Homeostase Colleges
5/2
Homeostase / thermoregula/e / endocrinologie
Homeostase is de regula/e van variabelen binnen fysiologische grenzen, dit is een dynamisch
proces.
Regelkring homeostase ------->
Setpoint is dynamisch. Dat wordt vergeleken met wat het eigenlijk is.
Op het moment dat dat afwijkt, dus buiten de fysiologische grenzen
gaat, wordt er een effectormechanisme aangezet dat het weer binnen
die grenzen valt. Daar zijn allerlei mechanismen voor o.a. autonome
zenuwstelsel, maar ook humoraal (hormonen) en motorisch
(gedragsrespons).
Voor alle geregelde variabelen bestaan sensoren / receptoren: o.a. bloeddruk, bloedsuiker,
hormoon spiegel, temperatuur.
Dus bij een verstoring van het evenwicht, wordt dat gemonitord / gemeten, en zal dat
ac/va/e geven van herstelmechanismen.
Belangrijk regelmechanisme: feedback;
• Nega/eve feedback: meest voorkomend bij regelkringen. Hierbij wordt de variabele
teruggebracht naar streefwaarde gedicteerd door het setpoint (bijv. temperatuur,
hormonen).
• Posi/eve feedback: weinig voorkomend bij regelkringen. Hierbij wordt de variabele
verder uit balans gebracht, explosief systeem (bijv. bevalling (oxytocine), bloedstolling
bij wondheling).
Andere regelmechanismen, bijv. feed forward en acclima/sa/e --> zie Vander’s.
Bij een infec/e (koorts) kan in de hypothalamus het setpoint veranderd worden. Hierbij blijQ
wel het regelsysteem hetzelfde.
Dus … regula/e van variabelen:
• Externe of interne s/muli
• Verstoring van homeostase
• Aanpassing / adap/e van interne milieu
• Via het autonome zenuwstelsel en endocriene systeem
• Herstel van homeostase
Autonome zenuwstelsel is het onwillekeurige zenuwstelsel, bestaande uit een sympa/sch
(ac/e) en parasympa/sch (rust) deel. Het parasympa/sche deel ontspringt uit de hersenstam
en het sacrale deel van het ruggenmerg. Daar ziTen zenuwcellen, preganglionaire neuronen,
die uitlopers geven buiten het zenuwstelsel. Bij schakelsta/ons schakelen ze over van het
preganglionaire neuron naar een postganglionaire neuron. Voor het parasympa/sch deel ligt
dat schakelsta/on heel dichtbij (soms zelfs in) het te innerveren orgaan.
,Het sympa/sche deel ontspringt uit het thoracale en lumbale deel van het ruggenmerg. Daar
treden ook preganglionaire neuronen uit, en vinden ook een schakelsta/on waar ze over
gaan in postganglionaire neuronen. Het sympa/sche schakelsta/on zit in de grensstreng,
dicht bij het ruggenmerg gelegen.
TransmiTers van het autonome zenuwstelsel;
- Soma/sch: uitloper geeQ acetylcholine af, wat
bindt aan een nico/nerge receptor.
- Sympa/sch: uitloper geeQ acetylcholine af, wat
bindt aan receptor op postganglionair neuron,
postganglionair neuron geeQ noradrenaline af
aan het te innerveren orgaan, wat bindt aan de
α- of β-receptoren.
Uitzondering (zweetklieren): i.p.v. nor-
adrenaline wordt acetylcholine afgegeven, wat
bindt aan musculinerge receptoren.
Speciaal geval (bijniermerg): bijniermerg is
eigenlijk zelf postganglionair neuron, deze geeQ
zelf noradrenaline en adrenaline af, wat in de
bloedbaan terechtkomt.
- Parasympa/sch: uitloper geeQ aceylcholine af, wat bindt aan nico/nerge receptor,
postganglionair neuron geeQ acetylcholine af wat bindt aan musculinerge receptor.
