Hoorcolleges Bouw en bewegen
2/10
Inleiding concepten anatomie
Anatomie: macroscopische bouw van het menselijk lichaam, naamgeving:
- Structuren: bijv. os sacrum
- Topografische rela>es: frontaal, lateraal, etc.
Tractus locomotorius = bewegingsapparaat
Anatomische stand --> rechtop staand met je armen naast je lichaam en je handpalmen naar
voren. (= basis voor topografische beschrijvingen).
Topografische aanduidingen:
- Voor-achter / anterior-posterior / ventraal-dorsaal
- Midden-zijkant / mediaal-lateraal
- Boven-onder / superior-inferior / craniaal-caudaal
- Links-rechts / sinister-dexter
Vlakken en assen;
- SagiMale vlak: ver>caal vlak dat lichaam in een rechter- en linkerhelN verdeelt. Als dit
sagiMale vlak het lichaam in 2 gelijke helNen verdeelt, heet dit het middenvlak /
midsagiMale vlak.
Draait om transversale as. (anteversie-retroversie / flexie-extensie)
- Frontale (coronale) vlak: ver>caal vlak dat het lichaam in voor- en achtergedeelte
verdeelt. Staat loodrecht op het midsagiMale vlak.
Draait om sagiMale as. (abduc>e-adduc>e)
- Transversaal (axiaal) vlak: horizontaal vlak dat het lichaam in superieur- en
inferieurdeel verdeelt. Staat loodrecht op zowel midsagiMale vlak als frontale vlak.
Draait om longitudinale as. (exorota>e-endorota>e)
Terminologie:
- a = arteria (slagader)
- lig. = ligamentum (gewrichtsband)
- m. = musculus (spier)
- n. = nervus (zenuw)
- n.l. = nodus lymphoideus (lymfeklier)
- proc. = proecssus (uitsteeksel)
- r. = ramus (tak)
- v. = vena (ader)
- art. = ar>cula>o (gewricht)
Als we het over meervoud hebben zeMen we er gewoon een leMer bij.
Communis bij naamgeving vaten --> samenkomen, je weet dat meerdere vaten hier samen
(gaan) komen
,Het bewegingsapparaat volgt een bepaalde systema>ek;
• Compar>menten in extremiteiten
o zelfde func>es
o zelfde zenuw
• Spieren: aanhech>ngen (begrijpen bewegingen i.p.v. leren)
• Echter: termen moet je wel leren om te kunnen toepassen
Overzicht van een aantal bewegingen;
- Flexie = buigen (anteflexie, anteversie, palmair (hand) - en plantairflexie (voet))
- Extensie = strekken (retroflexie, retroversie, dorsaalflexie (voet omhoog))
- Supina>e (bewegen van je duim naar lateraal) en prona>e (bewegen van je duim naar
mediaal)
- Inversie en eversie van de voet
- Eleva>e (schouder ophalen) en detrac>e van de schouder
- Protrac>e (naar voren trekken) en retrac>e (naar achter trekken) van de schouder
- Mediorota>e (naar binnen draaien) en laterorota>e (naar buiten draaien) van de
schouder
- Circumduc>e (samengestelde beweging, meerdere bewegingen in 1)
Ziektebeelden gewrichten
Prevalen>e in de huisartsenprak>jk:
Vaak Soms Zelden
Degenera1ef (artrose) Reumatoïde artri1s Spondyli1s ankylopoe1ca (M.
Bechterew)
‘ongedifferen1eerde artri1s’ Overige inflammatoire Artri1s bij psoriasis, M. Crohn
artri1den
Jicht (grote teen) Acuut reuma
Spondylartri1s Sep1sche artri1s (bacterieel)
Reac1eve artri1s SLE, polymyosi1s, syndroom
van Sjögren, sclerodermie
Klachten:
Niet-inflammatoir Inflammatoir (ontsteking)
Starts1jTeid Langdurende ochtends1jTeid (> 1 uur)
Klachten nemen toe bij bewegen Klachten nemen af met bewegen
Middag en avond (evt. kortdurende Nacht en ochtend
ochtends1jTeid)
Algemene verschijnselen (bijv. afvallen)
Huidmanifesta1es (bijv. roodheid, zwelling)
Niet-inflammatoire pijn past het best bij artrose.
