Samenvatting Tijdvak 1 tot en met Tijdvak 10 geschiedenis vwo

Tijdvak 1

1. Jager-verzamelaars

Kenmerkend aspect: De levenswijze van jager-verzamelaars

Bronnen:

 Ongeschreven
o Schrift is er nog niet
 Primair
o Uit de tijd zelf
o Uit de ‘eerste hand’

De jagers en verzamelaars leefden in de prehistorie ‘voor de geschiedenis’  geen schrift

Middel van bestaan (manier om in leven te blijven):

 Jagen en verzamelen

Samenlevingstype (maatschappij: bevolking die een sociaal geheel vormt):

 Samenleving van jager-verzamelaars



Samenleving van jagers-verzamelaars:

 Economie
Wat zijn de middelen van bestaan?
o Jagen en verzamelen
 Politiek
Hoe wordt de samenleving bestuurd?
o Kleine nomadische groepen, dus geen georganiseerd bestuur
 Sociaal
Hoe zijn de verhoudingen in de bevolking
o Weinig sociale verschillen
o Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
 Cultuur
Wat denken en voelen de mensen en hoe uiten zij dit?
o Magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen en grafgiften

,1. Het ontstaan van de landbouw

Kenmerkend aspect: het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen

± 11.000 v. Chr.: begin Neolithische revolutie in de vruchtbare halve maan (in het Midden-Oosten)

 Gunstig gematigd klimaat  veel planten en beesten  voedsel in overvloed
 Zoet water  vaak vruchtbare grond

Landbouw (agragrisch):

 Akkerbouw
 Veeteelt



Ontwikkeling van de middelen van bestaan in de vruchtbare halve maan

 Jagen en verzamelen bleef men in die vruchtbare halve maan doen tot ongeveer 9000 v. Chr.
 Voor 9000 v. Chr. Begon men al aan landbouw te doen  bood grote voordelen  lange tijd
landbouw en jagen-verzamelen naast elkaar

Landbouwsamenleving/agrarische samenleving:

 Economie
o Landbouw: akkerbouw en veeteelt
 Politiek
o Dorpen werden waarschijnlijk bestuurd door dorpsoudsten en priesters
 Sociaal
o Sedentaire revolutie: vaste woonplaats
o Toename van sociale verschillen
o Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
 Cultuur
o Magische rituelen
o Veel uitvindingen
 Eerste schrift begint te ontstaan  einde prehistorie, vanaf nu historie

,1. De eerste steden

Kenmerkend aspect: Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen

Vanaf 10.000 v. Chr. Begint de Neolithische revolutie in de vruchtbare halve maan

 Zelf planten van zaden (akkerbouw)
 Houden van vee (veeteelt)
 Nieuwe uitvindingen
o Deze 3  verhoging voedselproductie
 Groei van dorpen
 Ontstaan ambachten
 Ontstaan handel
 Groei van dorpen en ontstaan handel  ontstaan steden

Landbouw in vruchtbare halve maan gekenmerkt door irrigatielandbouw

 Grote rivieren traden ieder jaar een keer buiten hun oevers
 Waterpeil steeg
 Rivieren overstroomden het omliggende land
 Als water was weggetrokken op de grond rondom de rivieren vruchtbaar slib achterbleef
 Grond erg vruchtbaar

Daarnaast zorgden de boeren er ook voor dat ze het overtollige water probeerde op te vangen d.m.v.
allerlei kanaaltjes steeds verder het land, steeds verder van de rivier af, zodat de grond verder van de
rivier af ook vruchtbaar was



Ontwikkeling van de middelen van bestaan in de vruchtbare halve maan

 Jagen en verzamelen bleef men in die vruchtbare halve maan doen tot ongeveer 9000 v. Chr.
 Voor 9000 v. Chr. Begon men al aan landbouw te doen  bood grote voordelen  lange tijd
landbouw en jagen-verzamelen naast elkaar
 Tijdens landbouw ambacht beginnen erna
 Daarna weer handel (ook nog tijdens landbouw)

, Vruchtbare halve maan

Stedelijke beschaving in Mesopotamië:

 Economie
o Landbouw: akkerbouw en veeteelt
o Ambachten
o Handel
 Politiek
o Steden werden bestuurd door koning en priesters
o Steden groeiden uit tot rijken (stadstaten)
 Stadstaat: staat ter grote van een stad  eigen bestuur  eigen
rechtsspraak  eigen regels  eigen leger  ontstonden ook de eerste
oorlogen tussen de stadstaten in Mesopotamië
 Sociaal
o Grote groepen (gem. 10.000 mensen)
o Sociale verschillen: hiërarchische opbouw van de samenleving in sociale klassen
Van laag naar hoog: slaven, boeren, ambachtslieden, priesters, koning
 Cultuur
o Polytheïstische godsdienst
Godsdienst met meerdere goden
o Magische rituelen in tempels
o Veel uitvindingen



Stedelijke beschaving in Egypte:

 Economie
o Landbouw: akkerbouw en veeteelt (Nijl)
o Ambachten
o Handel
 Politiek
o Steden werden bestuurd door koning en priesters
o Boven- en beneden-Egypte vormen een natiestaat met farao als leider
 Sociaal
o Grote groepen (gem. 10.000 mensen)
o Sociale verschillen: hiërarchische opbouw van de samenleving in sociale klassen
 Cultuur
o Polytheïstische godsdienst (Monotheïsme van 1353-1336 v. Chr.)
Monotheïsme: één god vereerd
o Magische rituelen in tempels
o Veel uitvindingen