Arts en pa*ënt 2 Colleges
6/5
Gezondheidsrecht: wat is het belang voor de arts?
Nut van recht
• Veiligheid
• Zekerheid/voorspelbaarheid
• Schept ruimte voor vooruitgang
• Bescherming van kwetsbaren
• Voorkomen en oplossen van chaos, strijd en vernie>ging
Omdat er zoveel regels bestaan is bedacht om daar een
ordening aan te brengen:
- Publiekrecht: gaat om verhouding tussen burgers en
overheid
- Privaatrecht: gaat om regels tussen burgers onderling
Gezondheidsrecht is het geheel van rechtsregels dat betrekking
heeE op de zorg voor de gezondheid en de toepassing van burgerlijk, bestuurs- en strafrecht
in dat verband.
- Het wordt ook wel een horizontaal rechtsgebied genoemd, omdat het niet te plaatsen
is in 1 rechtsgebied, het gaat eigenlijk door alles heen.
- Het is ook een dynamisch rechtsgebied, want het is aKankelijk van ontwikkelingen
die plaatsvinden in de maatschappij / ontwikkelingen in denken over bepaalde
onderwerpen.
- Het is een func>oneel rechtsgebied; de regels die onder het gezondheidsrecht vallen,
gelden voor een bepaald domein (domein van de zorg).
Vormen van gezondheidsrecht
• Regels die gecodificeerd zijn in wet- en regelgeving
• Regels die voortkomen uit jurispruden>e
• Zelfregulering (richtlijnen, protocollen e.d.) (door beroepsgroep zelf opgesteld)
Invloed van Europa
Belangrijkste wijzigingen in WGBO per 1 januari 2020:
1. Aanvulling van de informa>eplicht van de hulpverlener
2. Aanpassing van de bewaar- en aanvangstermijn van het medisch dossier
3. Inzagerecht van nabestaanden
Bijzondere betekenis van zelfregulering
• Geen wet…
• … maar wel juridische betekenis
• HR 2 maart 2001 (Protocol I) en HR 1 april 2005 (Protocol II): richtlijnen en
protocollen volgen, tenzij er reden is om af te wijken (en bij afwijken: mo>veren en
informeren)
,Norma>eve uitgangspunten van gezondheidsrecht
• Recht op zorg (sociale dimensie)
• Recht op zelYeschikking (individuele dimensie)
Wet- en regelgeving geven de regels, maar vragen in veel gevallen een belangenafweging van
de arts.
Take home messages:
• Recht is onlosmakelijk verbonden met beroep van arts
• Recht heeE verschillende func>es
• Zelfregulering heeE bijzondere betekenis
• Recht op zorg wordt begrensd door mogelijkheden in een land, maar wel aandacht
voor gelijkheid
• Recht op zelYeschikking is groot goed binnen de zorg, maar niet absoluut
• Als arts op de hoogte zijn van de belangrijkste regelingen en waar nodig advies vragen
aan jurist (en dit advies ook documenteren)
Glomerulonefri9s I
Door het gefenestreerde endotheel kan je makkelijk filtra>e krijgen, maar datgene wat er
gefiltreerd wordt moet ook nog een keer door 2 andere barrières:
- Glomerulaire basale membraan
- Podocyten: cellichamen in de ruimte van Bouwman met allerlei uitlopers die om de
bloedvaten, eigenlijk direct op de glomerulaire basale membraan, zi]en.
Wat er dan nog doorkomt, komt in de ruimte van Bouwman en deze staat in verbinding met
het lumen van de tubuli. Om dit geheel allemaal in vorm te houden is er een steunsysteem,
gevormd door mesangiale cellen.
Nefro>sch syndroom: gaat iets mis aan de kant van de podocyten (subepitheliale deposi>es),
hierbij ga je veel eiwi]en verliezen, maar er is niet meteen een hele harde achteruitgang van
nierfunc>e dat gaat meestal langzamer.
Nefri>sch syndroom: gaat iets mis onder het endotheel (subendotheliale deposi>es), deze
verloopt vaak anders en heEiger. Het zit dichter bij je bloed (en dus bij wi]e bloedcellen en
bijv. an>stoffen) en hierdoor kan dus makkelijker een ontstekingsreac>e plaatsvinden.
Mechanismen immuuncomplexen:
• Je hebt an>genen en an>stoffen, die al een immuuncomplex vormen in je bloed. Deze
gaan door het gefenestreerde endotheel, maar hangen dan vast in het glomerulaire
basale membraan.
• Je hebt an>stoffen tegen iets in de glomerulaire basale
membraan of iets op de podocyten. Deze hebben
namelijk op hun membraan aan de buitenkant
an>genen zi]en, waar je normaal gesproken tolerant
voor bent (en dus geen an>stoffen tegen maakt). Deze
an>stoffen zullen door het gefenestreerde endotheel
gaan en terecht komen in het glomerulaire basale
membraan, bij de bijbehorende an>genen.
, • Je hebt an>genen in je bloed, en an>stoffen hier tegen in je bloed. Beide lopen vast in
het glomerulaire basale membraan en daar vormen ze een immuuncomplex.