Endocriene organen: pineal gland, hypothalamus, hypofyse, schildklier en bijschildklieren,
thymus, bijnieren, pancreas, ovaria en tes/s (volgend jaar). Deze maken hormonen. Deze zijn
onder te verdelen in 3 soorten:
• Aminerge hormonen: aZoms/g van aminozuur tyrosine:
o Schildklier homonen (T3, T4) (vet-oplosbaar)
o Bijniermerg hormonen (adrenaline en noradrenaline) en dopamine -->
catecholamines (wateroplosbaar)
• Pep/derge hormonen: kleine eiwiTen (meeste wateroplosbaar):
o Pancreas hormonen (insuline, glucagon), vaak ook neuromodulatoren
o Hypothalame-hypofysaire hormonen (oxytocine, vasopressine,
groeihormooon, prolac/ne, ACTH, etc.)
• Steroid hormonen: aZoms/g van cholesterol (vetoplosbaar):
o Bijnierschors hormoon (cor/sol, aldosteron)
o Geslachtshormonen (androgenen, oestrogenen)
o Vitamine D
Transport van hormonen:
• Pep/derge hormonen en catecholamines
o Hydrofiel: vrij circulerend in het bloed, geen diffusie door celmembraan,
receptor is op de celmembraan gelocaliseerd.
• Steroid en thyroid hormonen
o Hydrofoob (lipofiel): heeQ eiwitcarrier nodig om in het bloed te circuleren,
diffusie door celmembraan, receptor is in de cel gelocaliseerd.
, Neuro-endocriene systeem:
In je hypothalamus heb je allerlei groepjes
neuronen. De groene hebben hun uitlopers
door de median eminence (hersensteel) en
komen terecht in de hypofyse-achterkwab.
Daar geven ze hun stof direct af aan de
algemene circula/e. Er worden in de
achterkwab dus geen hormonen gemaakt.
Deze worden in de neuronen zelf gemaakt,
bijv. vasopressine en oxytocine.
De paarse maken een releasing hormoon wat
wordt afgegeven aan het portale vaten
systeem. Zo worden de releasing hormonen
naar de hypofyse-voorkwab getransporteerd,
deze heeQ een eigen bloedvatensysteem. Daar ziTen endocriene cellen, welke worden
aangezet tot produc/e van een s/mula/ng hormoon. Dit gaat de algemene circula/e in om
zo bij het orgaan te komen welke vervolgens aangezet wordt om een bepaald hormoon te
produceren.
Baroreceptor en shock
Hemodynamiek
• Hartminuutvolume (HMV, CO of CI), hoeveelheid bloed die het hart uitpompt per
minuut. = harcrequen/e x slagvolume
• Slagvolume, hoeveelheid bloed die uit het hart gepompt wordt per slag, is aeankelijk
van 3 factoren:
o Preload (vulling en vaaTonus van het capaciteitsvaatbed, veneus)
Bepalen door CVD (centraal veneuze druk) te meten; aan hals, d.m.v. katheter
of echo maken.
o AQerload (vaaTonus van het weerstandsvaatbed, arterieel)
Bepalen door SVR (systeem vaatweerstand) te meten.
o Contrac/liteit (van de cardiomyocyt) (posi/ef en nega/ef inotrope effecten)
• Vergelijken van HMV kan alleen d.m.v. te delen door lichaamsoppervlak (aeankelijk
van gewicht).
Shock defini/es (oorzaak & gevolg):
• ‘Shock is a state in which diminished cardiac output or reduced effec/ve circula/ng
blood volume impairs /ssue perfusion and leads to cellular hypoxia.’ (Robbins Basic
Pathology)
• ‘Shock is the term used to describe acute circulatory failure with inadequate or
inappropriately distributed /ssue perfusion, resul/ng in generalized cellular hypoxia
and/or an inability of the cells to u/lize oxygen.’ (Kumar & Clark’s Clinical Medicine)
5/2
Homeostase / thermoregula/e / endocrinologie
Homeostase is de regula/e van variabelen binnen fysiologische grenzen, dit is een dynamisch
proces.
