Casus 1: Sonja de Bruin
AFPF: Het hart
Hoofdstuk 5: Het hartvaatstelsel
Bloedvaten
Bloedvaten zijn er in verschillende soorten: arteriën (slagaderen),
arteriolen, capillairen (haarvaten), venulen en venen (aderen). Ze bestaan
uit drie weefsellagen: Tunica adventitia (buitenlaag), tunica media
(middenlaag), tunica intima (binnenlaag). De slagaderen hebben een
dikkere wand, zodat zij de druk van bloed kunnen verdragen.
Anastomosen en eindarteriën
Anastomosen zijn slagaderen die grote arteriën verbinden. Als één van de
slagaderen verstopt raakt, dan bieden de anastomosen de collaterale
circulatie.
De kleinste arteriolen vertakken zich in haarvaten/capillairen. In dit deel
wisselt het bloed stoffen uit met het weefselvocht van de lichaamscellen.
Het bestaat uit glad spierweefsel waardoor de bloedstroom gereguleerd
kan worden. Bij hypoxie (een tekort aan zuurstof) of veel afvalstoffen in
het weefsel zorgen ervoor dat de vaatwanden zich verwijden. Op bepaalde
plekken zijn de capillairen wijder en meer doorlatend sinusoïden. Hier
stroomt bloed langzamer en onder minder druk, hierdoor is een snellere
uitwisseling van stoffen mogelijk.
Capillaire refill-tijd
Een vertraagde capillaire refill (hoelang het duurt totdat het bloedvat weer
opnieuw gevuld is met bloed) kan wijze op slechte doorbloeding of
uitdroging.
Venen en venulen
Venen voeren bloed met lage druk terug naar het hart. Ze zijn dunner en
bevat minder spier- en elastisch weefsel. Sommige venen hebben kleppen,
zodat het bloed niet terugstroomt. Vooral als het bloed een lange afstand
af moet leggen en tegen de zwaartekracht in moet. De kleinste venen
heten venulen.
Regulering van bloedvatdiameter
De gladde spiervezels in de tunica media van aders en slagaders worden
geïnnerveerd door zenuwen van het autonome zenuwstelsel. De
arteriolen worden het meeste gereguleerd. Deze vaten hebben het meeste
glad spierweefsel in hun wanden.
De diameter van bloedvaten en de bloedstroming
De weerstand die een buis uitoefent op de vloeistof die erdoorheen
stroomt wordt bepaald door drie factoren:
- De diameter van de buis (de perifere weerstand)
- De lengte van de buis
- De viscositeit van het vocht
,De perifere weerstand wordt bepaald door deze drie dingen en is een van
de voornaamste factoren bij de regeling van de bloeddruk. De tonisch en
de diameter van het bloedvat wordt bepaald door de sympatische
zenuwactiviteit. Bij aanspanning vernauwt het bloedvat (vasoconstrictie)
en bij ontspanning verwijdt die (vasodilatie).
Lokale regulatie van de bloedstroom
De bloedstroom wordt lokaal geregeld, omdat de behoefte van weefsels
afhankelijk is van de activiteit. Het vermogen om dit zelf aan te passen
autoregulatie. De bloedtoevoer kan 20 maal verhoogd worden tijdens
zware lichaamsoefeningen. De voornaamste mechanismen van deze lokale
regulatie:
- Productie van metabolische afvalproducten
- Actieve weefsels produceren meer afvalproducten verhogen
bloedstroom naar het gebied
- Stijging temperatuur vasodilatie
- Hypoxie of zuurstoftekort vasodilatie
- Productie chemische stoffen vasodilatie
- Werkzaamheid vasoconstrictors Sympatische hormoon adrenaline.
Uitwisseling van gassen
Interne respiratie Proces waarbij gassen worden uitgewisseld tussen
capillair bloed en lokale lichaamscellen. Zuurstof wordt gebonden aan
hemoglobine en van de longen naar de weefsels vervoerd
oxyhemoglobine. Uitwisseling in de weefsels vindt plaats tussen bloed aan
de arteriële kant van de capillaire en het weefselvocht aan de andere kant.
