Samenvatting voor kennistentamen Social Work periode 1.1
Methodisch handelen
- Literatuur: Methodisch handelen; inzichtelijk. Kuiper en Zijlstra (2024). Hoofdstuk 1,2,3 en 4.
→ kijken of de internet-link in het boek het doet: voor extra ondersteuning.
Hoorcollege 1
Methodisch werken en de kenmerken:
- Een manier om structuur aan te brengen die voor jou overzichtelijk en beheersbaar is en
tevens begrijpelijk is voor anderen. Het is een soort hulpmiddel om je proces te kunnen
structureren en waardoor ook anderen kunnen zien waar jij je bevindt op weg naar het doel.
Kenmerken: LEREN VOOR DE TOETS
- Je handelen is doelgericht
- Je handelen is systematisch: verschillende onderdelen/stappen om je doel te bereiken.
- Je handelen is procesmatig
- Je handelen is bewust
Methodisch handelen: de definitie
Methodisch handelen is het handelen volgens een vaste, weldoordachte manier om daarbij op een
zo effectief en efficiënt mogelijk wijze het doel te bereiken dat men voor ogen heeft of dat
nagestreefd moet worden.
Agogisch werken: de begeleiding door de sociaal werker a.d.h.v. de methodiek→ wat wij doen:
De definitie van ‘agogisch’ is het begeleiden of aansturen van veranderingsprocessen bij mensen.
Het interveniëren in veranderprocessen met betrekking tot het psychosociale functioneren van
mensen.
Methodisch agogisch handelen: methodisch handelen is het begeleiden of aansturen van
veranderingsprocessen bij mensen volgens een vaste, weldoordachte manier om daarbij op een zo
effectief en efficiënt mogelijk wijze het psychosociale functioneren van mensen te verbeteren op
een vooraf vastgesteld aspect.
Dus…
Wat: begeleiden of aansturen van veranderingsprocessen op een vooraf vastgesteld aspect.
Met als doel: psychosociale functioneren verbeteren.
Hoe: op een vaste, weldoordachte manier die effectief is (dat bekijkje dus ook achteraf!) en efficiënt
(tijd/geld).
Voordelen methodisch werken: op de toets!
- Je kunt beter vooruitkijken, waardoor meer controle en kans op fouten afneemt.
- Voor anderen inzichtelijk welk proces je wilt volgen
- Eigen handelen evalueren en op grond daarvan eventueel proces bijstellen
- Proces verdraagbaar aan anderen: stel je vindt een andere baan en een collega moet het
overnemen, dit moet goed en duidelijk kunnen gebeuren.
- Efficiënt en effectief
,Verschil methode en methodiek
Je maakt gebruik van een methode: een vaste, weldoordachte manier van handelen om zeker doel
te bereiken
Je maakt gebruik van een methodiek: overzicht over de verzameling van methodes, procedures en
richtlijnen die je volgt tot een bepaald resultaat te komen. Gebaseerd op praktijk en onderzoek en
met een duidelijk standpunt m.b.t. ethische en normatieve kaders. (bijv. een re-integratietraject = de
methodiek. Een methode is dan bijvoorbeeld verslavingshulp of agressie en regulatietraining)
Methodiek: belangrijke methodieken
- Eigen kracht: het vermogen om het bestaan of onderdelen daarvan zelf op bevredigende
wijze vorm te geven. Problemen oplossen of ermee om leren gaan. → mensen in eigen
kracht zetten, zelfstandig laten worden.
- Empowerment: versterking van mensen of groepen mensen zodat zij greep krijgen op hun
eigen situatie en hun omgeving. Werkt via het aanscherpen van het kritisch bewustzijn en
het stimuleren van participatie
- Individueel: versterken zelfregie, zelfredzaamheid en gebruiken eigen kracht: het
versterken kwaliteiten en vaardigheden→ zelfvertrouwen en zelfbewustzijn.
- Collectief: bevorderen zelforganisatie en zelfhulp, versterken sociale steun en contacten.
