleeuwen waren de meeste artiesten niet
origineel. Toch wijkt het verhaal van Willem af van de andere.
Rond 1150 wordt in het Belgische Gent door een Vlaamse priester een verhaal geschreven (in het Latijn) dat
Ysengrimus heet. Hierin worden voor het eerst Reinardus de Vos en Ysengrimus de wolf als rivalen opgevoerd.
Pagina 2
Naam school
Middeleeuws boek
Niveau 3
BOEKVERSLAG NEDERLANDS
Willem die Madocke maecte – Van den vos Reynaerde
PRIMAIRE GEGEVENS
TITEL
Reinaert de Vos ( Originele titel is Van den vos Reynaerde )
ORIGINELE AUTEUR
Willem die Madocke maecte
AANTAL VERSREGELS
3469
GESCHREVEN IN JAAR
Tussen 1179 en 1279, dus rond de 13e eeuw.
GENRE
Dierenepos
TITELVERKLARING
Het boek gaat over Reinaert de vos. Het boek is dus naar het hoofdpersonage vernoemd. In de tijd dat het boek
werd geschreven wisten veel mensen al wie Reinaert was. Dus als je je boek daar naar vernoemd trekt het veel
aandacht. In de Middeleeuwen werden boeken voornamelijk naar de hoofdpersonen van het boek vernoemd.
ONDERTITEL
Het boek heeft geen ondertitel.
MOTTO
In het boek wordt er geen citaat of tekstfragment genoemd dat de bedoeling van het boek weergeeft.
OPDRACHT
Het boek heeft geen opdracht.
VERBANDEN MOTTO, OPDRACHT & BOEK
Het boek heeft geen opdracht en motto, dus er kan ook geen verband mee worden gemaakt met het boek.
AUTEUR
Door de verschillen in kunstopvattingen tussen de Middeleeuwen en nu worden verhalen meestal anoniem
geleverd. Dit kom doordat artiesten behalve voor de opdrachtgever of mecenas hun werk ook voor een hoger doel
maakte: God. Als er toch op een werk een naam staat vermeld, is er meestal vrij weinig over dit persoon bekend.
Zo ook met de schrijver van het boek Van den vos Reynaerde.
“Van de schrijver van ‘Reinaert de Vos’ weten we dat hij Willem heet. En dat hij in die tijd bekend is van een ander
werk, de ‘Madocke’. Dat schrijft hij allebei zelf in de ‘Proloog’, de inleiding die de street-rappers gebruiken om het
, publiek rond zich heen te verzamelen en koest te krijgen. Zeg maar het ‘voorprogramma’. Daarin stelt Willem
eerst zichzelf voor:
(WAT WILLEN SCHREEF:)
WILLEM, DIE MADOCKE MAECTE,
DEAR HI DICKEN OMME WAECTE,
HEM VERNOYDE SO HAERDE
DAT DIE AVONTURE VAN REYNAERDE
IN DIETSCHE ONGHEMAKET BLEVEN
-DIE AERNOUT NIET HEVET VULSCREVEN-
DAT HI DIE VIJTE VAN REYNAERDE SOUCKEN
ENDE HISE NA DEN WALSCHEN BOUCKEN
IN DIETSCHE DUS HEVET BEGONNEN.
GOD MOETE ONS ZIERE HULPEN JONNEN.”
“In de laatste regels van Van den vos Reynaerde verschijnt het acrostichon "BI WILLEME", waarmee de auteur
nogmaals zijn naam bevestigt.”
Willem moet een geletterd man geweest zijn, bekend met Oudfranse dierenverhalen waarop hij zich inspireerde
en goed op de hoogte van juridische procedures. Misschien was hij een monnik, met praktijkervaring in de wereld.
TWEEDE SCHRIJVER?
In het proloog wordt vermeld dat Aernout bepaalde Nederlandse verhalen over Reynaerde niet heeft
afgeschreven en Willem hier mee veder is gegaan. Op het perkament staat de naam Aernout ‘op rasuur’. Dit houdt
in dat er in het origineel iets anders heeft gestaan. Iemand heeft het originele woord weggekrast en er iets anders
opgeschreven.
Sommige geleerde vermoeden dat het een verwijzing is geweest naar Perrout de Saint Cloude. Een van de
verhalen van Perrout, Li Plaid, is waarschijnlijk een inspiratie geweest voor Willem. Dit boek inspireerde Willem
om er een heel eigen verhaal van te maken, dat zich opnieuw afspeelt in Vlaanderen: Van den vos Reynaerde. In
dit geval zal Willem het verhaal geheel zelf hebben geschreven.
Een andere theorie is dat Aernout de auteur is van het eerste deel van het boek en dat Willem het tweede deel
hiervan heeft geschreven en, natuurlijk, het proloog.
Volgens anderen gaat het om een verzonnen naam, ter wille van een dubbelzinnigheid of van een knipoog naar
werken als de dertiende-eeuwse, Middelnederlandse Arturroman Walewein, die door twee dichters (Penninc en
Pieter Vostaert) vervaardigd is.
Ook is geopperd dat Arnout de maker is van een Vlaamse vertaling van het Oudfranse dierenverhaal waarop Le
Plaid het vervolg is.
Van den vos Reynaerde moet dus geschreven zijn na het ontstaan van Le Plaid, dat men gewoonlijk dateert in 1179
en vóór 1279, het jaar waarin de Reynardus vulpes, de Latijnse vertaling van Van den vos Reynaerde, ten laatste
geschreven is.
Ook is geopperd dat Arnout de maker is van een Vlaamse vertaling van het Oudfranse dierenverhaal waarop Le
Plaid het vervolg is. Van den vos Reynaerde moet dus geschreven zijn na het ontstaan van Le Plaid, dat men
gewoonlijk dateert in 1179 en vóór 1279, het jaar waarin de Reynardus vulpes, de Latijnse vertaling van Van den
vos Reynaerde, ten laatste geschreven is.
VERTALINGEN
Door de eeuwen heen zijn er prachtige complete vertalingen gemaakt van dit boek. In het boek wordt er gebruik
gemaakt van 3 vertalingen. In het boek vind je ook tussendoor samenvattingen van Edzard Dideric.
Ernst van Atena is een van de vertalers en volgt zo trouw mogelijk het origineel. De vertaling van Atena is niet
meer te koop maar wordt wel gebruikt in dit boek. Als Atena te veel van het origineel afwijkt, wordt er gebruik
gemaakt van de trouwere vertaling van Ard Posthuma.
Charlie May is ook een van de vertalers van dit boek. Hij heeft van één gebeurtenis uit het boek een ‘echte rap’-
versie gemaakt.
SOORT BOEK
Het enige boek wat we weten dat de schrijver heeft geschreven is dit boek, Van den vos Reynaerde. Hierdoor kan
ik niet goed vertellen wat voor soort boeken hij schreef. Wel kan ik het soort boek vergelijken met andere boeken
geschreven in die tijd met Reinaert in de hoofdrol. Want in de middeleeuwen waren de meeste artiesten niet
origineel. Toch wijkt het verhaal van Willem af van de andere.
Rond 1150 wordt in het Belgische Gent door een Vlaamse priester een verhaal geschreven (in het Latijn) dat
Ysengrimus heet. Hierin worden voor het eerst Reinardus de Vos en Ysengrimus de wolf als rivalen opgevoerd.
Pagina 2