Regelkring homeostase ------->
Setpoint is dynamisch. Dat wordt vergeleken met wat het eigenlijk is.
Op het moment dat dat afwijkt, dus buiten de fysiologische grenzen
gaat, wordt er een effectormechanisme aangezet dat het weer binnen
die grenzen valt. Daar zijn allerlei mechanismen voor o.a. autonome
zenuwstelsel, maar ook humoraal (hormonen) en motorisch
(gedragsrespons).
Voor alle geregelde variabelen bestaan sensoren / receptoren: o.a. bloeddruk, bloedsuiker,
hormoon spiegel, temperatuur.
Dus bij een verstoring van het evenwicht, wordt dat gemonitord / gemeten, en zal dat
ac/va/e geven van herstelmechanismen.
Belangrijk regelmechanisme: feedback;
• Nega/eve feedback: meest voorkomend bij regelkringen. Hierbij wordt de variabele
teruggebracht naar streefwaarde gedicteerd door het setpoint (bijv. temperatuur,
hormonen).
• Posi/eve feedback: weinig voorkomend bij regelkringen. Hierbij wordt de variabele
verder uit balans gebracht, explosief systeem (bijv. bevalling (oxytocine), bloedstolling
bij wondheling).
Andere regelmechanismen, bijv. feed forward en acclima/sa/e --> zie Vander’s.
Bij een infec/e (koorts) kan in de hypothalamus het setpoint veranderd worden. Hierbij blijQ
wel het regelsysteem hetzelfde.
Dus … regula/e van variabelen:
• Externe of interne s/muli
• Verstoring van homeostase
• Aanpassing / adap/e van interne milieu
• Via het autonome zenuwstelsel en endocriene systeem
• Herstel van homeostase
Autonome zenuwstelsel is het onwillekeurige zenuwstelsel, bestaande uit een sympa/sch
(ac/e) en parasympa/sch (rust) deel. Het parasympa/sche deel ontspringt uit de hersenstam
en het sacrale deel van het ruggenmerg. Daar ziTen zenuwcellen, preganglionaire neuronen,
die uitlopers geven buiten het zenuwstelsel. Bij schakelsta/ons schakelen ze over van het
preganglionaire neuron naar een postganglionaire neuron. Voor het parasympa/sch deel ligt
dat schakelsta/on heel dichtbij (soms zelfs in) het te innerveren orgaan.
,Het sympa/sche deel ontspringt uit het thoracale en lumbale deel van het ruggenmerg. Daar
treden ook preganglionaire neuronen uit, en vinden ook een schakelsta/on waar ze over
gaan in postganglionaire neuronen. Het sympa/sche schakelsta/on zit in de grensstreng,
dicht bij het ruggenmerg gelegen.
TransmiTers van het autonome zenuwstelsel;
- Soma/sch: uitloper geeQ acetylcholine af, wat
bindt aan een nico/nerge receptor.
- Sympa/sch: uitloper geeQ acetylcholine af, wat
bindt aan receptor op postganglionair neuron,
postganglionair neuron geeQ noradrenaline af
aan het te innerveren orgaan, wat bindt aan de
α- of β-receptoren.
Uitzondering (zweetklieren): i.p.v. nor-
adrenaline wordt acetylcholine afgegeven, wat
bindt aan musculinerge receptoren.
Speciaal geval (bijniermerg): bijniermerg is
eigenlijk zelf postganglionair neuron, deze geeQ
zelf noradrenaline en adrenaline af, wat in de
bloedbaan terechtkomt.
- Parasympa/sch: uitloper geeQ aceylcholine af, wat bindt aan nico/nerge receptor,
postganglionair neuron geeQ acetylcholine af wat bindt aan musculinerge receptor.