Zij diffunderen door de semipermeabele capillairwand naar de weefsels.
Hart
Het hart ligt in de thoraxholte in het mediastinum (ruimte tussen de
longen). De hartwand bestaat uit drie weefsellagen
- Pericard
Het pericard is de buitenste laag en bestaat uit twee zakjes.
- Myocard
Het myocard bestaat uit een dwarsgestreept hartspierweefsel dat
alleen in het hart voorkomt. Het staat niet onder controle van het
willekeurig zenuwstelsel. Hier strekt ook het netwerkt van
gespecialiseerde geleidende vezels uit, die verantwoordelijk zijn voor
transmissie van de elektrische signalen van het hart. Het weefsel is
het dikst in de linkerventrikel, die de zwaarste belasting kent.
- Endocard
Dunne, gladde membraan bedekt de kamers en kleppen van het
hart.
Binnenkant van het hart
Het hart wordt in een rechter- en linkerhelft verdeelt door het septum. Het
interatriale septum sluit zich na de geboorte. Elke harthelft wordt door een
atrioventriculaire klep verdeeld in het bovenste atrium en het ventrikel
eronder. De rechterklep heeft drie klepbladen en de linkerklep heeft twee
,klepbladen. De kleppen sluiten zich passief. Ze openen als de druk in de
atria groter is dan in de ventrikels. Als de druk in de ventrikels hoger wordt
dan in de atria (ventriculaire systole) sluiten de kleppen zich.
Bloedstroom door het hart
De grootste twee venen, de vena cava superior en inferior (bovenste en
onderste holle ader) monden uit in het rechteratrium. Het wordt verder
gepompt naar het rechterventrikel en wordt verder naar de truncus
pulmonalis gepompt. Deze heeft een klep dat voorkomt dat het bloed
terugstroomt. De arteria pulmonalis vervoert het zuurstofarme bloed naar
de longen en hier vind de gasuitwisseling plaats. De venae pulmonales
vervoeren zuurstofrijk bloed terug naar het linkeratrium. De aortaopening
wordt beschermd door de aortaklep, gevormd door drie
halvemaanvormige klepbladen.
Bloedcirculatie
De circulatie kan je in twee delen beschrijven:
- Longcirculatie of kleine circulatie
- Lichaamscirculatie of grote circulatie
Kleine circulatie (longcirculatie)
Van bloed uit de rechterventrikel naar de longen en weer naar het
linkeratrium. De truncus pulmonalis vervoert zuurstofarm bloed en vertakt
zich in twee aderen. Binnenin de long vertakken de arteriën zich in
kleinere arteriën. Twee venae pulmonale verlaten elke long en voeren
zuurstofrijk bloed terug naar het linkeratrium.
Grote circulatie (lichaamscirculatie)
Het bloed dat uit de linkerventrikel wordt gepompt, wordt door takken van
de aorta rond het lichaam vervoerd keert via de vena cava superior en
inferior terug naar het rechteratrium.
Aorta
De aorta begint bovenaan de linkerventrikel en vertakt zich in de rechter
en linker arteria iliaca communis. De aorta heeft aftakkingen. Sommige
zijn gepaard en andere zijn enkel.
Aorta thoracica
Dit deel ligt boven het diafragma en wordt in drie delen beschreven:
- Aorta ascendens Korte stukje dat vanuit het hart omhoog loopt.
- Arcus aortae Achter het manubrium van het sternum en loopt
omhoog, achterover en naar links, voor de trachea langs.
- Aorta descedens met de pars thoracica
- Aorta descedens pars abdominalis Voortzetting van de pars
thoracica waar deze de buikholte binnenkomt. Hier ontspringen veel
takken, sommige gepaard en sommige enkel.
Venae cavae
, De venae cavae superiores en inferiores zijn de grootste aderen in het
lichaam. De superior transporteert het bloed vanuit het bovenste deel van
het lichaam terug naar het hart en de inferior zorgt voor het terugvloeien
van het bloed van het onderste gedeelte van ons lichaam.
Plaatjes boek bekijken voor de bloedvaten!
