Samenvatting Intellectuele Eigendom
Algemene kenmerken van IE-rechten
- Voorwerp van bescherming
o Creaties van de menselijke geest (ideeën op zich zijn niet beschermd, enkel hun
concrete uitwerking).
o Corpus mysticum = het onstoffelijke werk (de creatie zelf).
o Corpus mechanicum = het fysieke object waarin de creatie zit (zoals een schilderij op
doek).
o Onafhankelijkheidsbeginsel: de eigenaar van het fysieke voorwerp is niet automatisch
ook de auteursrechthebbende.
- Drempel van bescherming
o Alleen originele en creatieve werken worden beschermd (geen triviale ideeën of
standaardvormen).
- Legaliteitsbeginsel
o IE-rechten zijn wettelijk vastgelegd – alleen de wet kan deze rechten toekennen.
o Het zijn subjectieve, absolute rechten: tegenstelbaar aan iedereen (erga omnes),
ongeacht goede trouw.
- Territorialiteitsbeginsel
o Bescherming geldt per land (volgens nationale wetgeving).
o In de EU bestaan ook unitair geldende IE-rechten (bijv. Uniemerk of
Gemeenschapsmodel).
- Beperkte duur
o IE-rechten zijn tijdelijk (bijv. auteursrecht = tot 70 jaar na overlijden).
o Daarna komt het werk in het openbaar domein (vrij te gebruiken).
- Toekenning & registratie
o Sommige rechten ontstaan van rechtswege (zoals auteursrecht).
o Andere vereisen een aanvraag/registratie (bijv. merken, octrooien).
o Depot → toekenning → registratie.
- Cumulatie mogelijk
o Meerdere IE-rechten kunnen op één creatie rusten (bv. een tekening met
auteursrecht én merkrecht).
o Rechten kunnen bij verschillende personen liggen (bijv. componist, tekstschrijver,
producer).
Ideeën vs. Bescherming
- Ideeën of concepten zijn vrij → vallen onder vrijheid van meningsuiting.
- Alleen concrete uitwerkingen zijn beschermd (zoals teksten, beelden, code, muziek).
1
,Octrooirecht
Betekenis
‘uitsluitend en tijdelijk recht … om aan derden de exploitatie te verbieden van [een] uitvinding’ =
technische materie.
Een octrooi geeft je het recht aan andere te verbieden om jouw uitvinding zonder toestemming te
gebruiken. Het is een negatief recht, dus geen automatisch recht om het zelf op de markt te brengen.
Doel een octrooi is een beloning voor innovatie: het stimuleert technische vooruitgang en
economische groei. Je krijgt het recht in ruil voor openbaarmaking van de uitvinding. Je moet
gedetailleerd beschrijven wat je uitvinding is en hoe het werk. na afloop van het octrooi vervalt het
recht en komt de uitvinding in het openbaar domein.
Je kunt er ook voor kiezen op een uitvinding geheim te houden zoals bedrijfsgeheim, dan krijg je geen
octrooi maar blijft het ook niet openbaar.
