WEEK 1 – BESTUURSRECHT (woonoverlast)
Studenten kunnen identificeren wat de rol is van de
burgemeester bij verstoringen van de openbare orde en
lokale leefbaarheidsproblemen.
De burgemeester heeft op grond van artikel 172 lid 1
Gemeentewet, de taak tot handhaving van de openbare orde
(belangrijkste taak)
- Lid 3: de burgemeester heeft de bevoegdheid om ‘bij verstoring
van de openbare orde of bij ernstige vrees voor het ontstaan
daarvan, de bevelen te geven die noodzakelijk te achten zijn
voor de handhaving van de openbare orde’
o Lichte bevelsbevoegdheid; de burgemeester mag bij het
gebruik van deze bevoegdheid niet afwijken van wettelijke
voorschriften – ook niet van verordeningen van de
gemeenteraad
o Staat tegenover de noodbevelsbevoegdheid van
artikel 175 Gemw
De burgemeester is verder in artikel 174 lid 1 Gemw belast ‘met
het toezicht op de openbare samenkomsten en vermakelijkheden
alsmede op de voor het publiek openstaande gebouwen en
daarbij behorende erven’.
- Lid 2: Ook ter uitvoering van deze taak heeft hij een
bevelsbevoegdheid; bij de uitoefening van het genoemde
toezicht mag hij namelijk de bevelen geven ‘die met het oog op
de bescherming van veiligheid en gezondheid nodig zijn’
Burgemeester als rechter en boevenvanger
Toename georganiseerde criminaliteit + capaciteitsgebrek bij
rechterlijke macht en bij de politie
- voordeel bestuursrecht, het is snel, geen zitting nodig en bewijs
enz, maar burgemeester makkelijk te traceren
Aan art. 172 lid 1 Gemw zou moeten worden toegevoegd dat de
burgemeester een wettelijke taak krijgt in de bestuurlijke aanpak
van misdaad, in plaats van alleen maar handhaving van de
openbare orde
,Studenten kunnen de aanpak van overlast veroorzaakt in
woningen onderscheiden van de aanpak van openbare
ordeverstoringen die plaatsvinden op de openbare weg en
kunnen aan de hand van een casus beargumenteren wat
een geschikt instrumentarium is.
IN WONING (zie volgende leerdoel):
1.Art. 13b Opiumwet
2.Art. 151d Gemeentewet
3.Art. 174a Gemeentewet
4.Art, 17 Woningwet
BUITEN WONING, OPENBARE WEG:
1.Op grond van de APV kan de burgemeester een gebiedsverbod
opleggen
o Het moet dan wel opgenomen zijn in de APV
o Structurele overlast voor langere tijd
2.Art. 172 lid 3 Gemeentewet
o Zoals gebiedsverbod, maar niet voor onbepaalde tijd,
korte duur
o Zekere mate van ernst en niet voor lange tijd)
o Ernstige situaties zoals rellen? Noodbevel, art. 174 en
175 en 176 Gemw
3.Art. 172a Gemeentewet (voetbalwet)
o Geldt meer voor groepen, zie ook week 5
Studenten kennen de inhoud en betekenis van de
artikelen 174a Gemeentewet, art. 13b Opiumwet
en artikel 151d Gemeentewet en kunnen kritisch
reflecteren op de toegevoegde waarde en de rol van de
overheid bij de aanpak van woonoverlast.
1. Art. 174a Gemeentewet (strenge
toepassingsvoorwaarden)
Er moet sprake zijn van een ernstige verstoring van de openbare
orde, en dan kan de burgemeester overgaan tot sluiten van de
woning.
,+ een burgemeester dient af te zien van sluiting van de woning
indien de maatregel onevenredig is of de verstoring van de
openbare orde afdoende kan worden bestreden met minder
ingrijpende maatregelen.
In uitspraak van 6 juni 2018 staat dat sprake is van deze ernstige
verstoring, wanneer sprake is van een ernstige bedreiging van de
veiligheid en gezondheid van mensen in de directe omgeving van
de woning (van binnenuit), R.O. 2.2.
