Technologie in
zorg en
S15
welzijn.
Advies Living Technology
Lisanne Valentijn
Regina Euverman - Suijker
Saxion Parttime School Verpleegkunde
Enschede
9 november 2025
S15 Technologie in zorg en welzijn
Max. 12 A4
Jillis Kors
,Voorwoord
Voor u ligt het verslagadvies over Living Technology, opgesteld in het kader van de module
Technologie in de zorg en welzijn. Dit verslag heeft als doel te onderzoeken hoe
TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) verantwoord gebruik kan maken van Living Technology ter
ondersteuning van zorgvragers en zorgverleners.
De keuze voor dit onderwerp komt voort uit de behoefte om innovatieve technologieën te
verkennen die in de praktijk toepasbaar zijn en ook daadwerkelijk ingezet kunnen worden. Zo kan
dit bijdragen aan de kwaliteit en efficiëntie van zorg binnen TMZ.
In dit verslag wordt specifiek gekeken naar de inzet van de dementieklok als hulpmiddel voor
mensen met dementie die te maken hebben met desoriëntatie in de tijd. Daarnaast wordt de
zorgrobot Tessa als vergelijkingsoptie meegenomen om een breder beeld te schetsen van de
mogelijkheden van living technology in de wijkverpleging van TMZ in Hengelo.
Tijdens het opstellen van deze module is er gebruikgemaakt van ChatGPT (OpenAI, 2025) en de
spelling- en grammaticacontrole van Word (Microsoft, 2019) als ondersteunend hulpmiddel.
1|Pagina
,Inhoudsopgave
1. Introductie...................................................................................................................... 3
2. Living Technology binnen de organisatie........................................................................3
2.1 Huidige situatie en toepassingen...............................................................................3
2.2 Houding van de organisatie richting technologie en innovatie..................................3
2.3 Historisch perspectief................................................................................................4
2.4 Innovatie in breder perspectief..................................................................................4
3. Analyse van een relevante situatie.................................................................................4
3.1 Beschrijving van de situatie.......................................................................................4
3.2 Aard en omvang van de situatie................................................................................5
3.3 Koppeling aan de organisatie....................................................................................5
3.4 Maatschappelijke context en impact..........................................................................5
4. Keuze van een passende Living Technology...................................................................6
4.1 Mogelijke oplossingen................................................................................................6
4.2 Voor- en nadelen....................................................................................................... 6
4.3 Kansen en bedreigingen voor de organisatie.............................................................6
4.4 Waarom zorgrobot Tessa als vergelijkingsoptie?.......................................................7
5. Adoptie, acceptatie en ethiek......................................................................................... 7
5.1 Eindgebruikers en kenmerken...................................................................................8
5.2 Hoe acceptatie kan verlopen.....................................................................................8
5.3 Ethische kwesties en aandachtspunten.....................................................................9
6. Advies aan de organisatie............................................................................................. 10
6.1 Definitieve keuze..................................................................................................... 10
6.2 Implementatie......................................................................................................... 10
6.3 Aanbevelingen voor verantwoord gebruik...............................................................11
7. Conclusie...................................................................................................................... 11
Bronvermelding................................................................................................................ 12
Bijlagen............................................................................................................................. 14
Bijlage A: PvE op basis van MOSCOW - Analyse.............................................................14
Bijlage B ChatGPT............................................................................................................ 0
2|Pagina
, 1. INTRODUCTIE
De Nederlandse zorgsector staat voor grote uitdagingen. Door de vergrijzing, steeds complexere
zorgvragen, hoge werkdruk en groeiende personeelstekorten, is het steeds moeilijker om zorg op
de huidige manier betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief hoogwaardig te houden (VvAA, z.d.).
Organisaties zoals TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) ervaren dagelijks de impact hiervan, een hoge
werkdruk voor de zorgverleners, en een toenemende vraag naar passende zorg voor kwetsbare
ouderen. Volgens VVA (2024) zijn hervormingen in de zorg noodzakelijk, waarbij technologie een
sleutelrol kan spelen om zorg efficiënt en werkbaar te houden. Ook TNO (2023) benadrukt dat de
toekomst van de extramurale zorg in 2030 vooral zal draaien om zelfredzaamheid, eigen regie en
het inzetten van slimme technologie.