Portale circulatie
Het veneus bloed uit de weefsels gaat rechtstreeks naar het hart en
passeert niet meer dan één capillair bed passeert. Eerst gaat het bloed
langs de lever en loopt het vervolgens door een tweede capillair bed voor
het via de vena cava inferior in de systemische circulatie komt. Hierdoor
levert de lever een rijke bron aan voedingsstoffen voor zijn uitgebreide
metabolische activiteiten en garandeert dat de samenstelling van bloed
uit het spijsverteringsstelsel op passende wijze gereguleerd kan worden.
Foetale bloedsomloop
Een foetus wordt voorzien van eigen zuurstof en voedingsstoffen en stoot
afvalstoffen uit via de bloedsomloop van de moeder.
Placenta
De placenta maakt de uitwisseling van stoffen tussen moeder en foetus
mogelijk. De functies zijn:
- Uitwisseling van voedings- en afvalstoffen
- Bescherming ban de foetus
- Handhaving van de zwangerschap Tijdelijke passieve immuniteit
wordt geleverd door moederlijke antilichamen ie voor de geboorte
via de placenta en navelstreng bij de foetus terechtkomen.
- Handhaving van de zwangerschap De placenta produceert de
hormonen die de zwangerschap in stand houden.
a. Humaan choriongonadotrofine (hCG). Wordt geproduceerd door
het corpus luteum. De piek zit rond week 9
b. Progesteron en oestrogeen De placenta neemt de productie
van deze hormonen over van het corpus luteum. Vanaf twaalf
weken tot de bevalling produceert de placenta steeds meer
oestrogeen en progestron.
Foetale aanpassingen
Ductus venosus Voortzetting van de navelader die het bloed direct in
de inferieure vena cava van de foetus doet stromen.
Ductus arteriosus verbindt de longslagader naar de dalende thoracale
aorta en laat meer bloed naar de systemische circulatie stromen, zodat
heel weinig bloed door de foetale longen stroomt.
Foramen ovale Klepachtige opening, waardoor bloed tussen de
rechter en linker atria stroomt.
AFPF: Het hart
Hoofdstuk 5: Het hartvaatstelsel
Bloedvaten
Bloedvaten zijn er in verschillende soorten: arteriën (slagaderen),
arteriolen, capillairen (haarvaten), venulen en venen (aderen). Ze bestaan
uit drie weefsellagen: Tunica adventitia (buitenlaag), tunica media
(middenlaag), tunica intima (binnenlaag). De slagaderen hebben een
dikkere wand, zodat zij de druk van bloed kunnen verdragen.
Anastomosen en eindarteriën
Anastomosen zijn slagaderen die grote arteriën verbinden. Als één van de
slagaderen verstopt raakt, dan bieden de anastomosen de collaterale
circulatie.
De kleinste arteriolen vertakken zich in haarvaten/capillairen. In dit deel
wisselt het bloed stoffen uit met het weefselvocht van de lichaamscellen.
Het bestaat uit glad spierweefsel waardoor de bloedstroom gereguleerd
kan worden. Bij hypoxie (een tekort aan zuurstof) of veel afvalstoffen in
het weefsel zorgen ervoor dat de vaatwanden zich verwijden. Op bepaalde
plekken zijn de capillairen wijder en meer doorlatend sinusoïden. Hier
stroomt bloed langzamer en onder minder druk, hierdoor is een snellere
uitwisseling van stoffen mogelijk.
Capillaire refill-tijd
Een vertraagde capillaire refill (hoelang het duurt totdat het bloedvat weer
opnieuw gevuld is met bloed) kan wijze op slechte doorbloeding of
uitdroging.
Venen en venulen
Venen voeren bloed met lage druk terug naar het hart. Ze zijn dunner en
bevat minder spier- en elastisch weefsel. Sommige venen hebben kleppen,
zodat het bloed niet terugstroomt. Vooral als het bloed een lange afstand
af moet leggen en tegen de zwaartekracht in moet. De kleinste venen
heten venulen.