- Politiek maatschappelijk: vergroten van de macht en invloed van groepen om de situatie te
verbeteren.
Gebaseerd op praktijk en onderzoek→ praktisch-theoretische inzichten
Ethische en normatieve aspecten: wat weet je al over hoe het zou moeten?
- Bijvoorbeeld gebaseerd op de beroepscode, wet en regelgeving.
- Normen en waarden (persoonlijk, van de instelling, het beroep of de samenleving)
- Bijvoorbeeld ‘aansluiten bij en stimuleren van zelfredzaamheid’. ‘Iedereen neemt deel aan
de samenleving’.
- Ervarings- praktijk en wetenschappelijke bronnen
- Systematische reflecties
- Onderzoek: evidence based practice
5 elementen van methodisch werken:
- (onze) Vaardigheden:
- Werkprincipes
- Doelstellingen
- Uitgangspunten
- Vooronderstellingen
Compentiebakens bij versterken en empowerment
- Versterken eigenkracht en zelfregie
- Aansturen op betrokkenheid en participatie
- Outreachend en zichtbaar werken
- Verhelderen vragen en behoeften
- Helpen van anderen om contacten te leggen
- Inspireren tot ander gedrag
, - Samenwerken en versterken van netwerken
- Actief zijn in verschillende leef- en systeemwerelden
- Herkennen van verhoudingen en inspelen op veranderingen
- Benutten van de professionele (discretionaire) ruimte.
3 taakgebieden
- Wij werken met cliënten (burgers, de profijtgroep_
- Wij werken in en vanuit een organisatie
- Wij werken aan onze eigen professionaliteit en dat van ons vakgebied
Lineair werken
- Doel (probleemstelling/definitie)
- Stap 1, 2, 3
- Doel bereikt
- Doordat je niet gemakkelijk kunt bijsturen bij vergissingen en veranderingen is deze manier
van werken niet altijd de meest effectieve. Vooral bij …..
Circulair werken
- Nadenken → plan maken → uitvoeren → checken/reflecteren
- Voordeel:
-wanneer het niet lukt, doe je gewoon nog een rondje
- je krijgt de ruimte om samen met de eindgebruiker en andere belanghebbenden te
experimenteren.
- Je bent flexibel
- je kunt het proces beter volgen en bijsturen
- Het is Iteratief: herhaalbaar. Na iedere stap kan de situatie er anders uitzien en kan het
plan daarop worden aangepast.
- je leert het proces rondom de handelingen steeds beter in te richten: met andere
woorden→ er ontstaat meer lerend vermogen als groep: wanneer je het dan maar wel met
elkaar deelt.
, Hoorcollege 2: initiatief
- Methodiek: regulatieve cyclus volgens Kuiper
Initiatief→ analyse→ probleemstelling→ doelstelling→ strategie→ uitvoering→ netwerken→
evaluatie→ bijstellen→ initiatief.
Stap 1: Initiatief
- Missie en visie
Jouw missie en visie
- Tijdens de opleiding ontwikkel je je eigen missie en visie als social worker
- Deze ontwikkelt zich door, zo lang je deel uitmaakt van de samenleving en over je drijfveren,
de gebeurtenissen om je heen en je eigen reacties daarop blijft nadenken
- Deze missie en visie bepaald
Voor in je PPP:
- De eerste verkenning en intakegesprek
Intake: informatie verzamelen die een vrij volledig beeld geeft van de hulpvraag en aangrijppunten
voor hulpverlening → toetsstof
Voorafgaand aan het contact kun je informatie verzamelen, bijv. verslaglegging van eerdere
contacten met collega’s, bij de aanmelder (wanneer die er is) evt. rapportages.
Kennismakingsgesprek: bedenk vooraf welke vragen en bespreekpunten voor het doel van het
gesprek van belang zijn. Bedenk in welke vorm je het gesprek wilt gieten: welk model je wilt
hanteren.
