Europees Arbeidsrecht
Wettenbundel en print van jurisprudentiebundel mee naar het tentamen!
Inhoudsopgave
Week 1 Hoorcollege Maandag 2 februari:...............................................................2
Hoofdstuk 1......................................................................................................... 2
Hoofdstuk 2. Sociale Grondrechten...................................................................19
Hoofdstuk 6....................................................................................................... 27
Artikel Pennings en Peters.................................................................................44
Aantekeningen hoorcollege week 1:..................................................................44
Week 2 WERKGROEP............................................................................................ 53
HOOFDSTUKKEN EAR........................................................................................ 53
F. Pennings, ‘Bestaat er een Europees werknemersbegrip’..............................63
Keijzer Platform richtlijn.................................................................................... 65
Aantekeningen week 2 werkgroep 11 februari..................................................68
Week 3 Vrij verkeer van werknemers/burgers Werkgroep woensdag 11 februari:
............................................................................................................................. 68
Hoofdstuk 3 Vrij verkeer, detachering en toepasselijk recht.............................69
Week 4 Rome / Verordening.................................................................................90
Week 5 Detachering............................................................................................. 98
,Week 1 Hoorcollege Maandag 2 februari:
- Historie
- Reguleringsmethoden
- Handhaving en grondrechten
- De Europese sociale pijler
Literatuur voorbereiding:
- EAR Hoofdstuk 1, 2, 6.1, 6.2, 6.5, 6.6, 10,3
- Artikel Pennings en Peters
Jurisprudentie:
Doorwerking
HvJ EG 10 april 1984, zaak C-14/83 (Von Colson en Kamann)
HvJ EG 19 november 1991, gevoegde zaken C-6/90 tot C-9/90 (Francovich e.a.)
HvJ EU 19 april 2016, zaak C-441/14 (Danski Industri/Rasmussen)
HvJ EU 13 november 2025, zaak C-19/23 (Denemarken/Raad)
Grondrechten
HvJ EU, 17 april 2018, zaak C-414/16 (Egenberger)
HvJ EU 5 november 2018, zaak C-684/16 (Max-Planck-Gesellschaft)
Hoofdstuk 1
1.1 Inleiding
De Europese Unie is rechtsopvolger van de Europese Economische
Gemeenschap (1957), die oorspronkelijk puur economische doelen had.
Sociale bepalingen (zoals vrij verkeer van werknemers en gelijke
beloning m/v) waren eerst economisch bedoeld, maar kregen later
echte sociale betekenis.
In de loop der tijd kreeg de EU meer bevoegdheden voor sociaal beleid,
met belangrijke mijlpalen zoals gelijke behandeling en een bindend
Grondrechtenhandvest.
Sinds de jaren ’90 kan de EU bindende sociale maatregelen aannemen,
maar er blijft een spanningsveld tussen economische vrijheden en
sociale/arbeidsrechten.
, De politieke bereidheid van lidstaten om sociale bevoegdheden te
benutten is vaak beperkt.
Toch is de invloed van Europees sociaal beleid en arbeidsrecht op
nationaal arbeidsrecht zeer groot en continu in ontwikkeling.
Recente context: coronacrisis, Brexit én een nieuw elan via de Europese
pijler voor sociale rechten (met eerste resultaten sinds 2021).
Het hoofdstuk introduceert het Europese arbeidsrecht: bronnen,
ontwikkeling (van economisch naar grondrechtenunie),
bevoegdheden/instrumenten, doorwerking en handhaving.
1.2 Europees arbeidsrecht: belang, bronnen en afbakening
Invloed op Nederlands arbeidsrecht
Groot deel van het arbeidsrecht is EU-rechtelijk bepaald
Met name:
o gelijke behandeling
o arbeidstijden
o medezeggenschap
o overgang van onderneming
Belangrijkste rechtsbronnen
Unierecht (EU-recht) → centrale bron
Aanvullend:
o Europees Sociaal Handvest
o EVRM
o Verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie
o VN-verdragen (IVBPR, IVESCR)
Reikwijdte EU-arbeidsrecht (sociaal beleid)
Arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden
Ontslagbescherming
Gelijke behandeling
Medezeggenschap
Sociale zekerheid
Bestrijding sociale uitsluiting
Werkgelegenheidsbeleid EU
Bevordering:
o employability
, o scholing
o arbeidsparticipatie
Belangrijke rol sociale partners
1.3 De ontwikkeling van sociaal beleid in de Europese Unie
1.3.2 EE-G-Verdrag van 1957
Oorspronkelijke doelstelling
Primair economisch: economische groei via gemeenschappelijke markt
Kerninstrumenten EEG
Douane-unie
Gemeenschappelijk landbouwbeleid
Vier verkeersvrijheden:
o personen
o goederen
o diensten
o kapitaal
Gemeenschappelijke arbeidsmarkt
Vrij verkeer van werknemers (art. 48 EEG)
Geen werkvergunningen
Non-discriminatie naar nationaliteit
Bescherming tegen social dumping
Sociale bepalingen met economisch doel
Gelijk loon m/v (art. 119 EEG)
o Ter voorkoming van concurrentievervalsing
o Aansluiting bij Internationale Arbeidsorganisatie-Verdrag 100
Beperkte sociale bevoegdheid
Voorstel tot harmonisatie sociaal recht afgewezen
Compromis: art. 117 EEG
o Sociale vooruitgang verwacht via marktwerking
o Geen directe EU-bevoegdheden voor sociaal beleid
1.3.3 De invoering van sociale beleidsmaatregelen in de jaren 70
Jaren ’70: omslag naar socialer Europa
Top van Parijs 1972: sociaal beleid even belangrijk als economisch beleid
Wettenbundel en print van jurisprudentiebundel mee naar het tentamen!