Regulering van bloedvatdiameter
De gladde spiervezels in de tunica media van aders en slagaders worden
geïnnerveerd door zenuwen van het autonome zenuwstelsel. De
arteriolen worden het meeste gereguleerd. Deze vaten hebben het meeste
glad spierweefsel in hun wanden.
De diameter van bloedvaten en de bloedstroming
De weerstand die een buis uitoefent op de vloeistof die erdoorheen
stroomt wordt bepaald door drie factoren:
- De diameter van de buis (de perifere weerstand)
- De lengte van de buis
- De viscositeit van het vocht
,De perifere weerstand wordt bepaald door deze drie dingen en is een van
de voornaamste factoren bij de regeling van de bloeddruk. De tonisch en
de diameter van het bloedvat wordt bepaald door de sympatische
zenuwactiviteit. Bij aanspanning vernauwt het bloedvat (vasoconstrictie)
en bij ontspanning verwijdt die (vasodilatie).
Lokale regulatie van de bloedstroom
De bloedstroom wordt lokaal geregeld, omdat de behoefte van weefsels
afhankelijk is van de activiteit. Het vermogen om dit zelf aan te passen
autoregulatie. De bloedtoevoer kan 20 maal verhoogd worden tijdens
zware lichaamsoefeningen. De voornaamste mechanismen van deze lokale
regulatie:
- Productie van metabolische afvalproducten
- Actieve weefsels produceren meer afvalproducten verhogen
bloedstroom naar het gebied
- Stijging temperatuur vasodilatie
- Hypoxie of zuurstoftekort vasodilatie
- Productie chemische stoffen vasodilatie
- Werkzaamheid vasoconstrictors Sympatische hormoon adrenaline.
Uitwisseling van gassen
Interne respiratie Proces waarbij gassen worden uitgewisseld tussen
capillair bloed en lokale lichaamscellen. Zuurstof wordt gebonden aan
hemoglobine en van de longen naar de weefsels vervoerd
oxyhemoglobine. Uitwisseling in de weefsels vindt plaats tussen bloed aan
de arteriële kant van de capillaire en het weefselvocht aan de andere kant.
Zij diffunderen door de semipermeabele capillairwand naar de weefsels.
Hart
Het hart ligt in de thoraxholte in het mediastinum (ruimte tussen de
longen). De hartwand bestaat uit drie weefsellagen
- Pericard
Het pericard is de buitenste laag en bestaat uit twee zakjes.
- Myocard
Het myocard bestaat uit een dwarsgestreept hartspierweefsel dat
alleen in het hart voorkomt. Het staat niet onder controle van het
willekeurig zenuwstelsel. Hier strekt ook het netwerkt van
gespecialiseerde geleidende vezels uit, die verantwoordelijk zijn voor
transmissie van de elektrische signalen van het hart. Het weefsel is
het dikst in de linkerventrikel, die de zwaarste belasting kent.
- Endocard
Dunne, gladde membraan bedekt de kamers en kleppen van het
hart.
Binnenkant van het hart
Het hart wordt in een rechter- en linkerhelft verdeelt door het septum. Het
interatriale septum sluit zich na de geboorte. Elke harthelft wordt door een
atrioventriculaire klep verdeeld in het bovenste atrium en het ventrikel
eronder. De rechterklep heeft drie klepbladen en de linkerklep heeft twee
,klepbladen. De kleppen sluiten zich passief. Ze openen als de druk in de
atria groter is dan in de ventrikels. Als de druk in de ventrikels hoger wordt
dan in de atria (ventriculaire systole) sluiten de kleppen zich.
Bloedstroom door het hart
De grootste twee venen, de vena cava superior en inferior (bovenste en
onderste holle ader) monden uit in het rechteratrium. Het wordt verder
gepompt naar het rechterventrikel en wordt verder naar de truncus
pulmonalis gepompt. Deze heeft een klep dat voorkomt dat het bloed
terugstroomt. De arteria pulmonalis vervoert het zuurstofarme bloed naar
de longen en hier vind de gasuitwisseling plaats. De venae pulmonales
vervoeren zuurstofrijk bloed terug naar het linkeratrium. De aortaopening
wordt beschermd door de aortaklep, gevormd door drie
halvemaanvormige klepbladen.