Dit verslag heeft als doel om te onderzoeken op welke manier TMZ verantwoord gebruik kan maken
van living technology om de kwaliteit van zorg te verbeteren en zorgverleners te ondersteunen.
Specifiek wordt er gekeken naar een situatie die de gezondheid en het welzijn van de zorgvrager
beïnvloedt, en hoe technologie hier een oplossing voor kan bieden. Het verslag eindigt met een
concreet advies voor implementatie en verantwoord gebruik van een passende vorm van living
technology, inclusief aanbevelingen voor de langere termijn.
Het begrip Living Technology vraagt hierbij om een toelichting. Allouch (2008) omschrijft living
technology als technologie die een ‘levende kwaliteit’ krijgt doordat zij zich aanpast aan de
gebruiker en diens omgeving, en daarmee meer is dan een instrumenteel hulpmiddel. Technologie
wordt in dit kader ervaren als aanwezig, betekenisvol en ondersteunend in het dagelijks leven.
Saxion (2018) sluit hierbij aan en omschrijft living technology als de wisselwerking tussen
technologie en samenleving: technologie komt pas echt tot leven wanneer zij maatschappelijke
vragen beantwoordt en tegelijkertijd nieuwe vragen oproept. Deze visie maakt duidelijk dat de
technologie in de zorg niet alleen praktisch hoeft te zijn, maar juist meerwaarde geeft aan de
kwaliteit van leven en aan de zorgrelatie tussen naasten, zorgvragers en zorgverleners.
Het verslag start met een beschrijving van hoe de organisatie op dit moment omgaat met living
technology en hoe dit zich in de loop van de tijd heeft ontwikkeld. Vervolgens wordt een relevante
situatie uit de praktijk geanalyseerd die invloed heeft op de gezondheid en het welzijn van
zorgvragers. Op basis van deze analyse worden er verschillende technologische oplossingen
besproken, inclusief hun voor- en nadelen. Daarna wordt er ingegaan op de adoptie- en
acceptatieprocessen. De ethische vraagstukken die hierbij komen kijken worden ook benoemd. Het
verslag eindigt met een concreet advies voor de organisatie over de keuze en implementatie van
een specifieke vorm van living technology.
Bij het opstellen van dit verslag is er gebruikgemaakt van verschillende bronnen waaronder
literatuur over zorginnovatie en beleidsstukken van TMZ en erkende bronnen zoals het Centraal
Bureau voor Statistiek en Vilans.
Omdat er gebruik is gemaakt van betrouwbare bronnen, kan er een goed onderbouwd advies
gegeven worden aan de wijkverpleging van TMZ in Hengelo.
2. LIVING TECHNOLOGY BINNEN DE ORGANISATIE
2.1 HUIDIGE SITUATIE EN TOEPASSINGEN
Binnen de wijkverpleging van TMZ in Hengelo wordt er al actief gebruikgemaakt van verschillende
vormen van living technology. Voorbeelden hiervan zijn;
Medicijndispensers; Medido is een slim hulpmiddel dat de zorgvrager ondersteunt bij het
correct innemen van medicatie. Tegelijkertijd verlicht dit de werkdruk voor de zorgverlener.
Zorgrobot Tessa; de robot zorgt ervoor dat zorgvragers structuur hebben in hun dag en
herinnert de zorgvrager aan afspraken of activiteiten, wat bijdraagt aan zelfredzaamheid en
welzijn.
Carenzorgt; een online omgeving waar zorgvragers en hun naasten hun eigen dossier
kunnen inzien en zo meer betrokken worden bij de zorg.
Mobiele telefoons voor de wijkteams; zorgverleners gebruiken deze om (spraakgericht) te
rapporteren, routes in te zien, en documenten te raadplegen waardoor de communicatie en
efficiëntie in het team verbetert.
2.2 HOUDING VAN DE ORGANISATIE RICHTING TECHNOLOGIE EN INNOVATIE
De houding van TMZ tegenover technologie is positief, maar zeker realistisch en zorgvuldig. De
innovaties worden ingezet wanneer deze daadwerkelijk bijdragen aan het verbeteren van de
kwaliteit van zorg, het vergroten van de veiligheid en zelfredzaamheid van de zorgvrager, en het
ondersteunen van de zorgverleners. Tevens is er aandacht voor de uitdagingen. Niet alle
3|Pagina
zorg en
S15
welzijn.
