Aantekeningen Urban Design Models
Week 1 – Generic city
Steden zijn zo ingewikkeld dat ze moeilijk te begrijpen zijn. Om steden te
begrijpen worden modellen gemaakt. Een model laat zien hoe de stad werkt en
welke keuzes er gemaakt zijn of je kunt maken.
Binnen een model ligt steeds de focus op een ander aspect. Hieruit volgen
andere perspectieven op hoe een stad moet groeien. Er ontstaat een variatie in
oplossingen: van strak geplande steden (blauwdruk) naar spontaan en flexibel.
Waarom modellen?
We gebruiken modellen, omdat de werkelijkheid te moeilijk is om in één keer te
begrijpen. Je kunt alle informatie niet in een overzicht zien. Een model is een
reductie van de realiteit. Er worden dingen weggelaten, vereenvoudigd en
vervormd. Alle bruikbare delen worden gecreëerd tot een leesbaar overzicht.
Urbanisme laat zien hoe we steden begrijpen, organiseren en laten functioneren.
Het gaat daarbij niet alleen om hoe steden eruitzien, maar ook om hoe ze
werken: hoe mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten. Urbanisme richt zich
op de structuur achter de stad en probeert te begrijpen hoe de complexe
stedelijke realiteit in elkaar zit.
Omdat een stad te ingewikkeld is om in één keer te overzien, werkt het
urbanisme met modellen. Zo’n model is een vereenvoudigde, maar bruikbare
versie van de werkelijkheid. Hiermee analyseren we hoe een stad functioneert en
hoe deze vormgegeven kan worden.
Dus niet alleen: waar komt een gebouw?
Maar ook: hoe verplaats je je tussen steden?
Wat is de relatie tussen groen en bebouwing?
Hoe beïnvloedt infrastructuur het dagelijks leven?
Hoe vormt een idee zoals de “Randstad” onze manier van plannen?
Rem Koolhaas laat zien dat urbanisme niet alleen over steden gaat, maar over
hoe wij de wereld ‘framen’. Hij maakt met alles een connectie naar het
urbanisme (politiek, economie, globalisering), omdat hij wil laten zien dat de stad
geen los object is. Het is een systeem vol krachten die je bijna niet kan overzien.
Om al deze informatie leesbaar te maken, maken we modellen.
In zijn tentoonstelling laat hij ook het gevaar van modellen zien.
De Randstad is een voorbeeld van een model. Het idee van een groen hart met
daarom een ring van steden. Albert Plesman heeft de randstand ontdekt. Hij was
een van de eerste mensen die vanuit het vliegtuig de Randstad van boven zag.
Hij vond het interessant hoe dit ontstaan is.
Er was een probleem: de Randstad was niet perfect. Pas vanaf het moment dat
de randstad een naam kreeg wordt het gezien als een probleem/of ding. Er wordt
een model gemaakt en vanuit deze gedachte komen er verschillende oplossingen
die hierbinnen vallen.
, De Randstad lijkt ruimtelijk gezien op New York: het Central Park in het midden
met daaromheen de stad.
3 risico’s bij het gebruiken van modellen:
1. Het model bepaalt wat je ziet: als je Nederland ziet als ‘de Randstad met
een groen hart’ dan valt alles weg wat niet binnen deze gedachte past.
2. Het model bepaalt welke problemen ontstaan: bijvoorbeeld als de
Randstad een ring moet zijn, dan is het ‘probleem’ dat de ring niet perfect
rond is. Maar misschien is het helemaal niet de bedoeling dat de ring het
uitgangspunt is, maar juist een hecht netwerk.
3. Het model bepaalt welke oplossingen logisch lijken: als je denkt in termen
van één groot stedelijk netwerk, dan ga je grote oplossingen zoeken. Dat
klinkt binnen het model logisch, maar misschien moet je denken vanuit de
losse regio’s.
Er ontstaat een tunnelvisie: je denkt binnen de grenzen en merkt niet dat je
ook buiten de grenzen kunt denken. Er is geen onderscheid meer met de realiteit
en het model.
Koolhaas gebruikt modellen om de stad te analyseren, maar tegelijk ontmaskert
hij ze. Hij toont dat urbanisme niet alleen gaat over bouwen, maar over het
produceren van beelden en verhalen die onze manier van denken sturen.
Hij heeft een kritische houding: het model is nodig om de realiteit te begrijpen,
maar zodra we geloven dat het model de realiteit ís, verliezen we de complexiteit
waar de stad eigenlijk uit bestaat.
