Behandelfase samenvatting
Systeemtherapie: Medisch
Leerdoelen:
Chemotherapie:
De PIO kan:
benoemen wanneer chemotherapie toegepast kan worden;
Chemotherapie is systeemtherapie wordt via bloed en lymfebanen verspreid.
Schaadt alle sneldelende cellen in het lichaam.
Curatieve behandeling
Micrometastase = geen zichtbare ziekte
Risico-inschatting op basis van het stadium of andere prognostische factoren
Tijd zal leren of genezing is bereikt
Vaak wordt ijkpunt gesteld op 5- 10 jaarsoverleving
Bijwerkingen accepteren in het licht van genezing
Palliatieve therapie
- soms weinig winst pancreascarcinoom
- Jarenlange overleving mammacarcinoom, prostaatcarcinoom
- Toename overleving, minder bijwerkingen coloncarcinoom, niercelcarcinoom,
GIST, longcarcinoom, melanoom
uitleggen wat de werking van chemotherapie is op een tumor;
Grijpt in op tumorgroei door
- Preventie van de productie van nucleotides
- Remming van enzym betrokken bij onderhoud, verdubbeling en transcriptie van DNA
- Blokkeren van eiwitten en cel structuren die essentieel zijn voor de deling van kanker
cellen.
Principes van chemotherapie
- Hoe hoger de dosis, hoe beter het effect
- Normale cellen herstellen zich beter dan kankercellen (hebben nog normaal
reparatiemechanisme)
- Combinaties van middelen met andere aangrijpingspunten in de cel cyclus en andere
bijwerkingen
- De omgeving van de kankercel heeft invloed op de gevoeligheid van de kankercel
voor de chemotherapie. het centrale zenuwstelsel, reageert minder goed op
chemotherapie.
Waarom werkt het niet altijd?
- Te weinig cellen in deling
- De tumor wordt resistent
- Te weinig doorbloeding
- Werkt beter indien de tumor microscopisch klein is. Hoe kleiner de tumor, hoe groter
het percentage cellen dat in deling is.
uitleggen wat de behandelmogelijkheden van
chemotherapie zijn;
Alkylerende middelen
- ‘’Eerste’’ chemotherapie
, - Alkylerende nucleine zuren waardoor intra-and inter-strand crosslinks gevormd
worden, die verantwoordelijk zijn voor DNA breuken.
- Passeert de bloed-hersen-barrière Kan ook gebruikt wordt voor hersentumoren.
Antimetabolieten
Verschillende klassen
chemotherapie:
- In plaats van echte metabolieten worden antagonisten ingebouwd, waardoor
verdubbeling van het DNA voorkomen wordt.
- Antifolaten: remmen DNA synthese
- Enzymremmers
Anti-tumor antibiotica
- Remmen de replicatie van DNA in de tumor
- Kunnen hartklachten veroorzaken
Mitose remmers
- Remmen de mitose door het voorkomen van de formatie van microtubules
(trekdraden waardoor twee cellen worden gemaakt)
Topo-isomeraseremmers
- Remmen het eiwit topo-isomerase
- Topo-isomerase speelt een rol bij het oprollen en uitrollen van DNA. Als het DNA niet
uitrolt, kan het niet verdubbelen.
Toedieningswijze
- Tabletten
- Intraveneus
- Via een PAC
- Via een PICC
Dosis
- 1x/ … weken
- Continu gedurende een aantal dagen
, - Gedurende een max aantal kuren (DLT)
- Mg/m2
de neven- en bijwerkingen van chemotherapie benoemen;
Patiënt georiënteerd
- Misselijkheid en braken
- Haaruitval, nagelveranderingen
- Slijmvliesschade (diarree, pijnlijke mond/ smaakverandering)
- Onvruchtbaarheid
- Huidtoxiciteit
- Vermoeidheid
- Schade aan het zenuwstelsel (gevoel, gehoor)
Dokter georiënteerd
- Nierfunctiestoornissen
- Beenmergremming; infectie, bloeding
- Longschade
- Schade aan het zenuwstelsel
benoemen hoe je bijwerkingen en neveneffecten kan behandelen;
Targeted Therapies:
De PIO kan :
de basisprincipes van targeted therapies benoemen en uitleggen;
Doelgerichte behandeling
- Remt specifiek een bepaald doelwit, belangrijk voor de groei van de tumor.