Gewrichtsklachten: loca>e;
Monoartri1s Asymmetrische polyartri1s Symmetrische polyartri1s
Jicht Reac1eve artri1s Reumatoïde artri1s
Bacteriële artri1s Spondyli1s ankylopoe1ca SLE
Artrose Artri1s psoria1ca Syndroom van Sjögren
Artri1s bij Crohn
, Spondyl --> facetgewrichten bij wervelkolom, axiale spondylartri>s:
• > 3 maanden rugpijn vóór het 45e levensjaar
• Sacro-ilii>s (ontsteking) bij beeldvormend onderzoek of posi>eve HLA-B27 en
anamnese passend bij spondylartri>s.
Reumatoïde artri>s (RA):
Indien score A t/m D ≥ 6 , dan voldoet de
pa>ënt aan de classifica>e RA.
Reac>eve artri>s:
• Een ontsteking van het gewricht die
ontstaat als reac>e op een ontsteking elders in het lichaam. Dit is een
immunologische reac>e.
• Bij gastro-enteri>s door: campylobacter, shigelle, salmonella
• Bij urethri>s door: chlamydia, gonorroe
• Bij pharyngi>s door: streptokokken (ook wel acuut reuma genoemd)
Reac>eve artri>s valt (nu) onder classifica>e perifere spondylartri>s.
Veel mensen met een artri>s kunnen ook elders manifesta>es van de artri>s hebben:
• Uvei>s anterior (ontsteking van (iets in) het oog)
• Enthesi>s (ontsteking van de aanhech>ng van de pezen aan het bot)
• Urethri>s (plasbuisontsteking)
• Reumanoduli (subcutane zwelling door ontsteking, in de omgeving van gewrichten of
botuitsteeksels)
VALTIS(O):
Voorgeschiedenis
Aard
Lokalisa>e
Tijd
Intensiteit
Samenhang
Overig (koorts, jeuk, gewichtsverlies, etc.)
De al>jd gehanteerde volgorde bij onderzoek van het bewegingsapparaat is:
• Inspec>e
• Bewegingsonderzoek (ac>ef, passief, weerstand)
• Palpa>e
• Speciale tests (bijv. Schober test bij ziekte v. Bechterew)
Alarmsignalen;
• Rood, warm gezwollen gewricht met koorts
• Hevige pijn
• Gewichtsverlies
• Gewricht niet kunnen belasten
2/10
Inleiding concepten anatomie
Anatomie: macroscopische bouw van het menselijk lichaam, naamgeving:
- Structuren: bijv. os sacrum
- Topografische rela>es: frontaal, lateraal, etc.
Tractus locomotorius = bewegingsapparaat
Anatomische stand --> rechtop staand met je armen naast je lichaam en je handpalmen naar
voren. (= basis voor topografische beschrijvingen).
Topografische aanduidingen:
- Voor-achter / anterior-posterior / ventraal-dorsaal
- Midden-zijkant / mediaal-lateraal
- Boven-onder / superior-inferior / craniaal-caudaal
- Links-rechts / sinister-dexter
Vlakken en assen;
- SagiMale vlak: ver>caal vlak dat lichaam in een rechter- en linkerhelN verdeelt. Als dit
sagiMale vlak het lichaam in 2 gelijke helNen verdeelt, heet dit het middenvlak /
midsagiMale vlak.
Draait om transversale as. (anteversie-retroversie / flexie-extensie)
- Frontale (coronale) vlak: ver>caal vlak dat het lichaam in voor- en achtergedeelte
verdeelt. Staat loodrecht op het midsagiMale vlak.
Draait om sagiMale as. (abduc>e-adduc>e)
- Transversaal (axiaal) vlak: horizontaal vlak dat het lichaam in superieur- en
inferieurdeel verdeelt. Staat loodrecht op zowel midsagiMale vlak als frontale vlak.
Draait om longitudinale as. (exorota>e-endorota>e)
Terminologie:
- a = arteria (slagader)
- lig. = ligamentum (gewrichtsband)
- m. = musculus (spier)
- n. = nervus (zenuw)
- n.l. = nodus lymphoideus (lymfeklier)
- proc. = proecssus (uitsteeksel)
- r. = ramus (tak)
- v. = vena (ader)
- art. = ar>cula>o (gewricht)
Als we het over meervoud hebben zeMen we er gewoon een leMer bij.
