Ai en technologie
Inhoudsopgave
Week 1 ......................................................................................................................................... 2
Hoorcollege 1 ..................................................................................................................................2
Hoorcollege 2: Technologie & Productie ............................................................................................6
Week 2 ........................................................................................................................................11
Hoorcollege 3: Communicatie ........................................................................................................ 11
Hoorcollege 4: Kennis economie .................................................................................................... 17
Week 3 ........................................................................................................................................22
Hoorcollege 5: Netwerk & verbinding .............................................................................................. 22
Hoorcollege 6: Creativiteit .............................................................................................................. 29
Week 4 ........................................................................................................................................37
Hoorcollege 7: Identiteit ................................................................................................................. 37
Hoorcollege 8: Macht & controle ..................................................................................................... 42
Week 5 ........................................................................................................................................47
Hoorcollege 9: Beleid & ethiek ........................................................................................................ 47
Hoorcollege 10: Transparantie & kwantificatie ................................................................................. 52
Week 6 ........................................................................................................................................60
Hoorcollege 11: Onderwijs, arbeid, milieu ....................................................................................... 60
Hoorcollege 12: Responsiecollege................................................................................................66
,Week 1
Hoorcollege 1
Introductie
Leerdoelen
Na het vak AIT succesvol te hebben afgerond kun je…
• analoge, digitale en intelligente technologie onderscheiden en beschrijven in relatie tot
beleid, communicatie en organisatie.
• technologie en AI in casussen uit verschillende sectoren analyseren met behulp van
sociaalwetenschappelijke theorieën en begrippen.
• kansen en risico’s van technologie en AI voor individuen, organisaties en de
samenleving
evalueren, met aandacht voor ethische en beleidsmatige implicaties.
• wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke bronnen (artikelen, podcasts, video’s)
kritisch evalueren.
• jouw analyses en bevindingen in academische taal omschrijven.
Tentamen: Emergohal 25 maart, 12:15-14:30
• Het eindtentamen toetst het toepassen van de vakinhoud
(literatuur, video’s, hoorcolleges) op een casus.
• HC #12 is een responsiecollege, waarin wij voorbeeldvragen bespreken en
studenten vragen kunnen stellen
• De verplichte literatuur staat tijdens het tentamen digitaal ter beschikking.
• Het tentamen moet met een 5,5 worden behaald.
• Herkansing (VU hoofdgebouw): 13 mei, 12:15-14:30
Overzicht vak
, 1. Technologie en kernbegrippen
Technologie van Arthur
- Niet losse apparaten of tools
- Wel een combinatie van werkingsprincipes die een functie vervult
Werkingsprincipe = fundamentele manier waarop een technologie iets mogelijk
maakt
- Elke technologie is een ‘assemblage van andere technologieën’
- Technologieën vormen samen een ecosysteem dat zich ontwikkelt
Voorbeeld computer: De computer is een combinatie van:
- rekenlogica (wiskunde Boolean’se
logica
- Opslag (van bewaren tot bewerken)
- Hardware (toetsenbord, scherm,
muis
- Software en verbinding met
netwerk
Tot begin 1970: automatisering van
grootschalige, routinematige berekeningen
en administratie: boekhouding, loonadministratie, planning, statistieke en militaire
toepassingen
Computer verspreiding tot ecosysteem
Na 2015 gaat get niet meer verder, het is overal
verspreid, niet meer zo zinvol, geen stijging te
meten.
Cascio & Montealegre 2016
Innovatie = combinatorische ontwikkeling
Hercombinatie, niet spontane vondst
Technologieën altijd voortbouwen op elkaar, waar komt vernieuwing dan vandaan?
- Vernieuwing ontstaat uit nieuwe combinaties van bestaande technologieën en
principes.
Wat betekent dit voor hoe organisaties innovatie organiseren?
- Innovatie = combineren en hergebruiken van bestaande technologieën, vaak
verspreid over afdelingen, disciplines en netwerken.