- Remt selectiever de kankercellen dan gezonde lichaamscellen.
Sommige vormen werken op de receptoren, vanaf buiten de cel Antibody (AB)
Sommige vormen werken van binnenuit de cel Tyrosine kinase inhibitors (-NIB)
Welk doel is ideaal voor een anti-kanker behandeling
- Aanwezig bij de meerderheid van de patiënten met een bepaalde tumor
- Het moet oorzakelijk gekoppeld zijn aan de groei van de kankercel
- Het moet een essentiële functie hebben voor het functioneren van de cel
- Het moet geen belangrijke rol spelen bij de normale celfunctie
Mogelijke doelen
- Bloedvaten
- Receptoren op tumoren
- Eiwitten op tumoren
Duur van behandeling:
- Tot het niet meer werkt resistentie ontwikkeling
Bijwerkingen management
- Dosis verlaging
- Intermitterend doseren
- ‘’Drug holiday’’ even vakantie van medicatie en bijwerkingen
het werkingsmechanisme bij monoklonale antilichamen benoemen en uitleggen;
, Een monoklonaal antilichaam is een eiwit dat specifiek gericht is op een specifiek antigeen
op een tumorcel. Werkt op de buitenkant van de cel AB. Hiermee wordt het gerekend tot
de ‘’targeted therapies’’.
Er zijn verschillende targets waarop monoklonale antilichamen zich kunnen richten binnen de
hemato-oncologie. Door (over)expressie van bepaalde receptoren op kankercellen kunnen
deze dienen als een target van een specifiek monoklonaal antilichaam; HER2 en EGFR zijn
hier voorbeelden van. Bij een normale immuunrespsons moet een signaal worden afgegeven
om een immuunreactie te starten én een signaal worden afgegeven om deze te stoppen. Dit
starten en stoppen van een immuunreactie wordt gesignaleerd door antigenen op
immuuncellen. Door een monoklonaal antilichaam te binden aan een van deze
deactiverende signaaleiwitten, bijvoorbeeld cytotoxische T-lymofocytantigeen, wordt weer
een immuunreactie opgewekt. Hiermee wordt bij de behandeling van kanker beoogd om een
effect tegen tumorcellen te krijgen.
de verpleegkundige aandachtspunten bij monoklonale antilichamen benoemen;
Bijwerkingen
- Diarree
- Huid: rash, acne, hand-voet syndroom (blaarvorming)
- Hoge bloeddruk
- Vermoeidheid
- Hartfalen
- Visus problemen
- Gewricht- en spierpijnen
het werkingsmechanisme van angiogenese remmers uitleggen;
Indien een tumor groter wordt dan 1-2 mm3 is extra zuurstof en voedingsstoffen
noodzakelijk. Dit wordt bereikt door angiogenese. Onder invloed van onder andere
zuurstoftekort worden factoren uitgescheiden door de tumor die de bloedvatnieuwvorming
stimuleren: VEGF (vascular endothelial growth factor). Onder invloed hiervan worden
endotheelcellen gestimuleerd tot deling en groeien uit in de richting van de tumor. Deze
nieuwe vaten bevorderen de groei en de verspreiding van de tumor. Remming van dit proces
zal de groei afremmen en verspreiding tegen gaan.
de verpleegkundige aandachtspunten bij angiogenese remmers benoemen;
- Door de angiogenetische werking kan wondgenezing worden vertraagd
- Vaker voorkomende bijwerkingen zijn hypertensie en proteïnurie
het werkingsmechanisme van tyrokinase remmers uitleggen;
Small molecules zijn kleine moleculen die in staat zijn om door de celwand van de cel heen
te dringen en zich daar te binden aan een doeleiwit. Er zijn verschillende groepen die op
verschillende punten in de cel hun werk kunnen doen. Een voorbeeld zijn
tyrosinekinaseremmers. Deze blokkeren het tyrosine kinasedomein dat zich aan het
intracellulaire gedeelte van een receptor bevindt. Op dit niveau wordt een blokkade
opgeworpen waardoor het signaal niet verder kan worden doorgegeven aan de moleculen
verderop in het signaaltransductiepad. Voorbeelden zijn: imatinib, sunitinib, pazopanib en
sorafenib.
