SEKSUOLOGIE
COLLEGE 1
SEKSUALITEIT IN PERSPECTIEF
Seks: kan refereren naar iemands seksuele anatomie en/of seksueel gedrag
seksueel gedrag: gedrag dat opwinding veroorzaakt en de kans op een orgasme
verhoogt
Oude definities voor seks:
Elk gedrag dat de kans op samenvoeging van sperma en ei vergroot
Penetratie
Gender: de staat van man/vrouw/anders
bijna al het onderzoek gaat uit van gender binair
CROSS-CULTURELE STUDIES
Geeft de variatie tussen menselijk seksueel gedrag weer; plaats persoonlijke
standaarden/gedrag in perspectief
Toont het belang van cultuur en leren in het vormen van seksueel gedrag
Universele seksuele gedragingen:
Incest taboes: regulatie die seksuele interactie tussen bloedverwanten verbiedt
Veroordeling van geforceerde seksuele relaties
Het belang van fysieke karakteristieken bij het uitkiezen van een seksuele partner
Homoseksualiteit is altijd aanwezig, maar nooit de dominante vorm van seksueel
gedrag
Samenlevingen reageren verschillend op:
Seksuele technieken (bijv. zoenen)
Masturbatie
Seks voor het huwelijk
Buitenhuwelijk seks
Frequentie van seks tussen partners
Seks met zelfde gender
Standaarden voor aantrekkelijkheid
Ethnocentrisme: het geloof dat je eigen cultuur het beste/superieur is, alles wat op een
andere manier gebeurd is “incorrect”
(AB)NORMAAL EN (ON)GEPASTE SEKSUALITEIT
Seksueel moraal: wat geleerd is om (ab)normaal, (on)gezond en (on)gepast is in een
cultuur of land
wordt hevig beïnvloed door sociale instituties als:
Religie
(Non)medische/(non)wetenschappelijke oriëntatie
Wet
Ondanks grote ingroep en subgroep variatie, komen onze seksuele morelen en ethiek
vooral van
, Christendom
Liberalisme: strijden voor gelijke rechten en vrije keuze voor individuelen zolang
anderen niet worden geschaad
Wetenschappelijke en medische oriëntatie
RELIGIE
Tot 100 jaar geleden, gaf religie seksuele informatie en had deze impact op morelen
Bijv. het idee dat mensen oorspronkelijk uit 2 bestonden en op zoek moesten naar hun
andere helft
Grieken: accepteerden zowel hetero als homoseksualiteit
Christelijken in de 15e eeuw geloofden dat “natte dromen” resulteerden van seks met
kleine spirituele wezens
Christelijk perspectief op seksualiteit
Ascetisme: onthouding van en controle van seksueel genot en biologische neigingen
voor seks
bijv. monniken, priesters
Procreatie: seksualiteit is legitiem alleen binnen traditioneel heteroseksueel huwelijk en
met het doel om kinderen te krijgen
Christendom moralen hadden de neiging om elk seksueel gedrag dat niet procreatief,
heteroseksueel en binnen huwelijk is, af te keuren
Nederlandse wetten over seks
Zedenwet: wet van aanpak seksuele misdrijven
Prostitutie is legaal als het 2 toestemmende volwassenen betreft
Nederland was het eerste land dat homoseksueel huwelijk legaliseerde
Seksuele dwang binnen het huwelijk is een misdrijf sinds 1991
Sinds 2024:
Seksuele publieke intimidatie is strafbaar
Sexten met mensen onder 16 is strafbaar
Er is geen bewijs van dwang nodig bij seksuele dwang
US regels over seks
US wetgeving verbiedt vele seksuele gedragingen gebaseerd op perseveratie van familie,
promotie van publieke handhaving van moraal (vs. recht op privacy), nog veel
invloed van religie
Vreemdgaan is verboden in 21 staten
Cohabitatie was in 2020 illegaal in 2 staten
Vele staten verboden sodomie = afwijkende seks; orale/anale seks
Verboden van exhibitionisme, voyeurisme, verzoek, naaktheid, wanordelijke
constructie
Recht op abortus is niet in elke staat toegestaan
MEDISCHE WETENSCHAP
1880’s: Aletta Jacobs introduceerde pessarium in NL (anticonceptie middel)
1960’s: anticonceptie pil
1990’s: viagra
,MODERNE WERELDWIJDE ETHISCHE/MORELE PROBLEMEN OVER
SEKSUALITEIT
HOMOSEKSUALITEIT
Rejectie positie: verzet zich tegen homoseksualiteit
Gemodificeerde afwijzing: homoseksualiteit is accepteerbaar, zolang er geen
homoseksuele gedragingen gedaan worden
= officiële positie van de Romeinse Katholieke Kerk; Paus sprak wel support uit
voor burgerlijke partnerschappen van homoseksualiteit