Bronnen
- Nederlands recht & EU recht
o ROW | Rijksoctrooiwet (1995) er komen wijzigingen
o Verord. 469/2009 Aanvullend Beschermingscertificaat Geneesmiddelen
o Verord. 1257/2012 Nauwere samenwerking Eenheidsoctrooi belangrijk
o Verord. 1260/2012 Vertaalregelingen Eenheidsoctrooi
o Richtl. 98/44 Biotechnologische uitvindingen
- Internationaal recht
o Unieverdrag van Parijs (1883, herzien 1979)
o zie artt. 2, 3, 4, 4bis en 4ter
o Verdrag v Straatsburg (1963)
o PCT | Verdrag tot Samenwerking inzake Octrooien (Washington 1970)
o Overeenkomst v Straatsburg betr. internationale classificatie (1971)
o TRIPs-verdrag (1994)
o EOV | Europees Octrooiverdrag (München 1973, gewijzigd 2001) fundamenteel
o Overeenkomst Eengemaakt Octrooigerecht (2013)
Routes
Kenmerk Nederlands octrooi Europees octrooi (EOB) Internationaal octrooi
2
, (WIPO / PCT)
Toepassingsgebied Alleen in Nederland Alleen in de gekozen Wereldwijd: bescherming
Europese landen (max. 39 aanvragen in meerdere
lidstaten) landen via 1 procedure
Instantie Octrooicentrum Europees Octrooibureau WIPO (Wereldorganisatie voor
Nederland (via RVO) (EOB/EPO) Intellectuele Eigendom)
Aanvraagprocedur Nationaal, eenvoudig Centraal bij EOB, daarna 1 aanvraag → WIPO stuurt
e opsplitsing naar landen door naar nationale/regionale
instanties
Toetsing inhoud Geen inhoudelijke Wel toetsing op nieuwheid, Geen toetsing bij WIPO zelf,
uitvinding toetsing inventiviteit en industriële enkel door nationale
toepasbaarheid instanties
Kosten Relatief laag Duurder, vanwege grondige Hoog, afhankelijk van het
toetsing en meertalige aantal landen waarvoor
procedure bescherming gevraagd
Waarde / Sterkte Minder sterk juridisch Sterker bewijs dankzij Procedurele vereenvoudiging,
bewijs bij geschillen toetsingsprocedure geen "internationaal" octrooi
als eindresultaat
Nieuwheid, Idem, geharmoniseerd Idem, geharmoniseerd
Grondvoorwaarden inventiviteit,
industriële
toepasbaarheid (zoals
EU en internationaal)
Opmerking Handig voor snelle en Strategisch bij bescherming Voorbereiding voor
goedkope in meerdere Europese wereldwijde bescherming
bescherming in NL landen zonder afzonderlijke
aanvragen
Beschermd voorwerp: uitvinding
Het heeft een technisch karakter een technische oplossing voor een technische probleem met
behulp van technische problemen. het moet een concrete vorm hebben dus een idee is niet
beschermbaar. Het moet gaan om een product (voortbrengsel) stoffelijke zaak, je moet een
stoffelijk voorwerp creëren dat nog niet bestond.
Het kan ook om een onstoffelijke uitvinding gaan, dan gaat het om een bepaalde werkwijze die niet
eerder bestond. Denk aan een nieuwe manier om brood te maken.
Wat niet onder een uitvinding valt zijn: ontdekkingen, natuurwetenschappelijke theorieën,
wiskundige methoden, esthetische vormgeving, stelsels, regels, methodes voor geestelijke arbeid,
voor spellen en voor bedrijfsvoering, computerprogramma’s als zodanig, en presentatie van
gegevens.
Uitsluitingen
3
, - Plantenrassen en dierenrassen zijn uitgesloten.
- Biologische werkwijzen voor voortplanting van planten/dieren (zoals kruising) en de
resultaten daarvan zijn niet octrooieerbaar.
- Menselijk lichaam, inclusief DNA in zijn natuurlijke staat, kan niet beschermd worden.
- Medische en chirurgische methoden op mensen of dieren zijn uitgesloten van octrooi —
maar producten zoals apparaten of medicijnen wél.
- Uitvindingen die in strijd zijn met openbare orde of goede zeden zijn ook uitgesloten
(restcategorie).
Beschermingsvoorwaarden
“European patents shall be granted for any inventions, in all fields of technology, provided that they
ale new, involve an inventive step and are susceptible of industrial application.’ "Europese
octrooien worden verleend voor uitvindingen op alle technische gebieden, op voorwaarde dat ze
nieuw zijn, een inventieve stap bevatten en vatbaar zijn voor industriële toepassing.