Model voor zo’n gesprek:
- Hoe komt je gesprekspartner binnen, is er een aanmelder/aanwijzer of anders
- Via welke weg komt de aanmelding binnen (schriftelijk, telefonisch)
Methodisch handelen
- Literatuur: Methodisch handelen; inzichtelijk. Kuiper en Zijlstra (2024). Hoofdstuk 1,2,3 en 4.
→ kijken of de internet-link in het boek het doet: voor extra ondersteuning.
Hoorcollege 1
Methodisch werken en de kenmerken:
- Een manier om structuur aan te brengen die voor jou overzichtelijk en beheersbaar is en
tevens begrijpelijk is voor anderen. Het is een soort hulpmiddel om je proces te kunnen
structureren en waardoor ook anderen kunnen zien waar jij je bevindt op weg naar het doel.
Kenmerken: LEREN VOOR DE TOETS
- Je handelen is doelgericht
- Je handelen is systematisch: verschillende onderdelen/stappen om je doel te bereiken.
- Je handelen is procesmatig
- Je handelen is bewust
Methodisch handelen: de definitie
Methodisch handelen is het handelen volgens een vaste, weldoordachte manier om daarbij op een
zo effectief en efficiënt mogelijk wijze het doel te bereiken dat men voor ogen heeft of dat
nagestreefd moet worden.
Agogisch werken: de begeleiding door de sociaal werker a.d.h.v. de methodiek→ wat wij doen:
De definitie van ‘agogisch’ is het begeleiden of aansturen van veranderingsprocessen bij mensen.
Het interveniëren in veranderprocessen met betrekking tot het psychosociale functioneren van
mensen.
Methodisch agogisch handelen: methodisch handelen is het begeleiden of aansturen van
veranderingsprocessen bij mensen volgens een vaste, weldoordachte manier om daarbij op een zo
effectief en efficiënt mogelijk wijze het psychosociale functioneren van mensen te verbeteren op
een vooraf vastgesteld aspect.
Dus…
Wat: begeleiden of aansturen van veranderingsprocessen op een vooraf vastgesteld aspect.
Met als doel: psychosociale functioneren verbeteren.
Hoe: op een vaste, weldoordachte manier die effectief is (dat bekijkje dus ook achteraf!) en efficiënt
(tijd/geld).
Voordelen methodisch werken: op de toets!
- Je kunt beter vooruitkijken, waardoor meer controle en kans op fouten afneemt.
- Voor anderen inzichtelijk welk proces je wilt volgen
- Eigen handelen evalueren en op grond daarvan eventueel proces bijstellen
- Proces verdraagbaar aan anderen: stel je vindt een andere baan en een collega moet het
overnemen, dit moet goed en duidelijk kunnen gebeuren.
- Efficiënt en effectief
,Verschil methode en methodiek
Je maakt gebruik van een methode: een vaste, weldoordachte manier van handelen om zeker doel
te bereiken
Je maakt gebruik van een methodiek: overzicht over de verzameling van methodes, procedures en
richtlijnen die je volgt tot een bepaald resultaat te komen. Gebaseerd op praktijk en onderzoek en
met een duidelijk standpunt m.b.t. ethische en normatieve kaders. (bijv. een re-integratietraject = de
methodiek. Een methode is dan bijvoorbeeld verslavingshulp of agressie en regulatietraining)
Methodiek: belangrijke methodieken
- Eigen kracht: het vermogen om het bestaan of onderdelen daarvan zelf op bevredigende
wijze vorm te geven. Problemen oplossen of ermee om leren gaan. → mensen in eigen
kracht zetten, zelfstandig laten worden.
- Empowerment: versterking van mensen of groepen mensen zodat zij greep krijgen op hun
eigen situatie en hun omgeving. Werkt via het aanscherpen van het kritisch bewustzijn en
het stimuleren van participatie
- Individueel: versterken zelfregie, zelfredzaamheid en gebruiken eigen kracht: het
versterken kwaliteiten en vaardigheden→ zelfvertrouwen en zelfbewustzijn.
- Collectief: bevorderen zelforganisatie en zelfhulp, versterken sociale steun en contacten.
- Politiek maatschappelijk: vergroten van de macht en invloed van groepen om de situatie te
verbeteren.