Volledige acceptatie: volledige acceptatie van homoseksualiteit
ABORTUS
Pro-life/anti-abortus: groot belang voor het leven, onderscheid tussen menselijk leven
en menselijke persoonlijkheid is cruciaal voor sommigen
Pro-choice:
Absoluut: zwangerschap is alleen de zorg van een vrouw; het recht om autonoom
en vrij te zijn in persoonlijke keuzes
Aangepast: er kunnen situaties zijn waarin abortus de minst slechte keuze is
Ca. 73 miljoen abortussen per jaar
3/10 van alle zwangerschappen
6/10 van ongewenste zwangerschappen
SEKSUELE RECHTEN
WHO: universele seksuele rechten
Seksuele gelijkheid/non-discriminatie
Seksueel leven/vrijheid/veiligheid
Seksueel autonoom en lichamelijke integriteit
Seksueel vrij van marteling/straf/geweld/dwang
Privacy
Hoogst haalbare standaarden over seksuele gezondheid
Voordelen van wetenschappelijke vooruitgang
Informatie over seksualiteit/educatie
Zelf in een huwelijk te komen/uit te gaan
Beslissen of/wanneer/hoeveel kinderen je wilt
Vrijheid van gedachte/mening/expressie van seksualiteit
Vrijheid van vereniging en volledige vergadering
Participatie in publiekelijk en politiek leven
Toegang tot justitie wanneer seksuele rechten worden geschonden
COLLEGE 2
VARIATIE IN SEXUALITEIT
GESCHIEDENIS VAN SEKSUALITEIT
Seks onderzoek begon in de 19e eeuw – Victoriaanse Tijd
Grote doorbraken in de sekswetenschap kwamen in de 20e eeuw
, Begin: (mannelijke) psychiaters die meestal negatieve/bizarre symptomen beschreven op
basis van diepgaande observaties van verstoorde individuen
Harvey Kellogg: bedacht ontbijtgranen Kellogg’s als “middel” tegen masturberen
In de victoriaanse tijd: veel seksueel overdraagbare aandoeningen; veel
overspel/hoeren
vrouwen werden gezien als niet-seksueel
Belangrijke seks onderzoekers:
Von Krafft-Ebing (1840-1902): een van eerste onderzoekers die mensen uitschreef; veel
details over mensen met meer dan 200 casussen
Beschreef pathologische seksuele stoornissen gebaseerd op ervaringen van
patiënten
Introduceerde sadisme, masochisme, pedofilie,
homoseksualiteit/heteroseksualiteit
Freud (1856-1939): oprichter van psychiatrie en psychoanalyse
Menselijk gedrag wordt gedreven door seks wil (libido) en dood (thanatos)
Gefocust op meerdere regio’s op het lichaam genaamd erogene zones
Persoonlijkheid is opgebouwd uit 3 componenten:
1) Id: vanaf geboorte, werkt op plezier principe, bevat libido
2) Ego: werkt op het realiteitsprincipe, bestaat om id te controleren
3) Superego: werkt op idealisme, wordt beschouwd als ons “bewustzijn”
Ontwikkelde eerste psychologische/psychoanalytische theorie van seksualiteit
1905: “three essays on the theory of sexuality”
Seksualiteit wordt beschouwd als een primaire kracht in de motivatie van al het
menselijk gedrag en de principiële oorzaak van alle vormen van neurose
(onopgelost conflict)
Psychose; positieve symptomen
Theorie van psychoseksuele ontwikkeling
1) Orale fase (0-1 jaar): plezier komt vanuit stimulatie op lippen en mond
2) Anale fase (2 jaar): plezier komt van blaas controle en stoelgang
3) Fallische fase (3-6 jaar): interesse in eigen genitaliën
oedipus complex: seksuele aantrekking van een jongen tot zijn moeder, angst
voor vader leidt uiteindelijk tot eind aan verlangen naar moeder en begin
identificatie met vader
penisnijd: meisje realiseert dat ze geen penis heeft en hier niks aan kan doen
electra complex: seksuele aantrekking van een meisje tot haar vader, meisje
blijft onvolwassen als complex niet wordt opgelost
4) Latentie (6-adolescentie): seksuele impulsen worden onderdrukt of zijn in een
rust fase
5) Genitale fase: seksuele neigingen worden herwaakt in puberteit, specifiek op
genitaliën, orale/anale/genitale neigingen komen samen voor reproductie
Nadelen van Freud:
Door onbewuste natuur kunnen theorieën niet wetenschappelijk geëvalueerd
worden
Theorie gebaseerd op casus beschrijvingen van verstoorde patiënten
Overmatige nadruk op biologische oorzaken van gedrag
Mannen gecentreerde theorie penisnijd
Ellis (1859-1939): seksuele inversie (1895)