Immunotherapie:
de PIO kan:
Systeemtherapie: Medisch
Leerdoelen:
Chemotherapie:
De PIO kan:
benoemen wanneer chemotherapie toegepast kan worden;
Chemotherapie is systeemtherapie wordt via bloed en lymfebanen verspreid.
Schaadt alle sneldelende cellen in het lichaam.
Curatieve behandeling
Micrometastase = geen zichtbare ziekte
Risico-inschatting op basis van het stadium of andere prognostische factoren
Tijd zal leren of genezing is bereikt
Vaak wordt ijkpunt gesteld op 5- 10 jaarsoverleving
Bijwerkingen accepteren in het licht van genezing
Palliatieve therapie
- soms weinig winst pancreascarcinoom
- Jarenlange overleving mammacarcinoom, prostaatcarcinoom
- Toename overleving, minder bijwerkingen coloncarcinoom, niercelcarcinoom,
GIST, longcarcinoom, melanoom
uitleggen wat de werking van chemotherapie is op een tumor;
Grijpt in op tumorgroei door
- Preventie van de productie van nucleotides
- Remming van enzym betrokken bij onderhoud, verdubbeling en transcriptie van DNA
- Blokkeren van eiwitten en cel structuren die essentieel zijn voor de deling van kanker
cellen.
Principes van chemotherapie
- Hoe hoger de dosis, hoe beter het effect
- Normale cellen herstellen zich beter dan kankercellen (hebben nog normaal
reparatiemechanisme)
- Combinaties van middelen met andere aangrijpingspunten in de cel cyclus en andere
bijwerkingen
- De omgeving van de kankercel heeft invloed op de gevoeligheid van de kankercel
voor de chemotherapie. het centrale zenuwstelsel, reageert minder goed op
chemotherapie.
Waarom werkt het niet altijd?
- Te weinig cellen in deling
- De tumor wordt resistent
- Te weinig doorbloeding
- Werkt beter indien de tumor microscopisch klein is. Hoe kleiner de tumor, hoe groter
het percentage cellen dat in deling is.
uitleggen wat de behandelmogelijkheden van
chemotherapie zijn;
Alkylerende middelen
- ‘’Eerste’’ chemotherapie
, - Alkylerende nucleine zuren waardoor intra-and inter-strand crosslinks gevormd
worden, die verantwoordelijk zijn voor DNA breuken.
- Passeert de bloed-hersen-barrière Kan ook gebruikt wordt voor hersentumoren.
Antimetabolieten
Verschillende klassen
chemotherapie:
- In plaats van echte metabolieten worden antagonisten ingebouwd, waardoor
verdubbeling van het DNA voorkomen wordt.
- Antifolaten: remmen DNA synthese
- Enzymremmers
Anti-tumor antibiotica
- Remmen de replicatie van DNA in de tumor
- Kunnen hartklachten veroorzaken
Mitose remmers
- Remmen de mitose door het voorkomen van de formatie van microtubules
(trekdraden waardoor twee cellen worden gemaakt)
Topo-isomeraseremmers
- Remmen het eiwit topo-isomerase
- Topo-isomerase speelt een rol bij het oprollen en uitrollen van DNA. Als het DNA niet
uitrolt, kan het niet verdubbelen.
Toedieningswijze
- Tabletten
- Intraveneus
- Via een PAC
- Via een PICC
Dosis
- 1x/ … weken
- Continu gedurende een aantal dagen
, - Gedurende een max aantal kuren (DLT)
- Mg/m2
de neven- en bijwerkingen van chemotherapie benoemen;
Patiënt georiënteerd
- Misselijkheid en braken
- Haaruitval, nagelveranderingen
- Slijmvliesschade (diarree, pijnlijke mond/ smaakverandering)
- Onvruchtbaarheid
- Huidtoxiciteit
- Vermoeidheid
- Schade aan het zenuwstelsel (gevoel, gehoor)
Dokter georiënteerd
- Nierfunctiestoornissen
- Beenmergremming; infectie, bloeding
- Longschade
- Schade aan het zenuwstelsel
benoemen hoe je bijwerkingen en neveneffecten kan behandelen;
Targeted Therapies:
De PIO kan :
de basisprincipes van targeted therapies benoemen en uitleggen;
Doelgerichte behandeling
- Remt specifiek een bepaald doelwit, belangrijk voor de groei van de tumor.
