Juridische en Ethische Aspecten van MVO
Overzicht van onderwerpen per week en bijbehorende hoofdstukken
W1: Normatieve ethiek
H1: Business ethics = de studie van goed en kwaad in zakelijke situaties,
activiteiten en beslissingen.
- Onderwerpen die door bedrijfsethiek worden behandeld, maar niet
door de wetgeving worden genoemd, worden het grijze gebied van
het bedrijfsleven genoemd.
- Belang business ethics: bedrijven hebben grote invloed, potentieel
om belangrijke bijdrage te leveren aan maatschappij, schade aan
individuen, milieu etc.
Moraliteit (morality): gaat over normen, waarden en overtuigingen die
zijn geïntegreerd in sociale activiteiten en bepalen wat juist en wat fout is
voor individu of groep
Ethiek (ethics): de studie van moraliteit en de toepassing van reden om
specifieke regels en principes te verduidelijken
Ethische theorieën: codificatie van deze regels en principes
Globalisering = een voortdurende integratie van politieke, sociale en
economische interacties op transnationaal niveau.
- Technologische (internet, worldwide shipping) en politieke
ontwikkeling (reizen)
- Problemen: culturele problemen, juridische problemen (regelgeving
per land), verantwoording problemen
Sustainability is het langdurig onderhoud van systemen volgens milieu-,
economische en sociale overwegingen.
Triple Bottom Line (TBL) economische, sociale en ecologische doelen
- Economisch: producten ontwikkelen en produceren die de
langetermijnprestaties vd onderneming veiligstellen
- Ecologisch: fysieke hulpbronnen zo efficiënt mogelijk beheren, met zo
min mogelijk verspilling
- Sociaal: sociale rechtvaardigheid, welzijn niet overal ter wereld gelijk
Een onderneming is een juridische entiteit met eigendom van activa en
eeuwigdurende voortgang, waardoor zij kan blijven bestaan
onafhankelijk van individuele betrokkenen.
,H2: Formuleren van bedrijfsethiek
Ondernemingen moeten moreel verantwoordelijk zijn:
1. Agency = bedrijfsbeslissingen worden beschouwd als resultaat van
bedrijfsbeslissingen, niet van individuele beslissingen.
2. Juridische identiteit = contracten ondertekenen, ondernemingen
aanklagen
3. Functionele identiteit = ondernemingen presenteren zich als een
enkele persoon
4. Organisatiecultuur = belangrijke factor bij analyseren vd ethische
beslissingen vd onderneming
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen = Corporate Social
Responsibility
MVO / CSR richt zich op vragen waarom ondernemingen zowel financiële
als sociale verantwoordelijkheden hebben en wat de aard van deze sociale
verantwoordelijkheden is.
- (!) Friedman: sociaal verantwoordelijke acties uitgevoerd voor
eigenbelang is niet sociaal verantwoordelijk juist gericht op
winstmaximalisatie onder het mom van maatschappelijke
verantwoordelijkheid
Morele argumenten MVO:
- Afhankelijkheid reden: ondernemingen nauw verbonden met
belanghebbenden
- Externaliteit reden: effecten vd onderneming op de samenleving
(vervuiling)
- Macht reden: onderneming zou
middelen en macht verantwoord
moeten gebruiken
MVO beoordelen Four-part model of
CSR (Carroll)
1. Economische verantwoordelijkheden:
goed functionerende economische eenheid
2. Juridische verantwoordellijkheden:
bedrijven moeten de wet volgen
3. Ethische verantwoordelijkheden: correct handelen en eerlijke
beslissingen nemen
4. Filantropische verantwoordelijkheden: liefde voor medemensen
, MV impliciet verantwoordelijkheden sterk verankerd in juridische en
institutionele kader vd samenleving
MV expliciet verantwoordelijkheden aparte, benoemde activiteit van
particuliere bedrijven
Traditional CSR: langetermijnmethode, ziet MVO als onderdeel v.e.
strategie waarbij een bedrijf winst genereert.
Contemporary CSR: verantwoord gedrag als kans om winst te genereren.
Stakeholdertheorie vh bedrijf
Stakeholder = een individu/een groep die schade ondervindt van of
profiteert van het bedrijf. Twee principes om stakeholders te verklaren:
- Principe v. bedrijfsrechten = stelt dat bedrijf de rechten van
anderen niet mag schenden
- Principe v. bedrijfseffect = stelt dat bedrijven verantwoordelijkheid
moeten nemen voor effecten van hun acties op anderen
Drie vormen van stakeholdertheorie
- Normatieve stakeholdertheorie
- Beschrijvende stakeholdertheorie
- Instrumentele stakeholdertheorie
Maatschappelijk burgerschap:
- Burgerrechten (civil rights): recht om vrij te zijn van enige vorm
van misbruik of interventie van een derde partij (eigendom, vrijheid
van meningsuiting)
- Sociale rechten (social rights): rechten om deel te nemen aan de
samenleving (onderwijs, gezondheidszorg)
- Politieke rechten: recht om te stemmen, in het openbaar te spreken
Corporate citizenship = de rol van een bedrijf bij het reguleren van
burgerrechten voor individuen
Corporate responsibility = verwijst naar of een bedrijf verantwoordelijk
gehouden kan worden voor de gevolgen van zijn acties.
Corporate transparancy = mate waarin bedrijfsbeslissingen, beleid,
activiteiten en impact worden erkend en zichtbaar worden gemaakt.