COLLEGE 1
SEKSUALITEIT IN PERSPECTIEF
Seks: kan refereren naar iemands seksuele anatomie en/of seksueel gedrag
seksueel gedrag: gedrag dat opwinding veroorzaakt en de kans op een orgasme
verhoogt
Oude definities voor seks:
Elk gedrag dat de kans op samenvoeging van sperma en ei vergroot
Penetratie
Gender: de staat van man/vrouw/anders
bijna al het onderzoek gaat uit van gender binair
CROSS-CULTURELE STUDIES
Geeft de variatie tussen menselijk seksueel gedrag weer; plaats persoonlijke
standaarden/gedrag in perspectief
Toont het belang van cultuur en leren in het vormen van seksueel gedrag
Universele seksuele gedragingen:
Incest taboes: regulatie die seksuele interactie tussen bloedverwanten verbiedt
Veroordeling van geforceerde seksuele relaties
Het belang van fysieke karakteristieken bij het uitkiezen van een seksuele partner
Homoseksualiteit is altijd aanwezig, maar nooit de dominante vorm van seksueel
gedrag
Samenlevingen reageren verschillend op:
Seksuele technieken (bijv. zoenen)
Masturbatie
Seks voor het huwelijk
Buitenhuwelijk seks
Frequentie van seks tussen partners
Seks met zelfde gender
Standaarden voor aantrekkelijkheid
Ethnocentrisme: het geloof dat je eigen cultuur het beste/superieur is, alles wat op een
andere manier gebeurd is “incorrect”
(AB)NORMAAL EN (ON)GEPASTE SEKSUALITEIT
Seksueel moraal: wat geleerd is om (ab)normaal, (on)gezond en (on)gepast is in een
cultuur of land
wordt hevig beïnvloed door sociale instituties als:
Religie
(Non)medische/(non)wetenschappelijke oriëntatie
Wet
Ondanks grote ingroep en subgroep variatie, komen onze seksuele morelen en ethiek
vooral van
, Christendom
Liberalisme: strijden voor gelijke rechten en vrije keuze voor individuelen zolang
anderen niet worden geschaad
Wetenschappelijke en medische oriëntatie
RELIGIE
Tot 100 jaar geleden, gaf religie seksuele informatie en had deze impact op morelen
Bijv. het idee dat mensen oorspronkelijk uit 2 bestonden en op zoek moesten naar hun
andere helft
Grieken: accepteerden zowel hetero als homoseksualiteit
Christelijken in de 15e eeuw geloofden dat “natte dromen” resulteerden van seks met
kleine spirituele wezens
Christelijk perspectief op seksualiteit
Ascetisme: onthouding van en controle van seksueel genot en biologische neigingen
voor seks
bijv. monniken, priesters
Procreatie: seksualiteit is legitiem alleen binnen traditioneel heteroseksueel huwelijk en
met het doel om kinderen te krijgen
Christendom moralen hadden de neiging om elk seksueel gedrag dat niet procreatief,
heteroseksueel en binnen huwelijk is, af te keuren
Nederlandse wetten over seks
Zedenwet: wet van aanpak seksuele misdrijven
Prostitutie is legaal als het 2 toestemmende volwassenen betreft
Nederland was het eerste land dat homoseksueel huwelijk legaliseerde
Seksuele dwang binnen het huwelijk is een misdrijf sinds 1991
Sinds 2024:
Seksuele publieke intimidatie is strafbaar
Sexten met mensen onder 16 is strafbaar
Er is geen bewijs van dwang nodig bij seksuele dwang
US regels over seks
US wetgeving verbiedt vele seksuele gedragingen gebaseerd op perseveratie van familie,
promotie van publieke handhaving van moraal (vs. recht op privacy), nog veel
invloed van religie
Vreemdgaan is verboden in 21 staten
Cohabitatie was in 2020 illegaal in 2 staten
Vele staten verboden sodomie = afwijkende seks; orale/anale seks
Verboden van exhibitionisme, voyeurisme, verzoek, naaktheid, wanordelijke
constructie
Recht op abortus is niet in elke staat toegestaan
MEDISCHE WETENSCHAP
1880’s: Aletta Jacobs introduceerde pessarium in NL (anticonceptie middel)
1960’s: anticonceptie pil
1990’s: viagra
,MODERNE WERELDWIJDE ETHISCHE/MORELE PROBLEMEN OVER
SEKSUALITEIT
HOMOSEKSUALITEIT
Rejectie positie: verzet zich tegen homoseksualiteit
Gemodificeerde afwijzing: homoseksualiteit is accepteerbaar, zolang er geen
homoseksuele gedragingen gedaan worden
= officiële positie van de Romeinse Katholieke Kerk; Paus sprak wel support uit
voor burgerlijke partnerschappen van homoseksualiteit