- Concrete, objectieve en verifieerbare gegevens
M. Vols:
In 2010 bepaalt de Afdeling dat voor toepassing vereist is dat ‘de
veiligheid en gezondheid van mensen in de omgeving van de
woning in ernstige mate wordt bedreigd’
Bovendien kan sluiting slechts plaatsvinden ‘bij gedragingen die
op zichzelf ernstig zijn’. Toepassing naar aanleiding van een
cumulatie van op zichzelf niet-ernstige overlast veroorzakende
gedragingen resulteert niet in de vereiste verstoring van de
openbare orde
Geluidsoverlast ‘in de zin van burengerucht’ vormt volgens de
Afdeling een onvoldoende ernstige vorm van overlast om een
woningsluiting te kunnen rechtvaardigen
De praktijk laat echter zien dat deze bevoegdheid nauwelijks
worden toegepast, omdat het lastig te bewijzen is dat de
gedragingen in de woning de ordeverstoring rond de woning
hebben veroorzaakt. – Van der Vorm
Uitbereiding sinds 1 januari 2024:
- bij ernstig geweld rond de woning of een dreiging daarvan
(sub b)
- bij vondst van een wapen in de woning (sub c)
(Nabijheid van de woning, dus hoeft niet meer van binnen in de
woning te komen)
2. Art. 13b Opiumwet (toepassingsvoorwaarden niet
streng)
Op basis van deze bevoegdheid kan de burgemeester een woning
sluiten (door middel van het toepassen van bestuursdwang) als in
, de woning soft- of harddrugs worden verkocht, afgeleverd of
verstrekt dan wel daartoe aanwezig zijn
Anders dan bij de toepassing van artikel 174a Gemw is het niet
noodzakelijk dat de omgeving overlast ondervindt van
de aanwezigheid van of handel in drugs
We spreken van een handelshoeveelheid bij meer dan 0,5 gram
harddrugs of meer dan 5 gram softdrugs (uitspraak 16 juli 2025)
Anderzijds blijkt uit onderzoek dat de toepassing van artikel 13b
Opiumwet in de praktijk een louter vergeldend en bestraffend
karakter heeft gekregen, in plaats van gericht op herstel van de
illegale situatie (of de openbare orde) of beëindiging of
voorkoming van overtreding van de Opiumwet – Van der Vorm
3. Art. 151d Gemeentewet
Artikel 151d Gemeentewet geeft de burgemeester de
mogelijkheid om een last onder bestuursdwang op te leggen aan
een gebruiker van een erf of woning bij ernstige en herhaaldelijke
hinder voor omwonenden (uitspraak 26 juni 2020)
Gemeente moet in de verordening opnemen dat ze art. 151d
Gemw willen gaan handhaven (zie lid 1), dat woonoverlast niet
mag, op basis daarvan mag de burgermeester dan handhaven
Indien zij deze gedragsaanwijzingen (last onder bestuursdwang)
niet opvolgen kan de burgemeester een last onder dwangsom
opleggen (zie R.O. 3 voor voorbeelden)
Daarnaast moet de hinder niet met een minder ingrijpend middel
kunnen worden tegengegaan, zoals een waarschuwing. En moet
het middel proportioneel zijn (in verhouding)
4. Extra: art. 17 Woningwet
Het college van B&W is bevoegd om een woning te sluiten indien
sprake is van een herhaalde overtreding van de Woningwet die
gepaard gaat met een bedreiging van de leefbaarheid of een
gevaar voor de gezondheid of veiligheid.
Studenten kunnen identificeren wat de rol is van de
burgemeester bij verstoringen van de openbare orde en
lokale leefbaarheidsproblemen.
De burgemeester heeft op grond van artikel 172 lid 1
Gemeentewet, de taak tot handhaving van de openbare orde
(belangrijkste taak)
- Lid 3: de burgemeester heeft de bevoegdheid om ‘bij verstoring
van de openbare orde of bij ernstige vrees voor het ontstaan
daarvan, de bevelen te geven die noodzakelijk te achten zijn
voor de handhaving van de openbare orde’
o Lichte bevelsbevoegdheid; de burgemeester mag bij het
gebruik van deze bevoegdheid niet afwijken van wettelijke
voorschriften – ook niet van verordeningen van de
gemeenteraad
o Staat tegenover de noodbevelsbevoegdheid van
artikel 175 Gemw
De burgemeester is verder in artikel 174 lid 1 Gemw belast ‘met
het toezicht op de openbare samenkomsten en vermakelijkheden
alsmede op de voor het publiek openstaande gebouwen en
daarbij behorende erven’.
- Lid 2: Ook ter uitvoering van deze taak heeft hij een
bevelsbevoegdheid; bij de uitoefening van het genoemde
toezicht mag hij namelijk de bevelen geven ‘die met het oog op
de bescherming van veiligheid en gezondheid nodig zijn’
Burgemeester als rechter en boevenvanger
Toename georganiseerde criminaliteit + capaciteitsgebrek bij
rechterlijke macht en bij de politie
- voordeel bestuursrecht, het is snel, geen zitting nodig en bewijs
enz, maar burgemeester makkelijk te traceren
Aan art. 172 lid 1 Gemw zou moeten worden toegevoegd dat de
burgemeester een wettelijke taak krijgt in de bestuurlijke aanpak
van misdaad, in plaats van alleen maar handhaving van de
openbare orde
,Studenten kunnen de aanpak van overlast veroorzaakt in
woningen onderscheiden van de aanpak van openbare
ordeverstoringen die plaatsvinden op de openbare weg en
kunnen aan de hand van een casus beargumenteren wat
een geschikt instrumentarium is.
