AGITATIE VERMINDEREN BIJ
THUISWONENDE OUDEREN
MET DE ZIEKTE VAN ALZHEIMER
Naam Studieonderdeel: Afstuderen: Case Study
Aantal woorden: 3463 woorden
Inleverdatum: mei 2024
,Inhoud
Inleiding..................................................................................................................................................1
Gevalsbeschrijving..................................................................................................................................2
Ziektebeeld.........................................................................................................................................2
Voorgeschiedenis............................................................................................................................2
Pathofysiologie...............................................................................................................................3
Prevalentie en incidentie................................................................................................................3
Beloop............................................................................................................................................3
ICF Model...........................................................................................................................................4
Ethische en juridische aspecten..........................................................................................................5
PES en PR-format................................................................................................................................5
Huidig beleid en betrokken disciplines...............................................................................................5
Gezondheidsprobleem...........................................................................................................................5
Methoden...............................................................................................................................................6
Literatuuronderzoek...........................................................................................................................6
Verdieping..............................................................................................................................................7
Bespreking............................................................................................................................................10
Effect.................................................................................................................................................10
Bewijs...............................................................................................................................................11
Aangrijpingspunt en werkingsmechanismen....................................................................................11
Haalbaarheid....................................................................................................................................11
Aanvaardbaarheid............................................................................................................................11
Het besluit........................................................................................................................................11
Discussie...............................................................................................................................................12
Verpleegkundig aandeel en multidisciplinaire zorg...........................................................................12
Zoek- en selectieprocedure...............................................................................................................12
Conclusie en aanbevelingen.................................................................................................................12
Bronvermelding....................................................................................................................................12
Bijlage...................................................................................................................................................15
Bijlage 1. Logboek uitwerking praktijkopdracht...............................................................................15
Inleiding
Casus is gebaseerd op een echte zorgvrager uit de thuiszorg, naam is geanonimiseerd.
1
, Mevrouw X, 90 jaar oud, woont met haar 87-jarige echtgenoot in een eengezinswoning in een
buitenwijk van de stad. Het echtpaar heeft geen sociaal netwerk en is hierdoor volledig op elkaar
aangewezen.
Mevrouw heeft een uitgebreide neurocognitieve stoornis als gevolg van de ziekte van Alzheimer. Dit
uit zich vooral in passiviteit, een verminderd communicatievermogen en problemen in het korte- en
lange termijngeheugen. Daarnaast heeft mevrouw te maken met primair progressieve multipele
sclerose, waardoor zij rolstoelafhankelijk is. Mevrouw heeft naast haar beperkte mobiliteit ernstig
overgewicht en is gediagnostiseerd met diabetes mellitus type II. Mevrouw is volledig
hulpbehoevend, waardoor de thuiszorg haar tweemaal daags ondersteund bij ADL en transfers.
Bij thuiskomst na een langdurige ziekenhuisopname door een hevige urinewegontsteking, vertoont
mevrouw veranderingen. Tijdens zorgmomenten reageert zij geagiteerd op de thuiszorg. Dit uit zich
in rusteloosheid, niet mee willen werken en slaan met de armen. De agitatie varieert dagelijks, wat
het leveren van zorg onvoorspelbaar en lastig uitvoerbaar maakt. Naast de cognitieve veranderingen
heeft mevrouw ook twee decubituswonden graad 4 op de stuit en linker heup, die tweemaal daags
verzorgd moeten worden. Om het herstel te bevorderen, adviseert de wondverpleegkundige om
mevrouw ‘s middags te laten rusten, waardoor het aantal zorgmomenten per dag wordt uitgebreid
naar vier. Om de agitatie te verminderen schrijft de huisarts rustgevende medicatie voor, echter
weigert de echtgenoot deze te geven. Hij vindt dat zijn vrouw door de medicatie versuft raakt.
De oorzaak van agitatie bij mevrouw is onduidelijk. Mevrouw ontvangt sinds een aantal weken
pijnmedicatie voor haar decubituswonden, maar deze lijken niet van invloed op de agitatie. De
huisarts heeft delirant gedrag uitgesloten. Het verminderen van het aantal zorgmomenten per dag is
niet mogelijk vanwege de vergevorderde decubituswonden, die een groot risico voor de gezondheid
vormen als deze niet juist worden behandeld.
Probleemstelling
De casuïstiek rondom mevrouw X brengt veel teweeg binnen het thuiszorgteam. Haar agitatie maakt
de zorgmomenten zowel fysiek als mentaal zwaar. Medewerkers staan voor een dilemma, zij willen
de gezondheid van mevrouw waarborgen, maar zij willen zich ook veilig voelen. Door het dilemma
weigeren sommige medewerkers de zorg bij mevrouw te verlenen. De casus leidt tot onrust binnen
het team en problemen met de planning. Er is geen protocol bekend en gezien het groeiend aantal
cliënten met dementie in de wijk is het aannemelijk dat deze problematiek vaker zal voorkomen (1).
De wijkverpleegkundige wil weten of er een mogelijkheid is om de agitatie van mevrouw X te
verminderen. De klinische vraag als gevolg van de casusbespreking is: ‘Welke verpleegkundige
interventie is het meest geschikt om agitatie te reduceren bij ouderen met de ziekte van Alzheimer in
de thuissituatie?’