Hieruit vloeien 3 voorwaarden die vatbaar zijn voor een octrooi:
1. Nieuwheid
Het moet nog nooit eerder door iemand op de wereld zijn gezien. een uitvinding is nieuw als ze nog
geen deel uitmaakt van de stand van de techniek op het moment van de octrooiaanvraag. De stand
van de techniek is alles wat openbaar bekend is (mondeling, schriftelijk etc) waar op ter wereld
voor de aanvraagdatum, dus: gepubliceerde informatie, eerdere octrooiaanvragen (ook als die nog
niet openbaar zijn) en ook je eigen openbaarmaking telt mee zoals publicatie of presentatie etc.
Belang van de aanvraagdatum (prioriteitsdatum) de datum waarop je je octrooi aanvraagt is het
ijkpunt voor de beoordeling van nieuwheid. Dankzij het Unieverdrag van Parijs kan je binnen 12
maanden na je eerste aanvraag diezelfde datum gebruiken voor aanvragen in andere landen.
Daarnaast gaat het om wie als eerste een octrooi aanvraagt, niet wie het eerste uitvond. Wie eerst
deponeert, krijgt het recht. Alles dat na die datum gebeurt, is irrelevant voor de nieuwheidstoets.
De nieuwheidstoets = ja/nee- test. Als de volledige uitvinding reeds voorkomt in de bestaande stand
van de techniek, dan is ze niet nieuw. Eén document met de volledige beschrijving van je uitvinding
volstaat om de nieuwheid te ontkrachten.
Waar kan de nieuwheid inzitten?
- Stoffelijke uitvindingen: bv. een nieuw product (zoals de iPhone).
- Nieuwe werkwijzen: bv. een andere manier om brood te bakken.
- Nieuwe toepassingen van bekende middelen: bv. Viagra (oorspronkelijk voor hartproblemen,
later ontdekt effect bij stoornissen).
- Nieuwe combinaties van bestaande elementen: als de combinatie nog niet eerder bestond.
Art. 54 en 55 EOV/ art. 4 en 5 rijksoctrooiwet
2. Uitvinderswerkzaamheid (inventiviteit)
4
Algemene kenmerken van IE-rechten
- Voorwerp van bescherming
o Creaties van de menselijke geest (ideeën op zich zijn niet beschermd, enkel hun
concrete uitwerking).
o Corpus mysticum = het onstoffelijke werk (de creatie zelf).
o Corpus mechanicum = het fysieke object waarin de creatie zit (zoals een schilderij op
doek).
o Onafhankelijkheidsbeginsel: de eigenaar van het fysieke voorwerp is niet automatisch
ook de auteursrechthebbende.
- Drempel van bescherming
o Alleen originele en creatieve werken worden beschermd (geen triviale ideeën of
standaardvormen).
- Legaliteitsbeginsel
o IE-rechten zijn wettelijk vastgelegd – alleen de wet kan deze rechten toekennen.
o Het zijn subjectieve, absolute rechten: tegenstelbaar aan iedereen (erga omnes),
ongeacht goede trouw.
- Territorialiteitsbeginsel
o Bescherming geldt per land (volgens nationale wetgeving).
o In de EU bestaan ook unitair geldende IE-rechten (bijv. Uniemerk of
Gemeenschapsmodel).
- Beperkte duur
o IE-rechten zijn tijdelijk (bijv. auteursrecht = tot 70 jaar na overlijden).
o Daarna komt het werk in het openbaar domein (vrij te gebruiken).
- Toekenning & registratie
o Sommige rechten ontstaan van rechtswege (zoals auteursrecht).
o Andere vereisen een aanvraag/registratie (bijv. merken, octrooien).
o Depot → toekenning → registratie.
- Cumulatie mogelijk
o Meerdere IE-rechten kunnen op één creatie rusten (bv. een tekening met
auteursrecht én merkrecht).
o Rechten kunnen bij verschillende personen liggen (bijv. componist, tekstschrijver,
producer).
Ideeën vs. Bescherming
- Ideeën of concepten zijn vrij → vallen onder vrijheid van meningsuiting.