Advies Living Technology
Lisanne Valentijn
Regina Euverman - Suijker
Saxion Parttime School Verpleegkunde
Enschede
9 november 2025
S15 Technologie in zorg en welzijn
Max. 12 A4
Jillis Kors
,Voorwoord
Voor u ligt het verslagadvies over Living Technology, opgesteld in het kader van de module
Technologie in de zorg en welzijn. Dit verslag heeft als doel te onderzoeken hoe
TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) verantwoord gebruik kan maken van Living Technology ter
ondersteuning van zorgvragers en zorgverleners.
De keuze voor dit onderwerp komt voort uit de behoefte om innovatieve technologieën te
verkennen die in de praktijk toepasbaar zijn en ook daadwerkelijk ingezet kunnen worden. Zo kan
dit bijdragen aan de kwaliteit en efficiëntie van zorg binnen TMZ.
In dit verslag wordt specifiek gekeken naar de inzet van de dementieklok als hulpmiddel voor
mensen met dementie die te maken hebben met desoriëntatie in de tijd. Daarnaast wordt de
zorgrobot Tessa als vergelijkingsoptie meegenomen om een breder beeld te schetsen van de
mogelijkheden van living technology in de wijkverpleging van TMZ in Hengelo.
Tijdens het opstellen van deze module is er gebruikgemaakt van ChatGPT (OpenAI, 2025) en de
spelling- en grammaticacontrole van Word (Microsoft, 2019) als ondersteunend hulpmiddel.
1|Pagina
,Inhoudsopgave
1. Introductie...................................................................................................................... 3
2. Living Technology binnen de organisatie........................................................................3
2.1 Huidige situatie en toepassingen...............................................................................3
2.2 Houding van de organisatie richting technologie en innovatie..................................3
2.3 Historisch perspectief................................................................................................4
2.4 Innovatie in breder perspectief..................................................................................4
3. Analyse van een relevante situatie.................................................................................4
3.1 Beschrijving van de situatie.......................................................................................4
3.2 Aard en omvang van de situatie................................................................................5
3.3 Koppeling aan de organisatie....................................................................................5
3.4 Maatschappelijke context en impact..........................................................................5
4. Keuze van een passende Living Technology...................................................................6
4.1 Mogelijke oplossingen................................................................................................6
4.2 Voor- en nadelen....................................................................................................... 6
4.3 Kansen en bedreigingen voor de organisatie.............................................................6
4.4 Waarom zorgrobot Tessa als vergelijkingsoptie?.......................................................7
5. Adoptie, acceptatie en ethiek......................................................................................... 7
5.1 Eindgebruikers en kenmerken...................................................................................8
5.2 Hoe acceptatie kan verlopen.....................................................................................8
5.3 Ethische kwesties en aandachtspunten.....................................................................9
6. Advies aan de organisatie............................................................................................. 10
6.1 Definitieve keuze..................................................................................................... 10
6.2 Implementatie......................................................................................................... 10
6.3 Aanbevelingen voor verantwoord gebruik...............................................................11
7. Conclusie...................................................................................................................... 11
Bronvermelding................................................................................................................ 12
Bijlagen............................................................................................................................. 14
Bijlage A: PvE op basis van MOSCOW - Analyse.............................................................14
Bijlage B ChatGPT............................................................................................................ 0
2|Pagina
, 1. INTRODUCTIE
De Nederlandse zorgsector staat voor grote uitdagingen. Door de vergrijzing, steeds complexere
zorgvragen, hoge werkdruk en groeiende personeelstekorten, is het steeds moeilijker om zorg op
de huidige manier betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief hoogwaardig te houden (VvAA, z.d.).
Organisaties zoals TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) ervaren dagelijks de impact hiervan, een hoge
werkdruk voor de zorgverleners, en een toenemende vraag naar passende zorg voor kwetsbare
ouderen. Volgens VVA (2024) zijn hervormingen in de zorg noodzakelijk, waarbij technologie een
sleutelrol kan spelen om zorg efficiënt en werkbaar te houden. Ook TNO (2023) benadrukt dat de
toekomst van de extramurale zorg in 2030 vooral zal draaien om zelfredzaamheid, eigen regie en
het inzetten van slimme technologie.