Gevalsbeschrijving
Ziektebeeld
Voorgeschiedenis
Mevrouw X is in 2011 gediagnostiseerd met primair progressieve multipele sclerose (MS). Ook is
mevrouw bekend met diabetes mellitus type II (DM type II), waarvoor zij een medicamenteuze
behandeling krijgt. In 2016 is bij mevrouw de ziekte van Alzheimer vastgesteld. Mevrouw heeft twee
2
THUISWONENDE OUDEREN
MET DE ZIEKTE VAN ALZHEIMER
Naam Studieonderdeel: Afstuderen: Case Study
Aantal woorden: 3463 woorden
Inleverdatum: mei 2024
,Inhoud
Inleiding..................................................................................................................................................1
Gevalsbeschrijving..................................................................................................................................2
Ziektebeeld.........................................................................................................................................2
Voorgeschiedenis............................................................................................................................2
Pathofysiologie...............................................................................................................................3
Prevalentie en incidentie................................................................................................................3
Beloop............................................................................................................................................3
ICF Model...........................................................................................................................................4
Ethische en juridische aspecten..........................................................................................................5
PES en PR-format................................................................................................................................5
Huidig beleid en betrokken disciplines...............................................................................................5
Gezondheidsprobleem...........................................................................................................................5
Methoden...............................................................................................................................................6
Literatuuronderzoek...........................................................................................................................6
Verdieping..............................................................................................................................................7
Bespreking............................................................................................................................................10
Effect.................................................................................................................................................10
Bewijs...............................................................................................................................................11
Aangrijpingspunt en werkingsmechanismen....................................................................................11
Haalbaarheid....................................................................................................................................11
Aanvaardbaarheid............................................................................................................................11
Het besluit........................................................................................................................................11
Discussie...............................................................................................................................................12
Verpleegkundig aandeel en multidisciplinaire zorg...........................................................................12
Zoek- en selectieprocedure...............................................................................................................12
Conclusie en aanbevelingen.................................................................................................................12
Bronvermelding....................................................................................................................................12
Bijlage...................................................................................................................................................15
Bijlage 1. Logboek uitwerking praktijkopdracht...............................................................................15
Inleiding
Casus is gebaseerd op een echte zorgvrager uit de thuiszorg, naam is geanonimiseerd.
1
, Mevrouw X, 90 jaar oud, woont met haar 87-jarige echtgenoot in een eengezinswoning in een
buitenwijk van de stad. Het echtpaar heeft geen sociaal netwerk en is hierdoor volledig op elkaar
aangewezen.
Mevrouw heeft een uitgebreide neurocognitieve stoornis als gevolg van de ziekte van Alzheimer. Dit
uit zich vooral in passiviteit, een verminderd communicatievermogen en problemen in het korte- en
lange termijngeheugen. Daarnaast heeft mevrouw te maken met primair progressieve multipele
sclerose, waardoor zij rolstoelafhankelijk is. Mevrouw heeft naast haar beperkte mobiliteit ernstig
overgewicht en is gediagnostiseerd met diabetes mellitus type II. Mevrouw is volledig
hulpbehoevend, waardoor de thuiszorg haar tweemaal daags ondersteund bij ADL en transfers.
Bij thuiskomst na een langdurige ziekenhuisopname door een hevige urinewegontsteking, vertoont
mevrouw veranderingen. Tijdens zorgmomenten reageert zij geagiteerd op de thuiszorg. Dit uit zich
in rusteloosheid, niet mee willen werken en slaan met de armen. De agitatie varieert dagelijks, wat
het leveren van zorg onvoorspelbaar en lastig uitvoerbaar maakt. Naast de cognitieve veranderingen
heeft mevrouw ook twee decubituswonden graad 4 op de stuit en linker heup, die tweemaal daags
verzorgd moeten worden. Om het herstel te bevorderen, adviseert de wondverpleegkundige om
mevrouw ‘s middags te laten rusten, waardoor het aantal zorgmomenten per dag wordt uitgebreid
naar vier. Om de agitatie te verminderen schrijft de huisarts rustgevende medicatie voor, echter
weigert de echtgenoot deze te geven. Hij vindt dat zijn vrouw door de medicatie versuft raakt.
De oorzaak van agitatie bij mevrouw is onduidelijk. Mevrouw ontvangt sinds een aantal weken
pijnmedicatie voor haar decubituswonden, maar deze lijken niet van invloed op de agitatie. De
huisarts heeft delirant gedrag uitgesloten. Het verminderen van het aantal zorgmomenten per dag is
niet mogelijk vanwege de vergevorderde decubituswonden, die een groot risico voor de gezondheid
vormen als deze niet juist worden behandeld.
Probleemstelling
De casuïstiek rondom mevrouw X brengt veel teweeg binnen het thuiszorgteam. Haar agitatie maakt
de zorgmomenten zowel fysiek als mentaal zwaar. Medewerkers staan voor een dilemma, zij willen
de gezondheid van mevrouw waarborgen, maar zij willen zich ook veilig voelen. Door het dilemma
weigeren sommige medewerkers de zorg bij mevrouw te verlenen. De casus leidt tot onrust binnen
het team en problemen met de planning. Er is geen protocol bekend en gezien het groeiend aantal
cliënten met dementie in de wijk is het aannemelijk dat deze problematiek vaker zal voorkomen (1).
De wijkverpleegkundige wil weten of er een mogelijkheid is om de agitatie van mevrouw X te
verminderen. De klinische vraag als gevolg van de casusbespreking is: ‘Welke verpleegkundige
interventie is het meest geschikt om agitatie te reduceren bij ouderen met de ziekte van Alzheimer in
de thuissituatie?’
Gevalsbeschrijving
Ziektebeeld
Voorgeschiedenis
Mevrouw X is in 2011 gediagnostiseerd met primair progressieve multipele sclerose (MS). Ook is
mevrouw bekend met diabetes mellitus type II (DM type II), waarvoor zij een medicamenteuze
behandeling krijgt. In 2016 is bij mevrouw de ziekte van Alzheimer vastgesteld. Mevrouw heeft twee
2