- Alleen concrete uitwerkingen zijn beschermd (zoals teksten, beelden, code, muziek).
1
,Octrooirecht
Betekenis
‘uitsluitend en tijdelijk recht … om aan derden de exploitatie te verbieden van [een] uitvinding’ =
technische materie.
Een octrooi geeft je het recht aan andere te verbieden om jouw uitvinding zonder toestemming te
gebruiken. Het is een negatief recht, dus geen automatisch recht om het zelf op de markt te brengen.
Doel een octrooi is een beloning voor innovatie: het stimuleert technische vooruitgang en
economische groei. Je krijgt het recht in ruil voor openbaarmaking van de uitvinding. Je moet
gedetailleerd beschrijven wat je uitvinding is en hoe het werk. na afloop van het octrooi vervalt het
recht en komt de uitvinding in het openbaar domein.
Je kunt er ook voor kiezen op een uitvinding geheim te houden zoals bedrijfsgeheim, dan krijg je geen
octrooi maar blijft het ook niet openbaar.
Bronnen
- Nederlands recht & EU recht
o ROW | Rijksoctrooiwet (1995) er komen wijzigingen
o Verord. 469/2009 Aanvullend Beschermingscertificaat Geneesmiddelen
o Verord. 1257/2012 Nauwere samenwerking Eenheidsoctrooi belangrijk
o Verord. 1260/2012 Vertaalregelingen Eenheidsoctrooi
o Richtl. 98/44 Biotechnologische uitvindingen
- Internationaal recht
o Unieverdrag van Parijs (1883, herzien 1979)
o zie artt. 2, 3, 4, 4bis en 4ter
o Verdrag v Straatsburg (1963)
o PCT | Verdrag tot Samenwerking inzake Octrooien (Washington 1970)
o Overeenkomst v Straatsburg betr. internationale classificatie (1971)
o TRIPs-verdrag (1994)
o EOV | Europees Octrooiverdrag (München 1973, gewijzigd 2001) fundamenteel
o Overeenkomst Eengemaakt Octrooigerecht (2013)
Routes
Kenmerk Nederlands octrooi Europees octrooi (EOB) Internationaal octrooi
2
, (WIPO / PCT)
Toepassingsgebied Alleen in Nederland Alleen in de gekozen Wereldwijd: bescherming
Europese landen (max. 39 aanvragen in meerdere
lidstaten) landen via 1 procedure
Instantie Octrooicentrum Europees Octrooibureau WIPO (Wereldorganisatie voor
Nederland (via RVO) (EOB/EPO) Intellectuele Eigendom)
Aanvraagprocedur Nationaal, eenvoudig Centraal bij EOB, daarna 1 aanvraag → WIPO stuurt
e opsplitsing naar landen door naar nationale/regionale
instanties
Toetsing inhoud Geen inhoudelijke Wel toetsing op nieuwheid, Geen toetsing bij WIPO zelf,
uitvinding toetsing inventiviteit en industriële enkel door nationale
toepasbaarheid instanties
Kosten Relatief laag Duurder, vanwege grondige Hoog, afhankelijk van het
toetsing en meertalige aantal landen waarvoor
procedure bescherming gevraagd
Waarde / Sterkte Minder sterk juridisch Sterker bewijs dankzij Procedurele vereenvoudiging,
bewijs bij geschillen toetsingsprocedure geen "internationaal" octrooi
als eindresultaat
Nieuwheid, Idem, geharmoniseerd Idem, geharmoniseerd
Grondvoorwaarden inventiviteit,
industriële
toepasbaarheid (zoals
EU en internationaal)
Opmerking Handig voor snelle en Strategisch bij bescherming Voorbereiding voor
goedkope in meerdere Europese wereldwijde bescherming
bescherming in NL landen zonder afzonderlijke
aanvragen
Beschermd voorwerp: uitvinding
Het heeft een technisch karakter een technische oplossing voor een technische probleem met
behulp van technische problemen. het moet een concrete vorm hebben dus een idee is niet
beschermbaar. Het moet gaan om een product (voortbrengsel) stoffelijke zaak, je moet een
stoffelijk voorwerp creëren dat nog niet bestond.
