KOSTPRIJSCALCULATIE &
CONTROL
Compleet toetsoverzicht · Horngren 17e druk
H2 · H5 · H6 · H7 · H8 · H13 · H15 · H16 · H24
Alle formules · Kernbegrippen · Variantie-analyse · BSC · ABC · Kostenplaatsen
MAC — Horngren's Cost Accounting | Pagina 1
, H2 — Kostensoorten en terminologie
Basisconcepten
Cost object Alles waarvoor je een kostenmeting wilt: product, dienst,
klant, afdeling
Actual cost Werkelijk gemaakte kosten (historisch)
Budgeted cost Vooraf geraamde/gebudgetteerde kosten
Cost accumulation Systematisch verzamelen van kostendata via een
boekhoudsysteem
Cost tracing Toewijzen van directe kosten aan een cost object
Cost allocation Verdelen van indirecte kosten over cost objects
Directe vs. indirecte kosten
Directe kosten Duidelijk en ondubbelzinnig te herleiden tot het cost object.
Voorbeeld: grondstoffen in een product
Indirecte kosten Wel gerelateerd aan het cost object, maar niet direct
traceerbaar. Voorbeeld: fabriekshuur. Worden gealloceerd
Kostengedrag: variabel vs. vast
Type Totaal bij meer Per eenheid bij Voorbeeld
productie meer productie
Variabele kosten Stijgt evenredig Constant Grondstoffen, directe lonen (stukloon)
Vaste kosten Constant Daalt (per eenheid) Huur, afschrijving, management-
salaris
Cost driver: maatstaf die een oorzaak-gevolgrelatie heeft met het kostenniveau. Bijv. machine-
uren voor energiekosten.
Relevant range: het volumebereik waarbinnen de kostenrelatie geldig is. Buiten dit bereik
kunnen vaste kosten springen.
Productiekosten (Manufacturing)
Direct materiaal (DM) Aanschafkosten van materialen die direct onderdeel worden
van het product
Direct loon (DL) Loonkosten direct toe te rekenen aan productie
Indirecte productiekosten Alle overige productiekosten: energie, onderhoud,
(MOH) fabriekshuur — ook wel manufacturing overhead
Prime costs DM + DL (alle directe productiekosten)
Conversion costs DL + MOH (kosten om DM om te zetten in eindproduct)
MAC — Horngren's Cost Accounting | Pagina 2
, Inventoriable vs. Period costs
Inventoriable costs Geactiveerd op de balans als voorraad; pas als kosten
geboekt (cost of goods sold) bij verkoop. Alle
productiekosten.
Period costs Niet geactiveerd; direct ten laste van het resultaat in de
periode. Bijv: R&D, marketing, distributie, customer service
Stroomschema kostprijs (4 stappen)
Stap 1 — Verbruik directe materialen
BV DM + Inkopen DM − EV DM = Verbruik DM
Stap 2 — Totale fabricagekosten periode
Verbruik DM + Direct loon + MOH = Totale fabr. kosten
Stap 3 — Kosten gereed product (COGM)
BV WIP + Totale fabr. kosten − EV WIP = COGM
Stap 4 — Cost of Goods Sold (COGS)
BV Eindvoorraad + COGM − EV Eindvoorraad = COGS
MAC — Horngren's Cost Accounting | Pagina 3
CONTROL
Compleet toetsoverzicht · Horngren 17e druk
H2 · H5 · H6 · H7 · H8 · H13 · H15 · H16 · H24
Alle formules · Kernbegrippen · Variantie-analyse · BSC · ABC · Kostenplaatsen
MAC — Horngren's Cost Accounting | Pagina 1
, H2 — Kostensoorten en terminologie
Basisconcepten
Cost object Alles waarvoor je een kostenmeting wilt: product, dienst,
klant, afdeling
Actual cost Werkelijk gemaakte kosten (historisch)
Budgeted cost Vooraf geraamde/gebudgetteerde kosten
Cost accumulation Systematisch verzamelen van kostendata via een
boekhoudsysteem
Cost tracing Toewijzen van directe kosten aan een cost object
Cost allocation Verdelen van indirecte kosten over cost objects
Directe vs. indirecte kosten
Directe kosten Duidelijk en ondubbelzinnig te herleiden tot het cost object.
Voorbeeld: grondstoffen in een product
Indirecte kosten Wel gerelateerd aan het cost object, maar niet direct
traceerbaar. Voorbeeld: fabriekshuur. Worden gealloceerd
Kostengedrag: variabel vs. vast
Type Totaal bij meer Per eenheid bij Voorbeeld
productie meer productie
Variabele kosten Stijgt evenredig Constant Grondstoffen, directe lonen (stukloon)
Vaste kosten Constant Daalt (per eenheid) Huur, afschrijving, management-
salaris
Cost driver: maatstaf die een oorzaak-gevolgrelatie heeft met het kostenniveau. Bijv. machine-
uren voor energiekosten.
Relevant range: het volumebereik waarbinnen de kostenrelatie geldig is. Buiten dit bereik
kunnen vaste kosten springen.
Productiekosten (Manufacturing)
Direct materiaal (DM) Aanschafkosten van materialen die direct onderdeel worden
van het product
Direct loon (DL) Loonkosten direct toe te rekenen aan productie
Indirecte productiekosten Alle overige productiekosten: energie, onderhoud,
(MOH) fabriekshuur — ook wel manufacturing overhead
Prime costs DM + DL (alle directe productiekosten)
Conversion costs DL + MOH (kosten om DM om te zetten in eindproduct)
MAC — Horngren's Cost Accounting | Pagina 2
, Inventoriable vs. Period costs
Inventoriable costs Geactiveerd op de balans als voorraad; pas als kosten
geboekt (cost of goods sold) bij verkoop. Alle
productiekosten.
Period costs Niet geactiveerd; direct ten laste van het resultaat in de
periode. Bijv: R&D, marketing, distributie, customer service
Stroomschema kostprijs (4 stappen)
Stap 1 — Verbruik directe materialen
BV DM + Inkopen DM − EV DM = Verbruik DM
Stap 2 — Totale fabricagekosten periode
Verbruik DM + Direct loon + MOH = Totale fabr. kosten
Stap 3 — Kosten gereed product (COGM)
BV WIP + Totale fabr. kosten − EV WIP = COGM
Stap 4 — Cost of Goods Sold (COGS)
BV Eindvoorraad + COGM − EV Eindvoorraad = COGS
MAC — Horngren's Cost Accounting | Pagina 3