De huidige conditie
Als mensen op vakantie gaan, hebben ze vaak een bepaald beeld in hun hoofd.
Dit beeld wordt gevormd door dingen die je online ziet zoals: als je aan Parijs
denkt, denk je aan de Eiffeltoren. Dit is een voorbeeld van een model (het
complexe Parijs wordt gereduceerd tot een paar bekende plekken). Dit beeld
wordt gevoed door de media.
Mensen gaan dan naar een bepaalde plek om te controleren of de
werkelijkheid past bij het beeld dat je in je hoofd hebt; ze willen bevestiging. Als
dan blijkt dat de werkelijkheid niet overeenkomt met het beeld in je hoofd,
ontstaat een soort error. Niet omdat de werkelijkheid fout is, maar omdat dit
botst met het model dat mensen in hun hoofd hebben.
Daarom hebben modellen een ander gevaar: mensen beoordelen de stad op
basis van het model in plaats van andersom. Er ontstaat een spanningsveld: het
model helpt ons een stad te begrijpen, maar het creëert ook verwachting.
Urbanisme gaat niet alleen over de fysieke ruimte, maar over beelden die de
ruimte maken en hoe sterk die beelden onze ervaringen beïnvloeden.
S, M, L, XL
Rem Koolhaas schreef het boek: S, M, L, XL. Dit is een groot boek over
architectuur op verschillende schalen. Het is een chaotisch boek met tekst,
afbeeldingen en schetsen.
, De Generic City van Rem Koolhaas beschrijft de gewone, hedendaagse stad en de
huidige toestand van het urbanisme. Het is een stad die je kunt vergelijken met
een vliegveld: waar je ook bent, alles voelt min of meer hetzelfde. De stad wordt
een klein onderdeel van een oneindige herhaling van een smalle module.
Stadsdelen worden als losse stukken aan elkaar geplakt, alsof het lapjes zijn
van een wandkleed. Er is geen duidelijke hiërarchie meer. Het stadscentrum
functioneert meer als stadshart, maar als een soort museum.
De stad zit niet meer vast aan een historisch centrum of een vaste identiteit. In
plaats daarvan is de stad een weerspiegeling van het moment en van wat
technisch mogelijk is. Hierin zie je het modernisme terug: als er meer ruimte
nodig was, werden steden uitgebreid, en als iets niet meer paste binnen het
stadsbeeld, werd het afgebroken. Steden zijn overal ter wereld te vinden en
beginnen steeds meer op elkaar te lijken. Het unieke aspect verdwijnt.
Koolhaas vergelijkt de Generic City met Hollywood: oppervlakkig, snel
veranderend en sterk gericht op imago. Dingen die niet werken worden
opgegeven. Er is geen geschiedenis en geen ideologie. Het draait om
functionaliteit en flexibiliteit. Alles wordt aangepast aan nieuwe omstandigheden,
zonder emotionele band met het verleden.
De stad wordt hierdoor makkelijk aanpasbaar, maar ook oppervlakkig en
inwisselbaar. Koolhaas zegt: ‘the Generic City means the definitive death of
planning’. Steden worden nog wel gepland, maar dit gebeurt niet meer op basis
van een duidelijke visie. De focus ligt op management en het reageren op trends,
niet op het creëren van een unieke stad. Er wordt overal ontworpen, maar de
uitkomst is overal bijna hetzelfde. Zo ontstaat een soort automatische stad.
Veel steden verliezen door globalisering hun identiteit en gaan steeds meer op
elkaar lijken: ‘the city is dead, we may leave the theater’.
Wat gebeurt er met het urbanisme?
Vanaf 2002 leefden er meer mensen in steden dan op het platteland. Het lukte
het urbanisme niet om zijn weg te vinden in deze verandering. Dit komt door de
paradox van de stedenbouw, de belofte van het modernisme en het oude
urbanisme.
Paradox van de stedenbouw:
- Urbanisme is overal: meer mensen wonen in de stad en
plattelandsgebieden verstedelijken steeds meer. De overgang tussen de
stad en het platteland is veel kleiner geworden, buiten de stad bestaat
bijna niet meer.
- Urbanisme als discipline is uit elkaar gevallen: terwijl de wereld meer
verstedelijkt is, is de stedenbouw juist versplinterd geraakt. Grote visies
over de inrichting van steden bestaan nauwelijks, iedereen werkt aan een
stukje.