Communis bij naamgeving vaten --> samenkomen, je weet dat meerdere vaten hier samen
(gaan) komen
,Het bewegingsapparaat volgt een bepaalde systema>ek;
• Compar>menten in extremiteiten
o zelfde func>es
o zelfde zenuw
• Spieren: aanhech>ngen (begrijpen bewegingen i.p.v. leren)
• Echter: termen moet je wel leren om te kunnen toepassen
Overzicht van een aantal bewegingen;
- Flexie = buigen (anteflexie, anteversie, palmair (hand) - en plantairflexie (voet))
- Extensie = strekken (retroflexie, retroversie, dorsaalflexie (voet omhoog))
- Supina>e (bewegen van je duim naar lateraal) en prona>e (bewegen van je duim naar
mediaal)
- Inversie en eversie van de voet
- Eleva>e (schouder ophalen) en detrac>e van de schouder
- Protrac>e (naar voren trekken) en retrac>e (naar achter trekken) van de schouder
- Mediorota>e (naar binnen draaien) en laterorota>e (naar buiten draaien) van de
schouder
- Circumduc>e (samengestelde beweging, meerdere bewegingen in 1)
Ziektebeelden gewrichten
Prevalen>e in de huisartsenprak>jk:
Vaak Soms Zelden
Degenera1ef (artrose) Reumatoïde artri1s Spondyli1s ankylopoe1ca (M.
Bechterew)
‘ongedifferen1eerde artri1s’ Overige inflammatoire Artri1s bij psoriasis, M. Crohn
artri1den
Jicht (grote teen) Acuut reuma
Spondylartri1s Sep1sche artri1s (bacterieel)
Reac1eve artri1s SLE, polymyosi1s, syndroom
van Sjögren, sclerodermie
Klachten:
Niet-inflammatoir Inflammatoir (ontsteking)
Starts1jTeid Langdurende ochtends1jTeid (> 1 uur)
Klachten nemen toe bij bewegen Klachten nemen af met bewegen
Middag en avond (evt. kortdurende Nacht en ochtend
ochtends1jTeid)
Algemene verschijnselen (bijv. afvallen)
Huidmanifesta1es (bijv. roodheid, zwelling)
Niet-inflammatoire pijn past het best bij artrose.
Gewrichtsklachten: loca>e;
Monoartri1s Asymmetrische polyartri1s Symmetrische polyartri1s
Jicht Reac1eve artri1s Reumatoïde artri1s
Bacteriële artri1s Spondyli1s ankylopoe1ca SLE
Artrose Artri1s psoria1ca Syndroom van Sjögren
Artri1s bij Crohn
, Spondyl --> facetgewrichten bij wervelkolom, axiale spondylartri>s:
• > 3 maanden rugpijn vóór het 45e levensjaar
• Sacro-ilii>s (ontsteking) bij beeldvormend onderzoek of posi>eve HLA-B27 en
anamnese passend bij spondylartri>s.
Reumatoïde artri>s (RA):
Indien score A t/m D ≥ 6 , dan voldoet de
pa>ënt aan de classifica>e RA.
Reac>eve artri>s:
• Een ontsteking van het gewricht die
ontstaat als reac>e op een ontsteking elders in het lichaam. Dit is een
immunologische reac>e.
• Bij gastro-enteri>s door: campylobacter, shigelle, salmonella
• Bij urethri>s door: chlamydia, gonorroe
• Bij pharyngi>s door: streptokokken (ook wel acuut reuma genoemd)
Reac>eve artri>s valt (nu) onder classifica>e perifere spondylartri>s.
Veel mensen met een artri>s kunnen ook elders manifesta>es van de artri>s hebben:
• Uvei>s anterior (ontsteking van (iets in) het oog)
• Enthesi>s (ontsteking van de aanhech>ng van de pezen aan het bot)
• Urethri>s (plasbuisontsteking)
• Reumanoduli (subcutane zwelling door ontsteking, in de omgeving van gewrichten of
botuitsteeksels)
VALTIS(O):
Voorgeschiedenis
Aard
Lokalisa>e
Tijd
Intensiteit
Samenhang
Overig (koorts, jeuk, gewichtsverlies, etc.)
De al>jd gehanteerde volgorde bij onderzoek van het bewegingsapparaat is:
• Inspec>e
• Bewegingsonderzoek (ac>ef, passief, weerstand)
• Palpa>e
• Speciale tests (bijv. Schober test bij ziekte v. Bechterew)
Alarmsignalen;
• Rood, warm gezwollen gewricht met koorts
• Hevige pijn
• Gewichtsverlies
• Gewricht niet kunnen belasten