, Incrementeel vs disruptief
- Incrementele innovatie: stagewijs verbetering, maar meer van hetzelfde
- Disruptieve innovatie: Mist verfijning, prestatieproblemen omdat de
technologie nieuw is, voor beperkt publiek, nog geen duidelijke praktische
toepassing
2. Technologie in organisatie
- Maakt organiseren op school mogelijk
➔ Technologie maakt coördineren over tijd, ruimte en hiërarchie heen mogelijk en
schaalvergroting en complexiteit beheersbaar
- Herstructureert werk, macht en verantwoordelijkheden
➔ Door taken te standaardiseren en te automatiseren verschuift wie beslissingen
neemt, wie controle uitoefent en welke vaardigheden worden gewaardeerd
- Betekent wederzijdse ontwikkeling
➔ Organisaties ontwerpen en gebruiken technologie op basis van hun doelen en
routines, terwijl technologie op haar beurt organisatorische vormen, processen
en identiteiten verandert (wederzijdse onafhankelijkheid)
Arbeid, wat is dat?
Work is ‘the application of human, informational. Physical, and other resources to
produce products/services (alter, 2013)
3 tijdperken leiden naar onze huidige samenleving
1. Agrarisch: gebruik van kracht en natuurlijke elementen
2. Industrieel: stoom (machines) & brandstof als kerninfrastructuur
3. Digitaal: gedigitaliseerde gegevens, informatie en kennis
Gevolgen van technologie voor banen
- Auto:
Verdwenen: smid
Opkomst: auto productie & verkoop
- Digitale revolutie:
Verdwenen: typist, reisagent
Opkomst: programmeurs, webdesigners.
- Technologische vooruitgang maakt veel soorten banen teniet: gemiddelde
werknemer is er slechter aan toe dan voorheen
- De digitale revolutie creeert een kloof tussen een geschoolde, rijke
minderheid en de rest van de samenleving: de middenklasse wordt uitgehold.
➔ Nieuwe vaardigheden nodig
Technologie adoptie (Cascio & montealegre)
1. Bruikbaarheid: is de technologie gebruiksvriendelijk
2. Zelfredzaamheid gebruiker: bekwaam gebruiker om nieuwe technologie te leren
gebruiken
3. Voordeel: wat heeft de technologie te bieden?
Inhoudsopgave
Week 1 ......................................................................................................................................... 2
Hoorcollege 1 ..................................................................................................................................2
Hoorcollege 2: Technologie & Productie ............................................................................................6
Week 2 ........................................................................................................................................11
Hoorcollege 3: Communicatie ........................................................................................................ 11
Hoorcollege 4: Kennis economie .................................................................................................... 17
Week 3 ........................................................................................................................................22
Hoorcollege 5: Netwerk & verbinding .............................................................................................. 22
Hoorcollege 6: Creativiteit .............................................................................................................. 29
Week 4 ........................................................................................................................................37
Hoorcollege 7: Identiteit ................................................................................................................. 37
Hoorcollege 8: Macht & controle ..................................................................................................... 42
Week 5 ........................................................................................................................................47
Hoorcollege 9: Beleid & ethiek ........................................................................................................ 47
Hoorcollege 10: Transparantie & kwantificatie ................................................................................. 52
Week 6 ........................................................................................................................................60
Hoorcollege 11: Onderwijs, arbeid, milieu ....................................................................................... 60
Hoorcollege 12: Responsiecollege................................................................................................66
,Week 1
Hoorcollege 1
Introductie
Leerdoelen
Na het vak AIT succesvol te hebben afgerond kun je…
• analoge, digitale en intelligente technologie onderscheiden en beschrijven in relatie tot
beleid, communicatie en organisatie.
• technologie en AI in casussen uit verschillende sectoren analyseren met behulp van
sociaalwetenschappelijke theorieën en begrippen.
• kansen en risico’s van technologie en AI voor individuen, organisaties en de
samenleving
evalueren, met aandacht voor ethische en beleidsmatige implicaties.
• wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke bronnen (artikelen, podcasts, video’s)
kritisch evalueren.
• jouw analyses en bevindingen in academische taal omschrijven.
Tentamen: Emergohal 25 maart, 12:15-14:30
• Het eindtentamen toetst het toepassen van de vakinhoud
(literatuur, video’s, hoorcolleges) op een casus.