Stedenbouw als discipline biedt geen overkoepelende visie meer over hoe
omgegaan moet worden met uitdagingen; vroeger waren deze antwoorden er wel
(tuinsteden, modernistische planning). De veranderingen zijn nog steeds
Week 1 – Generic city
Steden zijn zo ingewikkeld dat ze moeilijk te begrijpen zijn. Om steden te
begrijpen worden modellen gemaakt. Een model laat zien hoe de stad werkt en
welke keuzes er gemaakt zijn of je kunt maken.
Binnen een model ligt steeds de focus op een ander aspect. Hieruit volgen
andere perspectieven op hoe een stad moet groeien. Er ontstaat een variatie in
oplossingen: van strak geplande steden (blauwdruk) naar spontaan en flexibel.
Waarom modellen?
We gebruiken modellen, omdat de werkelijkheid te moeilijk is om in één keer te
begrijpen. Je kunt alle informatie niet in een overzicht zien. Een model is een
reductie van de realiteit. Er worden dingen weggelaten, vereenvoudigd en
vervormd. Alle bruikbare delen worden gecreëerd tot een leesbaar overzicht.
Urbanisme laat zien hoe we steden begrijpen, organiseren en laten functioneren.
Het gaat daarbij niet alleen om hoe steden eruitzien, maar ook om hoe ze
werken: hoe mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten. Urbanisme richt zich
op de structuur achter de stad en probeert te begrijpen hoe de complexe
stedelijke realiteit in elkaar zit.
Omdat een stad te ingewikkeld is om in één keer te overzien, werkt het
urbanisme met modellen. Zo’n model is een vereenvoudigde, maar bruikbare
versie van de werkelijkheid. Hiermee analyseren we hoe een stad functioneert en
hoe deze vormgegeven kan worden.
Dus niet alleen: waar komt een gebouw?
Maar ook: hoe verplaats je je tussen steden?
Wat is de relatie tussen groen en bebouwing?
Hoe beïnvloedt infrastructuur het dagelijks leven?
Hoe vormt een idee zoals de “Randstad” onze manier van plannen?
Rem Koolhaas laat zien dat urbanisme niet alleen over steden gaat, maar over
hoe wij de wereld ‘framen’. Hij maakt met alles een connectie naar het
urbanisme (politiek, economie, globalisering), omdat hij wil laten zien dat de stad
geen los object is. Het is een systeem vol krachten die je bijna niet kan overzien.
Om al deze informatie leesbaar te maken, maken we modellen.
In zijn tentoonstelling laat hij ook het gevaar van modellen zien.
De Randstad is een voorbeeld van een model. Het idee van een groen hart met
daarom een ring van steden. Albert Plesman heeft de randstand ontdekt. Hij was
een van de eerste mensen die vanuit het vliegtuig de Randstad van boven zag.
Hij vond het interessant hoe dit ontstaan is.
Er was een probleem: de Randstad was niet perfect. Pas vanaf het moment dat
de randstad een naam kreeg wordt het gezien als een probleem/of ding. Er wordt
een model gemaakt en vanuit deze gedachte komen er verschillende oplossingen
die hierbinnen vallen.
, De Randstad lijkt ruimtelijk gezien op New York: het Central Park in het midden
met daaromheen de stad.
3 risico’s bij het gebruiken van modellen:
1. Het model bepaalt wat je ziet: als je Nederland ziet als ‘de Randstad met
een groen hart’ dan valt alles weg wat niet binnen deze gedachte past.
2. Het model bepaalt welke problemen ontstaan: bijvoorbeeld als de
Randstad een ring moet zijn, dan is het ‘probleem’ dat de ring niet perfect
rond is. Maar misschien is het helemaal niet de bedoeling dat de ring het
uitgangspunt is, maar juist een hecht netwerk.
3. Het model bepaalt welke oplossingen logisch lijken: als je denkt in termen
van één groot stedelijk netwerk, dan ga je grote oplossingen zoeken. Dat
klinkt binnen het model logisch, maar misschien moet je denken vanuit de
losse regio’s.
Er ontstaat een tunnelvisie: je denkt binnen de grenzen en merkt niet dat je
ook buiten de grenzen kunt denken. Er is geen onderscheid meer met de realiteit
en het model.
Koolhaas gebruikt modellen om de stad te analyseren, maar tegelijk ontmaskert
hij ze. Hij toont dat urbanisme niet alleen gaat over bouwen, maar over het
produceren van beelden en verhalen die onze manier van denken sturen.
Hij heeft een kritische houding: het model is nodig om de realiteit te begrijpen,
maar zodra we geloven dat het model de realiteit ís, verliezen we de complexiteit
waar de stad eigenlijk uit bestaat.
De huidige conditie
Als mensen op vakantie gaan, hebben ze vaak een bepaald beeld in hun hoofd.