Het kan ook om een onstoffelijke uitvinding gaan, dan gaat het om een bepaalde werkwijze die niet
eerder bestond. Denk aan een nieuwe manier om brood te maken.
Wat niet onder een uitvinding valt zijn: ontdekkingen, natuurwetenschappelijke theorieën,
wiskundige methoden, esthetische vormgeving, stelsels, regels, methodes voor geestelijke arbeid,
voor spellen en voor bedrijfsvoering, computerprogramma’s als zodanig, en presentatie van
gegevens.
Uitsluitingen
3
, - Plantenrassen en dierenrassen zijn uitgesloten.
- Biologische werkwijzen voor voortplanting van planten/dieren (zoals kruising) en de
resultaten daarvan zijn niet octrooieerbaar.
- Menselijk lichaam, inclusief DNA in zijn natuurlijke staat, kan niet beschermd worden.
- Medische en chirurgische methoden op mensen of dieren zijn uitgesloten van octrooi —
maar producten zoals apparaten of medicijnen wél.
- Uitvindingen die in strijd zijn met openbare orde of goede zeden zijn ook uitgesloten
(restcategorie).
Beschermingsvoorwaarden
“European patents shall be granted for any inventions, in all fields of technology, provided that they
ale new, involve an inventive step and are susceptible of industrial application.’ "Europese
octrooien worden verleend voor uitvindingen op alle technische gebieden, op voorwaarde dat ze
nieuw zijn, een inventieve stap bevatten en vatbaar zijn voor industriële toepassing.
Hieruit vloeien 3 voorwaarden die vatbaar zijn voor een octrooi:
1. Nieuwheid
Het moet nog nooit eerder door iemand op de wereld zijn gezien. een uitvinding is nieuw als ze nog
geen deel uitmaakt van de stand van de techniek op het moment van de octrooiaanvraag. De stand
van de techniek is alles wat openbaar bekend is (mondeling, schriftelijk etc) waar op ter wereld
voor de aanvraagdatum, dus: gepubliceerde informatie, eerdere octrooiaanvragen (ook als die nog
niet openbaar zijn) en ook je eigen openbaarmaking telt mee zoals publicatie of presentatie etc.
Belang van de aanvraagdatum (prioriteitsdatum) de datum waarop je je octrooi aanvraagt is het
ijkpunt voor de beoordeling van nieuwheid. Dankzij het Unieverdrag van Parijs kan je binnen 12
maanden na je eerste aanvraag diezelfde datum gebruiken voor aanvragen in andere landen.
Daarnaast gaat het om wie als eerste een octrooi aanvraagt, niet wie het eerste uitvond. Wie eerst
deponeert, krijgt het recht. Alles dat na die datum gebeurt, is irrelevant voor de nieuwheidstoets.
De nieuwheidstoets = ja/nee- test. Als de volledige uitvinding reeds voorkomt in de bestaande stand
van de techniek, dan is ze niet nieuw. Eén document met de volledige beschrijving van je uitvinding
volstaat om de nieuwheid te ontkrachten.
Waar kan de nieuwheid inzitten?
- Stoffelijke uitvindingen: bv. een nieuw product (zoals de iPhone).
- Nieuwe werkwijzen: bv. een andere manier om brood te bakken.
- Nieuwe toepassingen van bekende middelen: bv. Viagra (oorspronkelijk voor hartproblemen,
later ontdekt effect bij stoornissen).
- Nieuwe combinaties van bestaande elementen: als de combinatie nog niet eerder bestond.
Art. 54 en 55 EOV/ art. 4 en 5 rijksoctrooiwet
2. Uitvinderswerkzaamheid (inventiviteit)
4