Volledige acceptatie: volledige acceptatie van homoseksualiteit
ABORTUS
Pro-life/anti-abortus: groot belang voor het leven, onderscheid tussen menselijk leven
en menselijke persoonlijkheid is cruciaal voor sommigen
Pro-choice:
Absoluut: zwangerschap is alleen de zorg van een vrouw; het recht om autonoom
en vrij te zijn in persoonlijke keuzes
Aangepast: er kunnen situaties zijn waarin abortus de minst slechte keuze is
Ca. 73 miljoen abortussen per jaar
3/10 van alle zwangerschappen
6/10 van ongewenste zwangerschappen
SEKSUELE RECHTEN
WHO: universele seksuele rechten
Seksuele gelijkheid/non-discriminatie
Seksueel leven/vrijheid/veiligheid
Seksueel autonoom en lichamelijke integriteit
Seksueel vrij van marteling/straf/geweld/dwang
Privacy
Hoogst haalbare standaarden over seksuele gezondheid
Voordelen van wetenschappelijke vooruitgang
Informatie over seksualiteit/educatie
Zelf in een huwelijk te komen/uit te gaan
Beslissen of/wanneer/hoeveel kinderen je wilt
Vrijheid van gedachte/mening/expressie van seksualiteit
Vrijheid van vereniging en volledige vergadering
Participatie in publiekelijk en politiek leven
Toegang tot justitie wanneer seksuele rechten worden geschonden
COLLEGE 2
VARIATIE IN SEXUALITEIT
GESCHIEDENIS VAN SEKSUALITEIT
Seks onderzoek begon in de 19e eeuw – Victoriaanse Tijd
Grote doorbraken in de sekswetenschap kwamen in de 20e eeuw
, Begin: (mannelijke) psychiaters die meestal negatieve/bizarre symptomen beschreven op
basis van diepgaande observaties van verstoorde individuen
Harvey Kellogg: bedacht ontbijtgranen Kellogg’s als “middel” tegen masturberen
In de victoriaanse tijd: veel seksueel overdraagbare aandoeningen; veel
overspel/hoeren
vrouwen werden gezien als niet-seksueel
Belangrijke seks onderzoekers:
Von Krafft-Ebing (1840-1902): een van eerste onderzoekers die mensen uitschreef; veel
details over mensen met meer dan 200 casussen
Beschreef pathologische seksuele stoornissen gebaseerd op ervaringen van
patiënten
Introduceerde sadisme, masochisme, pedofilie,
homoseksualiteit/heteroseksualiteit
Freud (1856-1939): oprichter van psychiatrie en psychoanalyse
Menselijk gedrag wordt gedreven door seks wil (libido) en dood (thanatos)
Gefocust op meerdere regio’s op het lichaam genaamd erogene zones
Persoonlijkheid is opgebouwd uit 3 componenten:
1) Id: vanaf geboorte, werkt op plezier principe, bevat libido
2) Ego: werkt op het realiteitsprincipe, bestaat om id te controleren
3) Superego: werkt op idealisme, wordt beschouwd als ons “bewustzijn”
Ontwikkelde eerste psychologische/psychoanalytische theorie van seksualiteit
1905: “three essays on the theory of sexuality”
Seksualiteit wordt beschouwd als een primaire kracht in de motivatie van al het
menselijk gedrag en de principiële oorzaak van alle vormen van neurose
(onopgelost conflict)
Psychose; positieve symptomen
Theorie van psychoseksuele ontwikkeling
1) Orale fase (0-1 jaar): plezier komt vanuit stimulatie op lippen en mond
2) Anale fase (2 jaar): plezier komt van blaas controle en stoelgang
3) Fallische fase (3-6 jaar): interesse in eigen genitaliën
oedipus complex: seksuele aantrekking van een jongen tot zijn moeder, angst
voor vader leidt uiteindelijk tot eind aan verlangen naar moeder en begin
identificatie met vader
penisnijd: meisje realiseert dat ze geen penis heeft en hier niks aan kan doen
electra complex: seksuele aantrekking van een meisje tot haar vader, meisje
blijft onvolwassen als complex niet wordt opgelost
4) Latentie (6-adolescentie): seksuele impulsen worden onderdrukt of zijn in een
rust fase
5) Genitale fase: seksuele neigingen worden herwaakt in puberteit, specifiek op
genitaliën, orale/anale/genitale neigingen komen samen voor reproductie
Nadelen van Freud:
Door onbewuste natuur kunnen theorieën niet wetenschappelijk geëvalueerd
worden
Theorie gebaseerd op casus beschrijvingen van verstoorde patiënten
Overmatige nadruk op biologische oorzaken van gedrag
Mannen gecentreerde theorie penisnijd
Ellis (1859-1939): seksuele inversie (1895)