- Duidelijkheid (clarity): informatie duidelijk en makkelijk te begrijpen
- Nauwkeurigheid (accuracy): informatie correct en betrouwbaar
Overzicht van onderwerpen per week en bijbehorende hoofdstukken
W1: Normatieve ethiek
H1: Business ethics = de studie van goed en kwaad in zakelijke situaties,
activiteiten en beslissingen.
- Onderwerpen die door bedrijfsethiek worden behandeld, maar niet
door de wetgeving worden genoemd, worden het grijze gebied van
het bedrijfsleven genoemd.
- Belang business ethics: bedrijven hebben grote invloed, potentieel
om belangrijke bijdrage te leveren aan maatschappij, schade aan
individuen, milieu etc.
Moraliteit (morality): gaat over normen, waarden en overtuigingen die
zijn geïntegreerd in sociale activiteiten en bepalen wat juist en wat fout is
voor individu of groep
Ethiek (ethics): de studie van moraliteit en de toepassing van reden om
specifieke regels en principes te verduidelijken
Ethische theorieën: codificatie van deze regels en principes
Globalisering = een voortdurende integratie van politieke, sociale en
economische interacties op transnationaal niveau.
- Technologische (internet, worldwide shipping) en politieke
ontwikkeling (reizen)
- Problemen: culturele problemen, juridische problemen (regelgeving
per land), verantwoording problemen
Sustainability is het langdurig onderhoud van systemen volgens milieu-,
economische en sociale overwegingen.
Triple Bottom Line (TBL) economische, sociale en ecologische doelen
- Economisch: producten ontwikkelen en produceren die de
langetermijnprestaties vd onderneming veiligstellen
- Ecologisch: fysieke hulpbronnen zo efficiënt mogelijk beheren, met zo
min mogelijk verspilling
- Sociaal: sociale rechtvaardigheid, welzijn niet overal ter wereld gelijk
Een onderneming is een juridische entiteit met eigendom van activa en
eeuwigdurende voortgang, waardoor zij kan blijven bestaan
onafhankelijk van individuele betrokkenen.
,H2: Formuleren van bedrijfsethiek
Ondernemingen moeten moreel verantwoordelijk zijn:
1. Agency = bedrijfsbeslissingen worden beschouwd als resultaat van
bedrijfsbeslissingen, niet van individuele beslissingen.
2. Juridische identiteit = contracten ondertekenen, ondernemingen
aanklagen
3. Functionele identiteit = ondernemingen presenteren zich als een
enkele persoon
4. Organisatiecultuur = belangrijke factor bij analyseren vd ethische
beslissingen vd onderneming
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen = Corporate Social
Responsibility
MVO / CSR richt zich op vragen waarom ondernemingen zowel financiële
als sociale verantwoordelijkheden hebben en wat de aard van deze sociale
verantwoordelijkheden is.
- (!) Friedman: sociaal verantwoordelijke acties uitgevoerd voor
eigenbelang is niet sociaal verantwoordelijk juist gericht op
winstmaximalisatie onder het mom van maatschappelijke
verantwoordelijkheid
Morele argumenten MVO:
- Afhankelijkheid reden: ondernemingen nauw verbonden met
belanghebbenden
- Externaliteit reden: effecten vd onderneming op de samenleving
(vervuiling)
- Macht reden: onderneming zou
middelen en macht verantwoord
moeten gebruiken
MVO beoordelen Four-part model of
CSR (Carroll)
1. Economische verantwoordelijkheden:
goed functionerende economische eenheid
2. Juridische verantwoordellijkheden:
bedrijven moeten de wet volgen
3. Ethische verantwoordelijkheden: correct handelen en eerlijke
beslissingen nemen
4. Filantropische verantwoordelijkheden: liefde voor medemensen
, MV impliciet verantwoordelijkheden sterk verankerd in juridische en
institutionele kader vd samenleving
MV expliciet verantwoordelijkheden aparte, benoemde activiteit van
particuliere bedrijven
Traditional CSR: langetermijnmethode, ziet MVO als onderdeel v.e.
strategie waarbij een bedrijf winst genereert.
Contemporary CSR: verantwoord gedrag als kans om winst te genereren.
Stakeholdertheorie vh bedrijf
Stakeholder = een individu/een groep die schade ondervindt van of
profiteert van het bedrijf. Twee principes om stakeholders te verklaren:
- Principe v. bedrijfsrechten = stelt dat bedrijf de rechten van
anderen niet mag schenden
- Principe v. bedrijfseffect = stelt dat bedrijven verantwoordelijkheid
moeten nemen voor effecten van hun acties op anderen
Drie vormen van stakeholdertheorie
- Normatieve stakeholdertheorie
- Beschrijvende stakeholdertheorie
- Instrumentele stakeholdertheorie
Maatschappelijk burgerschap:
- Burgerrechten (civil rights): recht om vrij te zijn van enige vorm
van misbruik of interventie van een derde partij (eigendom, vrijheid
van meningsuiting)
- Sociale rechten (social rights): rechten om deel te nemen aan de
samenleving (onderwijs, gezondheidszorg)
- Politieke rechten: recht om te stemmen, in het openbaar te spreken
Corporate citizenship = de rol van een bedrijf bij het reguleren van
burgerrechten voor individuen
Corporate responsibility = verwijst naar of een bedrijf verantwoordelijk
gehouden kan worden voor de gevolgen van zijn acties.
Corporate transparancy = mate waarin bedrijfsbeslissingen, beleid,
activiteiten en impact worden erkend en zichtbaar worden gemaakt.
- Duidelijkheid (clarity): informatie duidelijk en makkelijk te begrijpen
- Nauwkeurigheid (accuracy): informatie correct en betrouwbaar
