GES VWO Samenvatting H3 Koude Oorlog (overzichtelijk)

Ges 6V H4 Koude oorlog (1945-
1991)
Wantrouwen Westen en SU
- Sinds (1917) Oktoberrevolutie angst voor communisme bij VS en het Westen
- SU vertrouwt Westen ook niet -> vaak niet bij betrokken (Versailles)
Redenen voor wantrouwen:
1. Tijdens (1914-1918) WOI was Rusland onderdeel van Triple Entrente -> Nadat
communisme macht probeerde te pakken -> ENG en FA verraad -> Hielpen tegenstanders
van Lenin -> (1918-1920) Russische burger oorlog ->(1922) Lenin wint -> Lenin trekt zich
terug uit de oorlog -> (1918) Vrede van Brest-Litovsk -> Begin wantrouwen/KOUDE OORLOG
2. (1919) Komintern -> internationale communistische partij -> Heel de wereld zou comm
moeten zijn -> Internationale dreiging voor het westen
3. SU bang voor Kapitalistische omsingeling -> Na de oorlog zou het westen in Rusland een
einde willen maken aan het communisme
4. Stalin trok de conclusie tijdens (1938) Conferentie v Munchen dat hij niet op hulp van het
westen hoefde te rekenen bij een Duitse inval
5. (1939) Hitler-Stalin/Molotov-Ribbentroppact -> Rusland ging voor het westen
samenwerken met de absolute vijand
6. (1939) Inval Polen -> Duitsland en SU vielen samen Polen aan -> Begin WOII
- Het Verschil in systemen zorgde voor het meeste wantrouwen
Verschillen in ideologie
Sociale verhoudingen:
- Communisme: Klassenloze samenleving -> Geen prive-bezit of inkomsten verschillen
- Kapitalisme: Gelaagde samenleving -> Gebaseerd op inkomen of bezit
Houding tegenover buitenland:
- Communisme: Nastreven wereldrevolutie communisme
- Kapitalisme: Accepteert andere ideologieen als zij zelf niet bedreigd worden
Politieke stelsel:
- Communisme: Communistische partijdictatuur
- Kapitalisme: Parlementaire democratie
Staat vs Individu:
- Communisme: Totalitaire staat
- Kapitalisme: Individuele vrijheid

,Economie:
- Communisme: Economische staatscontrole met behulp van vijfjarenplannen
(planeconomie)
- Kapitalisme: Vrije markt (markteconomie)
Wantrouwen SU en westen versterkt
- SU en VS aan elkaar verbonden door gemeenschappelijke vijand ipv vriend
- SU raakt betrokken bij oorlog toen Hitler niet-aanvalsverdrag verbrak (1941)
- VS raakt betrokken bij de oorlog toen Japan, Pearl-Habour aanviel (1941)
Twee kwesties versterken wantrouwen:
1. Tweede front -> Toen in (1941) Duitsland, Rusland binnen viel riep Stalin op tot een
tweede front om het leger van Hitler te verdelen. Hulp van West-Front kwam pas
(1944) D-day -> Stalin: Westen laat ons elkaar afslachten en vind dat prima ->
Miscommunicatie

2. De Poolse Kwestie -> Poolse regering (Londen) willen oude Polen terug maar SU had
in (1930) Polen veroverd -> Wilde (1918) Vrede van Brest-Litovsk terugdraaien -> SU
steunde ook het Poolse verzet niet in (1944) Opstand in Warschau tegen het Duitse
leger -> SU helpt daarna Communisme er aan de macht

3. (1943) Woud van Katyn -> Massagraf van allemaal Polen -> Hitler zou erachter zitten
maar was gewoon Stalin zelf
(1945) Conferentie van Jalta (feb)
- Grote 3: Stalin, Churchill, Roosevelt (doodziek)
- Praten over voortzetting oorlog en toekomst Duitsland en Europa
- 8 mei (1945) Capitulatie Duitsland
- WP: Roosevelt geeft Oost-Europa weg (Verraad van Jalta)
- SUP: Meer dan logisch dat SU Oost-Europa krijgt
- (1945) Oprichting VN -> Stalin ook akkoord
(1945) Conferentie van Potsdam (Juli)
- Grote 3 als winnaars bijeen: Truman (Nationalist) , Attlee (Socialist) , Stalin (Communist)
- Eisen SU: Hoge herstelbetalingen, alleen regering die niet tegen SU was
- Eisen Westen: Geen herstelbetalingen (WOI), Democratische regering
- Spanning -> Truman en Stalin
- Los Alamos project -> Atoombom project -> Wist Truman niets van
- (1945) 6 en 9 Aug bommen op Japan -> start atoomwapenwedloop
- Besluit: Bezettingszones FA,SU,ENG,VS (FA zodat ENG niet weer alleen zou eindigen bij
vertrek VS) -> Ook Berlijn Aparte zones
- Gebied aan Polen afstaan (Duits gebied) -> Westen wilde dat niet -> Heimatvertrieben =
Duitsers door Polen/Russen uit nieuwe Polen gejaagd
- Oostenrijk werd apart gebied -> Ook verdeeld in zones
- Politiek zou Democratisch zijn

, - Oorlogsmisdadigers vervolgd
- Duitsland ontwapend
- Duitsland betaald alleen Herstelbetalingen aan SU
- Tijdelijke oplossing -> Wachten op vredesverdrag voor lange termijn
- Gezamelijke economie -> Was afspraak gebeurde niet -> SU maakte economie toch
communistisch
- (1947) Zones ENG en VS starten eigen economie -> SU verlaat overlegraad over toekomst
Duitsland als reactie -> Nooit meer definitieve oplossing gevonden
Invloedssferen
- Na WOII voeren beide fronten steeds meer apart beleid -> EU verdeeld in 2 invloedssferen
- Scheidslijn van de invloedssferen -> Ijzerengordijn
1. SU wil buffer tegen aggressief westen (WOI, WOII, Napoleon) -> Behalen door
communisme in Balkan landen
2. VS wilde niet dat de wereld communistisch zou worden -> Bedreiging democratie
- Wie gebied had veroverd van de nazi’s kreeg de leiding over dat gebied -> VS en SU lieten
elkaar met rust
Trumandocrine/-leer en containmmentpolitiek (1947)
- Begin Koude Oorlog?
Vijandbeeld VS:
- Truman zeer nationalistisch en tegen communisme
- Legt nadruk op goede en slechte invloedssfeer
- Bedreigde Democratien beschermen -> Internationale verantwoordelijkheid
- Na verlies Kolonies ENG en FA niet meer zo machtig -> VS en SU nu
- (1944-1949) Griekse Burgeroorlog -> VS helpt ENG tegen communistische overname ->
Eerste actie
- SU: ziet dit als aggressief westers Imperialisme
- Containmentpolitiek = Indamming van het communisme (Trumanleer)

2x verzet tegen Communisten in VS
1. Vlak na (1917) Oktoberrevolutie
2. Na WOII door Eisenhouwer (Truman niet eens met vervolging), (1953-1954) Maccarthy ->
Door overheid georganiseerde Jacht op Rode -> Zonder bewijs -> Werd later toch gestopt
Vijandbeeld SU:
- VS wil al het communisme vernietigen
- Geen begrip voor angst voor aggressieve communistische groepen in westerse landen
- SU ook geen begrip voor democratie




(1947) Marshallplan/Marshallhulp