Bloedcirculatie
De circulatie kan je in twee delen beschrijven:
- Longcirculatie of kleine circulatie
- Lichaamscirculatie of grote circulatie
Kleine circulatie (longcirculatie)
Van bloed uit de rechterventrikel naar de longen en weer naar het
linkeratrium. De truncus pulmonalis vervoert zuurstofarm bloed en vertakt
zich in twee aderen. Binnenin de long vertakken de arteriën zich in
kleinere arteriën. Twee venae pulmonale verlaten elke long en voeren
zuurstofrijk bloed terug naar het linkeratrium.
Grote circulatie (lichaamscirculatie)
Het bloed dat uit de linkerventrikel wordt gepompt, wordt door takken van
de aorta rond het lichaam vervoerd keert via de vena cava superior en
inferior terug naar het rechteratrium.
Aorta
De aorta begint bovenaan de linkerventrikel en vertakt zich in de rechter
en linker arteria iliaca communis. De aorta heeft aftakkingen. Sommige
zijn gepaard en andere zijn enkel.
Aorta thoracica
Dit deel ligt boven het diafragma en wordt in drie delen beschreven:
- Aorta ascendens Korte stukje dat vanuit het hart omhoog loopt.
- Arcus aortae Achter het manubrium van het sternum en loopt
omhoog, achterover en naar links, voor de trachea langs.
- Aorta descedens met de pars thoracica
- Aorta descedens pars abdominalis Voortzetting van de pars
thoracica waar deze de buikholte binnenkomt. Hier ontspringen veel
takken, sommige gepaard en sommige enkel.
Venae cavae
, De venae cavae superiores en inferiores zijn de grootste aderen in het
lichaam. De superior transporteert het bloed vanuit het bovenste deel van
het lichaam terug naar het hart en de inferior zorgt voor het terugvloeien
van het bloed van het onderste gedeelte van ons lichaam.
Plaatjes boek bekijken voor de bloedvaten!
Portale circulatie
Het veneus bloed uit de weefsels gaat rechtstreeks naar het hart en
passeert niet meer dan één capillair bed passeert. Eerst gaat het bloed
langs de lever en loopt het vervolgens door een tweede capillair bed voor
het via de vena cava inferior in de systemische circulatie komt. Hierdoor
levert de lever een rijke bron aan voedingsstoffen voor zijn uitgebreide
metabolische activiteiten en garandeert dat de samenstelling van bloed
uit het spijsverteringsstelsel op passende wijze gereguleerd kan worden.
Foetale bloedsomloop
Een foetus wordt voorzien van eigen zuurstof en voedingsstoffen en stoot
afvalstoffen uit via de bloedsomloop van de moeder.
Placenta
De placenta maakt de uitwisseling van stoffen tussen moeder en foetus
mogelijk. De functies zijn:
- Uitwisseling van voedings- en afvalstoffen
- Bescherming ban de foetus
- Handhaving van de zwangerschap Tijdelijke passieve immuniteit
wordt geleverd door moederlijke antilichamen ie voor de geboorte
via de placenta en navelstreng bij de foetus terechtkomen.
- Handhaving van de zwangerschap De placenta produceert de
hormonen die de zwangerschap in stand houden.
a. Humaan choriongonadotrofine (hCG). Wordt geproduceerd door
het corpus luteum. De piek zit rond week 9
b. Progesteron en oestrogeen De placenta neemt de productie
van deze hormonen over van het corpus luteum. Vanaf twaalf
weken tot de bevalling produceert de placenta steeds meer
oestrogeen en progestron.
Foetale aanpassingen
Ductus venosus Voortzetting van de navelader die het bloed direct in
de inferieure vena cava van de foetus doet stromen.
Ductus arteriosus verbindt de longslagader naar de dalende thoracale
aorta en laat meer bloed naar de systemische circulatie stromen, zodat
heel weinig bloed door de foetale longen stroomt.
Foramen ovale Klepachtige opening, waardoor bloed tussen de
rechter en linker atria stroomt.