Inhoudsopgave
Week 1 Hoorcollege Maandag 2 februari:...............................................................2
Hoofdstuk 1......................................................................................................... 2
Hoofdstuk 2. Sociale Grondrechten...................................................................19
Hoofdstuk 6....................................................................................................... 27
Artikel Pennings en Peters.................................................................................44
Aantekeningen hoorcollege week 1:..................................................................44
Week 2 WERKGROEP............................................................................................ 53
HOOFDSTUKKEN EAR........................................................................................ 53
F. Pennings, ‘Bestaat er een Europees werknemersbegrip’..............................63
Keijzer Platform richtlijn.................................................................................... 65
Aantekeningen week 2 werkgroep 11 februari..................................................68
Week 3 Vrij verkeer van werknemers/burgers Werkgroep woensdag 11 februari:
............................................................................................................................. 68
Hoofdstuk 3 Vrij verkeer, detachering en toepasselijk recht.............................69
Week 4 Rome / Verordening.................................................................................90
Week 5 Detachering............................................................................................. 98
,Week 1 Hoorcollege Maandag 2 februari:
- Historie
- Reguleringsmethoden
- Handhaving en grondrechten
- De Europese sociale pijler
Literatuur voorbereiding:
- EAR Hoofdstuk 1, 2, 6.1, 6.2, 6.5, 6.6, 10,3
- Artikel Pennings en Peters
Jurisprudentie:
Doorwerking
HvJ EG 10 april 1984, zaak C-14/83 (Von Colson en Kamann)
HvJ EG 19 november 1991, gevoegde zaken C-6/90 tot C-9/90 (Francovich e.a.)
HvJ EU 19 april 2016, zaak C-441/14 (Danski Industri/Rasmussen)
HvJ EU 13 november 2025, zaak C-19/23 (Denemarken/Raad)
Grondrechten
HvJ EU, 17 april 2018, zaak C-414/16 (Egenberger)
HvJ EU 5 november 2018, zaak C-684/16 (Max-Planck-Gesellschaft)
Hoofdstuk 1
1.1 Inleiding
De Europese Unie is rechtsopvolger van de Europese Economische
Gemeenschap (1957), die oorspronkelijk puur economische doelen had.
Sociale bepalingen (zoals vrij verkeer van werknemers en gelijke
beloning m/v) waren eerst economisch bedoeld, maar kregen later
echte sociale betekenis.
In de loop der tijd kreeg de EU meer bevoegdheden voor sociaal beleid,
met belangrijke mijlpalen zoals gelijke behandeling en een bindend
Grondrechtenhandvest.
Sinds de jaren ’90 kan de EU bindende sociale maatregelen aannemen,
maar er blijft een spanningsveld tussen economische vrijheden en
sociale/arbeidsrechten.
, De politieke bereidheid van lidstaten om sociale bevoegdheden te
benutten is vaak beperkt.
Toch is de invloed van Europees sociaal beleid en arbeidsrecht op
nationaal arbeidsrecht zeer groot en continu in ontwikkeling.
Recente context: coronacrisis, Brexit én een nieuw elan via de Europese
pijler voor sociale rechten (met eerste resultaten sinds 2021).
Het hoofdstuk introduceert het Europese arbeidsrecht: bronnen,
ontwikkeling (van economisch naar grondrechtenunie),
bevoegdheden/instrumenten, doorwerking en handhaving.
1.2 Europees arbeidsrecht: belang, bronnen en afbakening
Invloed op Nederlands arbeidsrecht
Groot deel van het arbeidsrecht is EU-rechtelijk bepaald
Met name:
o gelijke behandeling
o arbeidstijden
o medezeggenschap
o overgang van onderneming
Belangrijkste rechtsbronnen
Unierecht (EU-recht) → centrale bron
Aanvullend:
o Europees Sociaal Handvest
o EVRM
o Verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie
o VN-verdragen (IVBPR, IVESCR)
Reikwijdte EU-arbeidsrecht (sociaal beleid)
Arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden
Ontslagbescherming
Gelijke behandeling
Medezeggenschap
Sociale zekerheid
Bestrijding sociale uitsluiting
Werkgelegenheidsbeleid EU
Bevordering:
o employability
, o scholing
o arbeidsparticipatie
Belangrijke rol sociale partners
1.3 De ontwikkeling van sociaal beleid in de Europese Unie
1.3.2 EE-G-Verdrag van 1957
Oorspronkelijke doelstelling
Primair economisch: economische groei via gemeenschappelijke markt
Kerninstrumenten EEG
Douane-unie
Gemeenschappelijk landbouwbeleid
Vier verkeersvrijheden:
o personen
o goederen
o diensten
o kapitaal
Gemeenschappelijke arbeidsmarkt
Vrij verkeer van werknemers (art. 48 EEG)
Geen werkvergunningen
Non-discriminatie naar nationaliteit
Bescherming tegen social dumping
Sociale bepalingen met economisch doel
Gelijk loon m/v (art. 119 EEG)
o Ter voorkoming van concurrentievervalsing
o Aansluiting bij Internationale Arbeidsorganisatie-Verdrag 100
Beperkte sociale bevoegdheid
Voorstel tot harmonisatie sociaal recht afgewezen
Compromis: art. 117 EEG
o Sociale vooruitgang verwacht via marktwerking
o Geen directe EU-bevoegdheden voor sociaal beleid
1.3.3 De invoering van sociale beleidsmaatregelen in de jaren 70
Jaren ’70: omslag naar socialer Europa
Top van Parijs 1972: sociaal beleid even belangrijk als economisch beleid