Endocriene organen: pineal gland, hypothalamus, hypofyse, schildklier en bijschildklieren,
thymus, bijnieren, pancreas, ovaria en tes/s (volgend jaar). Deze maken hormonen. Deze zijn
onder te verdelen in 3 soorten:
• Aminerge hormonen: aZoms/g van aminozuur tyrosine:
o Schildklier homonen (T3, T4) (vet-oplosbaar)
o Bijniermerg hormonen (adrenaline en noradrenaline) en dopamine -->
catecholamines (wateroplosbaar)
• Pep/derge hormonen: kleine eiwiTen (meeste wateroplosbaar):
o Pancreas hormonen (insuline, glucagon), vaak ook neuromodulatoren
o Hypothalame-hypofysaire hormonen (oxytocine, vasopressine,
groeihormooon, prolac/ne, ACTH, etc.)
• Steroid hormonen: aZoms/g van cholesterol (vetoplosbaar):
o Bijnierschors hormoon (cor/sol, aldosteron)
o Geslachtshormonen (androgenen, oestrogenen)
o Vitamine D
Transport van hormonen:
• Pep/derge hormonen en catecholamines
o Hydrofiel: vrij circulerend in het bloed, geen diffusie door celmembraan,
receptor is op de celmembraan gelocaliseerd.
• Steroid en thyroid hormonen
o Hydrofoob (lipofiel): heeQ eiwitcarrier nodig om in het bloed te circuleren,
diffusie door celmembraan, receptor is in de cel gelocaliseerd.
, Neuro-endocriene systeem:
In je hypothalamus heb je allerlei groepjes
neuronen. De groene hebben hun uitlopers
door de median eminence (hersensteel) en
komen terecht in de hypofyse-achterkwab.
Daar geven ze hun stof direct af aan de
algemene circula/e. Er worden in de
achterkwab dus geen hormonen gemaakt.
Deze worden in de neuronen zelf gemaakt,
bijv. vasopressine en oxytocine.
De paarse maken een releasing hormoon wat
wordt afgegeven aan het portale vaten
systeem. Zo worden de releasing hormonen
naar de hypofyse-voorkwab getransporteerd,
deze heeQ een eigen bloedvatensysteem. Daar ziTen endocriene cellen, welke worden
aangezet tot produc/e van een s/mula/ng hormoon. Dit gaat de algemene circula/e in om
zo bij het orgaan te komen welke vervolgens aangezet wordt om een bepaald hormoon te
produceren.
Baroreceptor en shock
Hemodynamiek
• Hartminuutvolume (HMV, CO of CI), hoeveelheid bloed die het hart uitpompt per
minuut. = harcrequen/e x slagvolume
• Slagvolume, hoeveelheid bloed die uit het hart gepompt wordt per slag, is aeankelijk
van 3 factoren:
o Preload (vulling en vaaTonus van het capaciteitsvaatbed, veneus)
Bepalen door CVD (centraal veneuze druk) te meten; aan hals, d.m.v. katheter
of echo maken.
o AQerload (vaaTonus van het weerstandsvaatbed, arterieel)
Bepalen door SVR (systeem vaatweerstand) te meten.
o Contrac/liteit (van de cardiomyocyt) (posi/ef en nega/ef inotrope effecten)
• Vergelijken van HMV kan alleen d.m.v. te delen door lichaamsoppervlak (aeankelijk
van gewicht).
Shock defini/es (oorzaak & gevolg):
• ‘Shock is a state in which diminished cardiac output or reduced effec/ve circula/ng
blood volume impairs /ssue perfusion and leads to cellular hypoxia.’ (Robbins Basic
Pathology)
• ‘Shock is the term used to describe acute circulatory failure with inadequate or
inappropriately distributed /ssue perfusion, resul/ng in generalized cellular hypoxia
and/or an inability of the cells to u/lize oxygen.’ (Kumar & Clark’s Clinical Medicine)