Dit verslag heeft als doel om te onderzoeken op welke manier TMZ verantwoord gebruik kan maken
van living technology om de kwaliteit van zorg te verbeteren en zorgverleners te ondersteunen.
Specifiek wordt er gekeken naar een situatie die de gezondheid en het welzijn van de zorgvrager
beïnvloedt, en hoe technologie hier een oplossing voor kan bieden. Het verslag eindigt met een
concreet advies voor implementatie en verantwoord gebruik van een passende vorm van living
technology, inclusief aanbevelingen voor de langere termijn.
Het begrip Living Technology vraagt hierbij om een toelichting. Allouch (2008) omschrijft living
technology als technologie die een ‘levende kwaliteit’ krijgt doordat zij zich aanpast aan de
gebruiker en diens omgeving, en daarmee meer is dan een instrumenteel hulpmiddel. Technologie
wordt in dit kader ervaren als aanwezig, betekenisvol en ondersteunend in het dagelijks leven.
Saxion (2018) sluit hierbij aan en omschrijft living technology als de wisselwerking tussen
technologie en samenleving: technologie komt pas echt tot leven wanneer zij maatschappelijke
vragen beantwoordt en tegelijkertijd nieuwe vragen oproept. Deze visie maakt duidelijk dat de
technologie in de zorg niet alleen praktisch hoeft te zijn, maar juist meerwaarde geeft aan de
kwaliteit van leven en aan de zorgrelatie tussen naasten, zorgvragers en zorgverleners.
Het verslag start met een beschrijving van hoe de organisatie op dit moment omgaat met living
technology en hoe dit zich in de loop van de tijd heeft ontwikkeld. Vervolgens wordt een relevante
situatie uit de praktijk geanalyseerd die invloed heeft op de gezondheid en het welzijn van
zorgvragers. Op basis van deze analyse worden er verschillende technologische oplossingen
besproken, inclusief hun voor- en nadelen. Daarna wordt er ingegaan op de adoptie- en
acceptatieprocessen. De ethische vraagstukken die hierbij komen kijken worden ook benoemd. Het
verslag eindigt met een concreet advies voor de organisatie over de keuze en implementatie van
een specifieke vorm van living technology.
Bij het opstellen van dit verslag is er gebruikgemaakt van verschillende bronnen waaronder
literatuur over zorginnovatie en beleidsstukken van TMZ en erkende bronnen zoals het Centraal
Bureau voor Statistiek en Vilans.
Omdat er gebruik is gemaakt van betrouwbare bronnen, kan er een goed onderbouwd advies
gegeven worden aan de wijkverpleging van TMZ in Hengelo.
2. LIVING TECHNOLOGY BINNEN DE ORGANISATIE
2.1 HUIDIGE SITUATIE EN TOEPASSINGEN
Binnen de wijkverpleging van TMZ in Hengelo wordt er al actief gebruikgemaakt van verschillende
vormen van living technology. Voorbeelden hiervan zijn;
Medicijndispensers; Medido is een slim hulpmiddel dat de zorgvrager ondersteunt bij het
correct innemen van medicatie. Tegelijkertijd verlicht dit de werkdruk voor de zorgverlener.
Zorgrobot Tessa; de robot zorgt ervoor dat zorgvragers structuur hebben in hun dag en
herinnert de zorgvrager aan afspraken of activiteiten, wat bijdraagt aan zelfredzaamheid en
welzijn.
Carenzorgt; een online omgeving waar zorgvragers en hun naasten hun eigen dossier
kunnen inzien en zo meer betrokken worden bij de zorg.
Mobiele telefoons voor de wijkteams; zorgverleners gebruiken deze om (spraakgericht) te
rapporteren, routes in te zien, en documenten te raadplegen waardoor de communicatie en
efficiëntie in het team verbetert.
2.2 HOUDING VAN DE ORGANISATIE RICHTING TECHNOLOGIE EN INNOVATIE
De houding van TMZ tegenover technologie is positief, maar zeker realistisch en zorgvuldig. De
innovaties worden ingezet wanneer deze daadwerkelijk bijdragen aan het verbeteren van de
kwaliteit van zorg, het vergroten van de veiligheid en zelfredzaamheid van de zorgvrager, en het
ondersteunen van de zorgverleners. Tevens is er aandacht voor de uitdagingen. Niet alle
3|Pagina