- Remt selectiever de kankercellen dan gezonde lichaamscellen.
Sommige vormen werken op de receptoren, vanaf buiten de cel Antibody (AB)
Sommige vormen werken van binnenuit de cel Tyrosine kinase inhibitors (-NIB)
Welk doel is ideaal voor een anti-kanker behandeling
- Aanwezig bij de meerderheid van de patiënten met een bepaalde tumor
- Het moet oorzakelijk gekoppeld zijn aan de groei van de kankercel
- Het moet een essentiële functie hebben voor het functioneren van de cel
- Het moet geen belangrijke rol spelen bij de normale celfunctie
Mogelijke doelen
- Bloedvaten
- Receptoren op tumoren
- Eiwitten op tumoren
Duur van behandeling:
- Tot het niet meer werkt resistentie ontwikkeling
Bijwerkingen management
- Dosis verlaging
- Intermitterend doseren
- ‘’Drug holiday’’ even vakantie van medicatie en bijwerkingen
het werkingsmechanisme bij monoklonale antilichamen benoemen en uitleggen;
, Een monoklonaal antilichaam is een eiwit dat specifiek gericht is op een specifiek antigeen
op een tumorcel. Werkt op de buitenkant van de cel AB. Hiermee wordt het gerekend tot
de ‘’targeted therapies’’.
Er zijn verschillende targets waarop monoklonale antilichamen zich kunnen richten binnen de
hemato-oncologie. Door (over)expressie van bepaalde receptoren op kankercellen kunnen
deze dienen als een target van een specifiek monoklonaal antilichaam; HER2 en EGFR zijn
hier voorbeelden van. Bij een normale immuunrespsons moet een signaal worden afgegeven
om een immuunreactie te starten én een signaal worden afgegeven om deze te stoppen. Dit
starten en stoppen van een immuunreactie wordt gesignaleerd door antigenen op
immuuncellen. Door een monoklonaal antilichaam te binden aan een van deze
deactiverende signaaleiwitten, bijvoorbeeld cytotoxische T-lymofocytantigeen, wordt weer
een immuunreactie opgewekt. Hiermee wordt bij de behandeling van kanker beoogd om een
effect tegen tumorcellen te krijgen.
de verpleegkundige aandachtspunten bij monoklonale antilichamen benoemen;
Bijwerkingen
- Diarree
- Huid: rash, acne, hand-voet syndroom (blaarvorming)
- Hoge bloeddruk
- Vermoeidheid
- Hartfalen
- Visus problemen
- Gewricht- en spierpijnen
het werkingsmechanisme van angiogenese remmers uitleggen;
Indien een tumor groter wordt dan 1-2 mm3 is extra zuurstof en voedingsstoffen
noodzakelijk. Dit wordt bereikt door angiogenese. Onder invloed van onder andere
zuurstoftekort worden factoren uitgescheiden door de tumor die de bloedvatnieuwvorming
stimuleren: VEGF (vascular endothelial growth factor). Onder invloed hiervan worden
endotheelcellen gestimuleerd tot deling en groeien uit in de richting van de tumor. Deze
nieuwe vaten bevorderen de groei en de verspreiding van de tumor. Remming van dit proces
zal de groei afremmen en verspreiding tegen gaan.
de verpleegkundige aandachtspunten bij angiogenese remmers benoemen;
- Door de angiogenetische werking kan wondgenezing worden vertraagd
- Vaker voorkomende bijwerkingen zijn hypertensie en proteïnurie
het werkingsmechanisme van tyrokinase remmers uitleggen;
Small molecules zijn kleine moleculen die in staat zijn om door de celwand van de cel heen
te dringen en zich daar te binden aan een doeleiwit. Er zijn verschillende groepen die op
verschillende punten in de cel hun werk kunnen doen. Een voorbeeld zijn
tyrosinekinaseremmers. Deze blokkeren het tyrosine kinasedomein dat zich aan het
intracellulaire gedeelte van een receptor bevindt. Op dit niveau wordt een blokkade
opgeworpen waardoor het signaal niet verder kan worden doorgegeven aan de moleculen
verderop in het signaaltransductiepad. Voorbeelden zijn: imatinib, sunitinib, pazopanib en
sorafenib.
Immunotherapie:
de PIO kan:
