Sociale Ongelijkheid – Hoorcolleges
04-02-2026 – hoorcollege 1 stratificatiesociologie
Sociale Stratificatie = Sociale ongelijkheid, in verschillende “laagjes”
De ongelijke verdeling van waardevolle goederen in de samenleving
Hoofdvragen:
1. Hoe kunnen we de samenleving indelen in groepen van laag naar hoog?
2. Hoe groot is sociale ongelijkheid? (verschil verandert over de tijd)
3. Wat zijn de gevolgen van sociale ongelijkheid?
4. Wat bepaald wie hoog en wie laag komt? (grootste deel van deze cursus)
Componenten van stratificatiesysteem:
1
, - De hoofdvragen passen in het schema van het stratificatiesysteem
Inequality of condiction: Wat is de verdeling van de waardevolle goederen in
de samenleving.
Hoe groot is de spreiding van waardvolle goederen tussen beroepen hoe
groot is sociale ongelijkheid? (hoofdvraag 2)
Inequality of opportunity’s: Heb je de kans om aan een waardevol goed te
komen.
Welke groepen hebben voor-/nadelen in het verkrijgen van bepaalde
beroepen/sociale posities en waarom (hoofdvraag 4)
De manier waarop sommige goederen als waardevol worden
gedefinieerd:
- Verschilt in verschillende samenlevingen (VB jagers-verzamelaars vs.
industriële samenleving)
- Grusky & Weisshaar ongelijkheid is multi-dimensioneel, 8 soorten
waardevolle goederen: Economic, Power, Cultural, Social, Honorific, Civil,
Human, Health
- Gelinked aan de gevolgen van ongelijkheid
2
, De manier waarop deze goederen over functies in de samenleving
worden verdeeld:
- Gerelateerd aan hoofdvraag 2: hoe groot is sociale ongelijkheid?
- Verschilt in verschillende samenleving (VB Kapitalisme vs. Communisme)
Hoe delen sociologen de samenleving in hoog en laag? (= op basis van
beroepen)
1. Sociale klasse
o Indeling van beroepen in aantal groepen op basis van een aantal
objectieve kenmerken
o Voorbeeld: eigenaar vs. Loondienst, sector, moeilijkheid werk
o 7 verschillende groepen van basis samenleving
o Schaalkenmerken:
Discreet (klein aantal groepen, geen continu schaal van laag
naar hoog)
Meerdimensionaal (meerder criteria worden gebruikt om
groepen te vormen)
Objectief (gebaseerd op objectief gemeten criteria)
o Klasse heeft geen heel duidelijke rangordening maar groepen met
inhoudelijke betekenis
o Voordelen: herkenbare groepen, veel inhoudelijk informatie.
o Nadelen: geen volledige rangorde, intern heterogeen, veel
verschillende indelingen mogelijk.
2. Sociaaleconomische status (SES)
o Achterliggend idee: Gericht op kennis en geld als de aantrekkelijke
goederen die een beroep met zich meebrengt
o Methode: Gemiddelde opleidingsniveau en inkomen van
beoefenaren van een beroep wordt gemeten
o International Socio-economic Index of Occupational Status (ISEI)
Ontwikkeld door Ganzeboom, De Graaf, en Treiman
Internationaal vergelijkbaar
Wordt in de meeste grote studies gebruikt
o Beroepen moeten geclassificeerd worden, voor elk beroep wordt het
gemiddelde inkomen en het gemiddelde opleidingsniveau bepaald,
samenvoegen tot ISEI score, dan kun je gaan rangschikken, daarna
de ISEI schaal gebruiken.
o Schaalkenmerken:
Continu (continu schaal met scores van laag naar hoog)
Eendimensionaal (gemeten op een dimensie, maar op basis
van twee dimensies inkomen en educatie)
Objectief (gebaseerd op objectief gemeten criteria =
inkomen en educatie)
o Voordelen: Voorspelt goed
o Nadelen: Interpretatie lastig, een score op basis van twee
dimensies, geen inhoudelijke groepen
3. Prestige
o Achterliggend idee: aanzien van een beroep in de samenleving
o Methode: mensen worden gevraagd een aantal beroepen te ordenen
van laag naar hoog dus subjectief!
3
04-02-2026 – hoorcollege 1 stratificatiesociologie
Sociale Stratificatie = Sociale ongelijkheid, in verschillende “laagjes”
De ongelijke verdeling van waardevolle goederen in de samenleving
Hoofdvragen:
1. Hoe kunnen we de samenleving indelen in groepen van laag naar hoog?
2. Hoe groot is sociale ongelijkheid? (verschil verandert over de tijd)
3. Wat zijn de gevolgen van sociale ongelijkheid?
4. Wat bepaald wie hoog en wie laag komt? (grootste deel van deze cursus)
Componenten van stratificatiesysteem:
1
, - De hoofdvragen passen in het schema van het stratificatiesysteem
Inequality of condiction: Wat is de verdeling van de waardevolle goederen in
de samenleving.
Hoe groot is de spreiding van waardvolle goederen tussen beroepen hoe
groot is sociale ongelijkheid? (hoofdvraag 2)
Inequality of opportunity’s: Heb je de kans om aan een waardevol goed te
komen.
Welke groepen hebben voor-/nadelen in het verkrijgen van bepaalde
beroepen/sociale posities en waarom (hoofdvraag 4)
De manier waarop sommige goederen als waardevol worden
gedefinieerd:
- Verschilt in verschillende samenlevingen (VB jagers-verzamelaars vs.
industriële samenleving)
- Grusky & Weisshaar ongelijkheid is multi-dimensioneel, 8 soorten
waardevolle goederen: Economic, Power, Cultural, Social, Honorific, Civil,
Human, Health
- Gelinked aan de gevolgen van ongelijkheid
2
, De manier waarop deze goederen over functies in de samenleving
worden verdeeld:
- Gerelateerd aan hoofdvraag 2: hoe groot is sociale ongelijkheid?
- Verschilt in verschillende samenleving (VB Kapitalisme vs. Communisme)
Hoe delen sociologen de samenleving in hoog en laag? (= op basis van
beroepen)
1. Sociale klasse
o Indeling van beroepen in aantal groepen op basis van een aantal
objectieve kenmerken
o Voorbeeld: eigenaar vs. Loondienst, sector, moeilijkheid werk
o 7 verschillende groepen van basis samenleving
o Schaalkenmerken:
Discreet (klein aantal groepen, geen continu schaal van laag
naar hoog)
Meerdimensionaal (meerder criteria worden gebruikt om
groepen te vormen)
Objectief (gebaseerd op objectief gemeten criteria)
o Klasse heeft geen heel duidelijke rangordening maar groepen met
inhoudelijke betekenis
o Voordelen: herkenbare groepen, veel inhoudelijk informatie.
o Nadelen: geen volledige rangorde, intern heterogeen, veel
verschillende indelingen mogelijk.
2. Sociaaleconomische status (SES)
o Achterliggend idee: Gericht op kennis en geld als de aantrekkelijke
goederen die een beroep met zich meebrengt
o Methode: Gemiddelde opleidingsniveau en inkomen van
beoefenaren van een beroep wordt gemeten
o International Socio-economic Index of Occupational Status (ISEI)
Ontwikkeld door Ganzeboom, De Graaf, en Treiman
Internationaal vergelijkbaar
Wordt in de meeste grote studies gebruikt
o Beroepen moeten geclassificeerd worden, voor elk beroep wordt het
gemiddelde inkomen en het gemiddelde opleidingsniveau bepaald,
samenvoegen tot ISEI score, dan kun je gaan rangschikken, daarna
de ISEI schaal gebruiken.
o Schaalkenmerken:
Continu (continu schaal met scores van laag naar hoog)
Eendimensionaal (gemeten op een dimensie, maar op basis
van twee dimensies inkomen en educatie)
Objectief (gebaseerd op objectief gemeten criteria =
inkomen en educatie)
o Voordelen: Voorspelt goed
o Nadelen: Interpretatie lastig, een score op basis van twee
dimensies, geen inhoudelijke groepen
3. Prestige
o Achterliggend idee: aanzien van een beroep in de samenleving
o Methode: mensen worden gevraagd een aantal beroepen te ordenen
van laag naar hoog dus subjectief!
3