IN WONING (zie volgende leerdoel):
1.Art. 13b Opiumwet
2.Art. 151d Gemeentewet
3.Art. 174a Gemeentewet
4.Art, 17 Woningwet
BUITEN WONING, OPENBARE WEG:
1.Op grond van de APV kan de burgemeester een gebiedsverbod
opleggen
o Het moet dan wel opgenomen zijn in de APV
o Structurele overlast voor langere tijd
2.Art. 172 lid 3 Gemeentewet
o Zoals gebiedsverbod, maar niet voor onbepaalde tijd,
korte duur
o Zekere mate van ernst en niet voor lange tijd)
o Ernstige situaties zoals rellen? Noodbevel, art. 174 en
175 en 176 Gemw
3.Art. 172a Gemeentewet (voetbalwet)
o Geldt meer voor groepen, zie ook week 5
Studenten kennen de inhoud en betekenis van de
artikelen 174a Gemeentewet, art. 13b Opiumwet
en artikel 151d Gemeentewet en kunnen kritisch
reflecteren op de toegevoegde waarde en de rol van de
overheid bij de aanpak van woonoverlast.
1. Art. 174a Gemeentewet (strenge
toepassingsvoorwaarden)
Er moet sprake zijn van een ernstige verstoring van de openbare
orde, en dan kan de burgemeester overgaan tot sluiten van de
woning.
,+ een burgemeester dient af te zien van sluiting van de woning
indien de maatregel onevenredig is of de verstoring van de
openbare orde afdoende kan worden bestreden met minder
ingrijpende maatregelen.
In uitspraak van 6 juni 2018 staat dat sprake is van deze ernstige
verstoring, wanneer sprake is van een ernstige bedreiging van de
veiligheid en gezondheid van mensen in de directe omgeving van
de woning (van binnenuit), R.O. 2.2.
- Concrete, objectieve en verifieerbare gegevens
M. Vols:
In 2010 bepaalt de Afdeling dat voor toepassing vereist is dat ‘de
veiligheid en gezondheid van mensen in de omgeving van de
woning in ernstige mate wordt bedreigd’
Bovendien kan sluiting slechts plaatsvinden ‘bij gedragingen die
op zichzelf ernstig zijn’. Toepassing naar aanleiding van een
cumulatie van op zichzelf niet-ernstige overlast veroorzakende
gedragingen resulteert niet in de vereiste verstoring van de
openbare orde
Geluidsoverlast ‘in de zin van burengerucht’ vormt volgens de
Afdeling een onvoldoende ernstige vorm van overlast om een
woningsluiting te kunnen rechtvaardigen
De praktijk laat echter zien dat deze bevoegdheid nauwelijks
worden toegepast, omdat het lastig te bewijzen is dat de
gedragingen in de woning de ordeverstoring rond de woning
hebben veroorzaakt. – Van der Vorm
Uitbereiding sinds 1 januari 2024:
- bij ernstig geweld rond de woning of een dreiging daarvan
(sub b)
- bij vondst van een wapen in de woning (sub c)
(Nabijheid van de woning, dus hoeft niet meer van binnen in de
woning te komen)
2. Art. 13b Opiumwet (toepassingsvoorwaarden niet
streng)
Op basis van deze bevoegdheid kan de burgemeester een woning
sluiten (door middel van het toepassen van bestuursdwang) als in
, de woning soft- of harddrugs worden verkocht, afgeleverd of
verstrekt dan wel daartoe aanwezig zijn
Anders dan bij de toepassing van artikel 174a Gemw is het niet
noodzakelijk dat de omgeving overlast ondervindt van
de aanwezigheid van of handel in drugs
We spreken van een handelshoeveelheid bij meer dan 0,5 gram
harddrugs of meer dan 5 gram softdrugs (uitspraak 16 juli 2025)
Anderzijds blijkt uit onderzoek dat de toepassing van artikel 13b
Opiumwet in de praktijk een louter vergeldend en bestraffend
karakter heeft gekregen, in plaats van gericht op herstel van de
illegale situatie (of de openbare orde) of beëindiging of
voorkoming van overtreding van de Opiumwet – Van der Vorm
3. Art. 151d Gemeentewet
Artikel 151d Gemeentewet geeft de burgemeester de
mogelijkheid om een last onder bestuursdwang op te leggen aan
een gebruiker van een erf of woning bij ernstige en herhaaldelijke
hinder voor omwonenden (uitspraak 26 juni 2020)
Gemeente moet in de verordening opnemen dat ze art. 151d
Gemw willen gaan handhaven (zie lid 1), dat woonoverlast niet
mag, op basis daarvan mag de burgermeester dan handhaven
Indien zij deze gedragsaanwijzingen (last onder bestuursdwang)
niet opvolgen kan de burgemeester een last onder dwangsom
opleggen (zie R.O. 3 voor voorbeelden)
Daarnaast moet de hinder niet met een minder ingrijpend middel
kunnen worden tegengegaan, zoals een waarschuwing. En moet
het middel proportioneel zijn (in verhouding)
4. Extra: art. 17 Woningwet
Het college van B&W is bevoegd om een woning te sluiten indien
sprake is van een herhaalde overtreding van de Woningwet die
gepaard gaat met een bedreiging van de leefbaarheid of een
gevaar voor de gezondheid of veiligheid.