• HC #12 is een responsiecollege, waarin wij voorbeeldvragen bespreken en
studenten vragen kunnen stellen
• De verplichte literatuur staat tijdens het tentamen digitaal ter beschikking.
• Het tentamen moet met een 5,5 worden behaald.
• Herkansing (VU hoofdgebouw): 13 mei, 12:15-14:30
Overzicht vak
, 1. Technologie en kernbegrippen
Technologie van Arthur
- Niet losse apparaten of tools
- Wel een combinatie van werkingsprincipes die een functie vervult
Werkingsprincipe = fundamentele manier waarop een technologie iets mogelijk
maakt
- Elke technologie is een ‘assemblage van andere technologieën’
- Technologieën vormen samen een ecosysteem dat zich ontwikkelt
Voorbeeld computer: De computer is een combinatie van:
- rekenlogica (wiskunde Boolean’se
logica
- Opslag (van bewaren tot bewerken)
- Hardware (toetsenbord, scherm,
muis
- Software en verbinding met
netwerk
Tot begin 1970: automatisering van
grootschalige, routinematige berekeningen
en administratie: boekhouding, loonadministratie, planning, statistieke en militaire
toepassingen
Computer verspreiding tot ecosysteem
Na 2015 gaat get niet meer verder, het is overal
verspreid, niet meer zo zinvol, geen stijging te
meten.
Cascio & Montealegre 2016
Innovatie = combinatorische ontwikkeling
Hercombinatie, niet spontane vondst
Technologieën altijd voortbouwen op elkaar, waar komt vernieuwing dan vandaan?
- Vernieuwing ontstaat uit nieuwe combinaties van bestaande technologieën en
principes.
Wat betekent dit voor hoe organisaties innovatie organiseren?
- Innovatie = combineren en hergebruiken van bestaande technologieën, vaak
verspreid over afdelingen, disciplines en netwerken.
, Incrementeel vs disruptief
- Incrementele innovatie: stagewijs verbetering, maar meer van hetzelfde
- Disruptieve innovatie: Mist verfijning, prestatieproblemen omdat de
technologie nieuw is, voor beperkt publiek, nog geen duidelijke praktische
toepassing
2. Technologie in organisatie
- Maakt organiseren op school mogelijk
➔ Technologie maakt coördineren over tijd, ruimte en hiërarchie heen mogelijk en
schaalvergroting en complexiteit beheersbaar
- Herstructureert werk, macht en verantwoordelijkheden
➔ Door taken te standaardiseren en te automatiseren verschuift wie beslissingen
neemt, wie controle uitoefent en welke vaardigheden worden gewaardeerd
- Betekent wederzijdse ontwikkeling
➔ Organisaties ontwerpen en gebruiken technologie op basis van hun doelen en
routines, terwijl technologie op haar beurt organisatorische vormen, processen
en identiteiten verandert (wederzijdse onafhankelijkheid)
Arbeid, wat is dat?
Work is ‘the application of human, informational. Physical, and other resources to
produce products/services (alter, 2013)
3 tijdperken leiden naar onze huidige samenleving
1. Agrarisch: gebruik van kracht en natuurlijke elementen
2. Industrieel: stoom (machines) & brandstof als kerninfrastructuur
3. Digitaal: gedigitaliseerde gegevens, informatie en kennis
Gevolgen van technologie voor banen
- Auto:
Verdwenen: smid
Opkomst: auto productie & verkoop
- Digitale revolutie:
Verdwenen: typist, reisagent
Opkomst: programmeurs, webdesigners.
- Technologische vooruitgang maakt veel soorten banen teniet: gemiddelde
werknemer is er slechter aan toe dan voorheen
- De digitale revolutie creeert een kloof tussen een geschoolde, rijke
minderheid en de rest van de samenleving: de middenklasse wordt uitgehold.
➔ Nieuwe vaardigheden nodig
Technologie adoptie (Cascio & montealegre)
1. Bruikbaarheid: is de technologie gebruiksvriendelijk
2. Zelfredzaamheid gebruiker: bekwaam gebruiker om nieuwe technologie te leren
gebruiken
3. Voordeel: wat heeft de technologie te bieden?