Dit beeld wordt gevormd door dingen die je online ziet zoals: als je aan Parijs
denkt, denk je aan de Eiffeltoren. Dit is een voorbeeld van een model (het
complexe Parijs wordt gereduceerd tot een paar bekende plekken). Dit beeld
wordt gevoed door de media.
Mensen gaan dan naar een bepaalde plek om te controleren of de
werkelijkheid past bij het beeld dat je in je hoofd hebt; ze willen bevestiging. Als
dan blijkt dat de werkelijkheid niet overeenkomt met het beeld in je hoofd,
ontstaat een soort error. Niet omdat de werkelijkheid fout is, maar omdat dit
botst met het model dat mensen in hun hoofd hebben.
Daarom hebben modellen een ander gevaar: mensen beoordelen de stad op
basis van het model in plaats van andersom. Er ontstaat een spanningsveld: het
model helpt ons een stad te begrijpen, maar het creëert ook verwachting.
Urbanisme gaat niet alleen over de fysieke ruimte, maar over beelden die de
ruimte maken en hoe sterk die beelden onze ervaringen beïnvloeden.
S, M, L, XL
Rem Koolhaas schreef het boek: S, M, L, XL. Dit is een groot boek over
architectuur op verschillende schalen. Het is een chaotisch boek met tekst,
afbeeldingen en schetsen.
, De Generic City van Rem Koolhaas beschrijft de gewone, hedendaagse stad en de
huidige toestand van het urbanisme. Het is een stad die je kunt vergelijken met
een vliegveld: waar je ook bent, alles voelt min of meer hetzelfde. De stad wordt
een klein onderdeel van een oneindige herhaling van een smalle module.
Stadsdelen worden als losse stukken aan elkaar geplakt, alsof het lapjes zijn
van een wandkleed. Er is geen duidelijke hiërarchie meer. Het stadscentrum
functioneert meer als stadshart, maar als een soort museum.
De stad zit niet meer vast aan een historisch centrum of een vaste identiteit. In
plaats daarvan is de stad een weerspiegeling van het moment en van wat
technisch mogelijk is. Hierin zie je het modernisme terug: als er meer ruimte
nodig was, werden steden uitgebreid, en als iets niet meer paste binnen het
stadsbeeld, werd het afgebroken. Steden zijn overal ter wereld te vinden en
beginnen steeds meer op elkaar te lijken. Het unieke aspect verdwijnt.
Koolhaas vergelijkt de Generic City met Hollywood: oppervlakkig, snel
veranderend en sterk gericht op imago. Dingen die niet werken worden
opgegeven. Er is geen geschiedenis en geen ideologie. Het draait om
functionaliteit en flexibiliteit. Alles wordt aangepast aan nieuwe omstandigheden,
zonder emotionele band met het verleden.
De stad wordt hierdoor makkelijk aanpasbaar, maar ook oppervlakkig en
inwisselbaar. Koolhaas zegt: ‘the Generic City means the definitive death of
planning’. Steden worden nog wel gepland, maar dit gebeurt niet meer op basis
van een duidelijke visie. De focus ligt op management en het reageren op trends,
niet op het creëren van een unieke stad. Er wordt overal ontworpen, maar de
uitkomst is overal bijna hetzelfde. Zo ontstaat een soort automatische stad.
Veel steden verliezen door globalisering hun identiteit en gaan steeds meer op
elkaar lijken: ‘the city is dead, we may leave the theater’.
Wat gebeurt er met het urbanisme?
Vanaf 2002 leefden er meer mensen in steden dan op het platteland. Het lukte
het urbanisme niet om zijn weg te vinden in deze verandering. Dit komt door de
paradox van de stedenbouw, de belofte van het modernisme en het oude
urbanisme.
Paradox van de stedenbouw:
- Urbanisme is overal: meer mensen wonen in de stad en
plattelandsgebieden verstedelijken steeds meer. De overgang tussen de
stad en het platteland is veel kleiner geworden, buiten de stad bestaat
bijna niet meer.
- Urbanisme als discipline is uit elkaar gevallen: terwijl de wereld meer
verstedelijkt is, is de stedenbouw juist versplinterd geraakt. Grote visies
over de inrichting van steden bestaan nauwelijks, iedereen werkt aan een
stukje.
Stedenbouw als discipline biedt geen overkoepelende visie meer over hoe
omgegaan moet worden met uitdagingen; vroeger waren deze antwoorden er wel
(tuinsteden, modernistische planning). De veranderingen zijn nog steeds