Gebaseerd op praktijk en onderzoek→ praktisch-theoretische inzichten
Ethische en normatieve aspecten: wat weet je al over hoe het zou moeten?
- Bijvoorbeeld gebaseerd op de beroepscode, wet en regelgeving.
- Normen en waarden (persoonlijk, van de instelling, het beroep of de samenleving)
- Bijvoorbeeld ‘aansluiten bij en stimuleren van zelfredzaamheid’. ‘Iedereen neemt deel aan
de samenleving’.
- Ervarings- praktijk en wetenschappelijke bronnen
- Systematische reflecties
- Onderzoek: evidence based practice
5 elementen van methodisch werken:
- (onze) Vaardigheden:
- Werkprincipes
- Doelstellingen
- Uitgangspunten
- Vooronderstellingen
Compentiebakens bij versterken en empowerment
- Versterken eigenkracht en zelfregie
- Aansturen op betrokkenheid en participatie
- Outreachend en zichtbaar werken
- Verhelderen vragen en behoeften
- Helpen van anderen om contacten te leggen
- Inspireren tot ander gedrag
, - Samenwerken en versterken van netwerken
- Actief zijn in verschillende leef- en systeemwerelden
- Herkennen van verhoudingen en inspelen op veranderingen
- Benutten van de professionele (discretionaire) ruimte.
3 taakgebieden
- Wij werken met cliënten (burgers, de profijtgroep_
- Wij werken in en vanuit een organisatie
- Wij werken aan onze eigen professionaliteit en dat van ons vakgebied
Lineair werken
- Doel (probleemstelling/definitie)
- Stap 1, 2, 3
- Doel bereikt
- Doordat je niet gemakkelijk kunt bijsturen bij vergissingen en veranderingen is deze manier
van werken niet altijd de meest effectieve. Vooral bij …..
Circulair werken
- Nadenken → plan maken → uitvoeren → checken/reflecteren
- Voordeel:
-wanneer het niet lukt, doe je gewoon nog een rondje
- je krijgt de ruimte om samen met de eindgebruiker en andere belanghebbenden te
experimenteren.
- Je bent flexibel
- je kunt het proces beter volgen en bijsturen
- Het is Iteratief: herhaalbaar. Na iedere stap kan de situatie er anders uitzien en kan het
plan daarop worden aangepast.
- je leert het proces rondom de handelingen steeds beter in te richten: met andere
woorden→ er ontstaat meer lerend vermogen als groep: wanneer je het dan maar wel met
elkaar deelt.
, Hoorcollege 2: initiatief
- Methodiek: regulatieve cyclus volgens Kuiper
Initiatief→ analyse→ probleemstelling→ doelstelling→ strategie→ uitvoering→ netwerken→
evaluatie→ bijstellen→ initiatief.
Stap 1: Initiatief
- Missie en visie
Jouw missie en visie
- Tijdens de opleiding ontwikkel je je eigen missie en visie als social worker
- Deze ontwikkelt zich door, zo lang je deel uitmaakt van de samenleving en over je drijfveren,
de gebeurtenissen om je heen en je eigen reacties daarop blijft nadenken
- Deze missie en visie bepaald
Voor in je PPP:
- De eerste verkenning en intakegesprek
Intake: informatie verzamelen die een vrij volledig beeld geeft van de hulpvraag en aangrijppunten
voor hulpverlening → toetsstof
Voorafgaand aan het contact kun je informatie verzamelen, bijv. verslaglegging van eerdere
contacten met collega’s, bij de aanmelder (wanneer die er is) evt. rapportages.
Kennismakingsgesprek: bedenk vooraf welke vragen en bespreekpunten voor het doel van het
gesprek van belang zijn. Bedenk in welke vorm je het gesprek wilt gieten: welk model je wilt
hanteren.
Model voor zo’n gesprek:
- Hoe komt je gesprekspartner binnen, is er een aanmelder/aanwijzer of anders
- Via welke weg komt de aanmelding binnen (schriftelijk, telefonisch)
