0
SAMENVATTING
HOORCOLLEGES TAK
KWALITATIEF
2026 – Blok 3
, 1
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – statistiek – Kwalitatief onderzoek: een introductie ................................................. 2
Hoorcollege 2 – statistiek – Theoretische perspectieven en onderzoeksdesign ............................... 13
Hoorcollege 3 – statistiek – Interviews & groepsdiscussies ............................................................ 35
Hoorcollege 4 – statistiek – Creatieve Methoden, Discourse analyse & Sociale Media Analyse ........ 57
Hoorcollege 5 - Observatie, Reflexiviteit en Positionaliteit ............................................................. 67
Hoorcollege 6 - Data analyse & ethiek ........................................................................................... 75
, 2
Hoorcollege 1 – statistiek – Kwalitatief onderzoek: een introductie
2. De basisprincipes KM à wat is het?
Kwalitatief onderzoek is onderzoek dat probeert sociale
fenomenen diepgaand te begrijpen, bijvoorbeeld
ervaringen, betekenissen en sociale processen. In plaats
van cijfers gebruikt het vooral woorden, verhalen en
observaties.
Kenmerken van kwalitatief onderzoek
Kwalitatieve data
Dit zijn gegevens die niet uit cijfers bestaan, maar
bijvoorbeeld uit:
- Interviews
- Observaties
- Teksten
- foto’s of video’s
Kwalitatieve analyse
De analyse richt zich op interpretatie en betekenis. Onderzoekers proberen patronen,
thema’s en interpretaties te vinden.
Voorbeelden van analysemethoden:
- Inductieve inhoudsanalyse = Inductief betekent dat je van specifieke
observaties naar een algemene conclusie gaat à data → codes → thema’s →
theorie.
- Grounded theory = een specifieke methode waarbij
je een theorie ontwikkelt op basis van de data à
je bouwt theorie vanuit de data in plaats van een
theorie te testen.
, 3
Naturalistisch onderzoeksdesign
Het onderzoek vindt plaats in de echte sociale context waarin het fenomeen zich
afspeelt. Bijvoorbeeld:
- een school
- een online community
- een camping (bijvoorbeeld in jouw scriptie).
Paradigma
Kwalitatief onderzoek erkent dat de onderzoeker niet volledig neutraal is, maar
onderdeel van het onderzoek. Daarom is reflexiviteit belangrijk.
à Onderzoeksdoel: begrijpen (en ook wel verklaren); ‘hoe’- en ‘waarom’-vragen.
à Ontologie: Idealisme (interpretitivisme, constructivisme).
De verschillende sterke kanten van KM:
Diepgaand inzicht
Het kan complexe sociale processen beter begrijpen dan alleen cijfers.
Ervaringskennis
Het geeft toegang tot hoe mensen zelf hun ervaringen en werkelijkheid zien.
Toegang tot gemarginaliseerde groepen
Bijvoorbeeld:
• delinquenten
• minderheden
• jongeren
• kwetsbare groepen
Inzicht in praktijken
Het laat zien wat mensen daadwerkelijk doen, niet alleen wat ze zeggen dat ze doen.
Ontologie – Wat is realiteit?
Ontologie gaat over de vraag:
à Wat is de aard van de werkelijkheid?
Wat is realiteit en wat kunnen we daarover te weten komen/Wat bestaat er en hoe
kunnen we de wereld begrijpen.
Er zijn twee belangrijke posities:
Realisme à De werkelijkheid bestaat onafhankelijk van mensen.
SAMENVATTING
HOORCOLLEGES TAK
KWALITATIEF
2026 – Blok 3
, 1
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – statistiek – Kwalitatief onderzoek: een introductie ................................................. 2
Hoorcollege 2 – statistiek – Theoretische perspectieven en onderzoeksdesign ............................... 13
Hoorcollege 3 – statistiek – Interviews & groepsdiscussies ............................................................ 35
Hoorcollege 4 – statistiek – Creatieve Methoden, Discourse analyse & Sociale Media Analyse ........ 57
Hoorcollege 5 - Observatie, Reflexiviteit en Positionaliteit ............................................................. 67
Hoorcollege 6 - Data analyse & ethiek ........................................................................................... 75
, 2
Hoorcollege 1 – statistiek – Kwalitatief onderzoek: een introductie
2. De basisprincipes KM à wat is het?
Kwalitatief onderzoek is onderzoek dat probeert sociale
fenomenen diepgaand te begrijpen, bijvoorbeeld
ervaringen, betekenissen en sociale processen. In plaats
van cijfers gebruikt het vooral woorden, verhalen en
observaties.
Kenmerken van kwalitatief onderzoek
Kwalitatieve data
Dit zijn gegevens die niet uit cijfers bestaan, maar
bijvoorbeeld uit:
- Interviews
- Observaties
- Teksten
- foto’s of video’s
Kwalitatieve analyse
De analyse richt zich op interpretatie en betekenis. Onderzoekers proberen patronen,
thema’s en interpretaties te vinden.
Voorbeelden van analysemethoden:
- Inductieve inhoudsanalyse = Inductief betekent dat je van specifieke
observaties naar een algemene conclusie gaat à data → codes → thema’s →
theorie.
- Grounded theory = een specifieke methode waarbij
je een theorie ontwikkelt op basis van de data à
je bouwt theorie vanuit de data in plaats van een
theorie te testen.
, 3
Naturalistisch onderzoeksdesign
Het onderzoek vindt plaats in de echte sociale context waarin het fenomeen zich
afspeelt. Bijvoorbeeld:
- een school
- een online community
- een camping (bijvoorbeeld in jouw scriptie).
Paradigma
Kwalitatief onderzoek erkent dat de onderzoeker niet volledig neutraal is, maar
onderdeel van het onderzoek. Daarom is reflexiviteit belangrijk.
à Onderzoeksdoel: begrijpen (en ook wel verklaren); ‘hoe’- en ‘waarom’-vragen.
à Ontologie: Idealisme (interpretitivisme, constructivisme).
De verschillende sterke kanten van KM:
Diepgaand inzicht
Het kan complexe sociale processen beter begrijpen dan alleen cijfers.
Ervaringskennis
Het geeft toegang tot hoe mensen zelf hun ervaringen en werkelijkheid zien.
Toegang tot gemarginaliseerde groepen
Bijvoorbeeld:
• delinquenten
• minderheden
• jongeren
• kwetsbare groepen
Inzicht in praktijken
Het laat zien wat mensen daadwerkelijk doen, niet alleen wat ze zeggen dat ze doen.
Ontologie – Wat is realiteit?
Ontologie gaat over de vraag:
à Wat is de aard van de werkelijkheid?
Wat is realiteit en wat kunnen we daarover te weten komen/Wat bestaat er en hoe
kunnen we de wereld begrijpen.
Er zijn twee belangrijke posities:
Realisme à De werkelijkheid bestaat onafhankelijk van mensen.