Ziektebeelden
• IgA nefropathie (voorheen ook Henoch Schönlein purpura)
• Granulomatosis met polyangii>s (M. Wegener)
• SLE nefri>s
• An>-GBM nefri>s (Goodpasture)
• Pos>nfec>euze glomerulopathie
Glomerulonefro>den kunnen zich op allerlei mogelijke manieren presenteren en dat
betekent vaak, omdat ze toch redelijk snel kunnen verlopen en mensen er behoorlijk ziek van
zijn, dat deze mensen vaak via de SEH binnenkomen. Bij zo’n nierinsufficiën>e wordt dan
gedacht waar zit het dan:
• Pre-renaal
• Renaal
• Postrenaal
Omdat het auto-immuun ziekten zijn, kan het ook best zo zijn dat mensen binnenkomen via
de reumatoloog, KNO arts of longarts. Dat neerslaan van die immuuncomplexen houdt zich
niet zomaar tot 1 orgaan; meestal zijn meerdere organen betrokken.
Als je lichamelijk onderzoek doet, moet je ook al>jd goed kijken of er nog andere
manifesta>es zijn;
• Huidafwijkingen
o Purpura (paars/rood verkleurde huidafwijkingen)
o Necro>serende plekjes (vaak aan de vingers bij nagels) (ontsteking van kleine
bloedvaatjes)
• Vaatpulsa>es
o Bloeddrukdiscrepan>es (grotere bloedvaten zijn ontstoken)
• Sensore / motore neuropathie (bloedvaten van de zenuwen zijn ontstoken)
Diagnos>ek:
• Bloedonderzoek: BSE, CRP, krea>nine
o Auto-immuun serologie: ANCA an>stoffen, an>-GBM an>stoffen, an>-ds-DNA
an>stoffen etc.
• Urine-onderzoek:
o Eiwit, erythrocyten, erythrocytencylinders (ery’s die op elkaar plakken)
o DD microscopische erythrocyturie? / dismorfe erythrocyten (door
blootstelling aan extreme omstandigheden en lange weg die ze afleggen)
• Echo nieren: Meestal geen bijzonderheden
• Nierbiopt: lichtmicroscopie + immunofluorescen>e
o Behandelconsequen>es? Cave complica>es
IgA nefropathie (M. Berger)
• Epidemiologie:
o De meest voorkomende (primaire) glomerulaire nierziekte wereldwijd
o Inciden>e (nieuwe pa>ënten) = 15-40 pa>ënten / miljoen inwoners (NL)
6/5
Gezondheidsrecht: wat is het belang voor de arts?
Nut van recht
• Veiligheid
• Zekerheid/voorspelbaarheid
• Schept ruimte voor vooruitgang
• Bescherming van kwetsbaren
• Voorkomen en oplossen van chaos, strijd en vernie>ging
Omdat er zoveel regels bestaan is bedacht om daar een
ordening aan te brengen:
- Publiekrecht: gaat om verhouding tussen burgers en
overheid
- Privaatrecht: gaat om regels tussen burgers onderling
Gezondheidsrecht is het geheel van rechtsregels dat betrekking
heeE op de zorg voor de gezondheid en de toepassing van burgerlijk, bestuurs- en strafrecht
in dat verband.
- Het wordt ook wel een horizontaal rechtsgebied genoemd, omdat het niet te plaatsen
is in 1 rechtsgebied, het gaat eigenlijk door alles heen.
- Het is ook een dynamisch rechtsgebied, want het is aKankelijk van ontwikkelingen
die plaatsvinden in de maatschappij / ontwikkelingen in denken over bepaalde
onderwerpen.
- Het is een func>oneel rechtsgebied; de regels die onder het gezondheidsrecht vallen,
gelden voor een bepaald domein (domein van de zorg).
Vormen van gezondheidsrecht
• Regels die gecodificeerd zijn in wet- en regelgeving
• Regels die voortkomen uit jurispruden>e
• Zelfregulering (richtlijnen, protocollen e.d.) (door beroepsgroep zelf opgesteld)
Invloed van Europa
Belangrijkste wijzigingen in WGBO per 1 januari 2020:
1. Aanvulling van de informa>eplicht van de hulpverlener
2. Aanpassing van de bewaar- en aanvangstermijn van het medisch dossier
3. Inzagerecht van nabestaanden
Bijzondere betekenis van zelfregulering
• Geen wet…
• … maar wel juridische betekenis
• HR 2 maart 2001 (Protocol I) en HR 1 april 2005 (Protocol II): richtlijnen en
protocollen volgen, tenzij er reden is om af te wijken (en bij afwijken: mo>veren en
informeren)
,Norma>eve uitgangspunten van gezondheidsrecht
• Recht op zorg (sociale dimensie)
• Recht op zelYeschikking (individuele dimensie)
Wet- en regelgeving geven de regels, maar vragen in veel gevallen een belangenafweging van
de arts.
Take home messages:
• Recht is onlosmakelijk verbonden met beroep van arts
• Recht heeE verschillende func>es
• Zelfregulering heeE bijzondere betekenis
• Recht op zorg wordt begrensd door mogelijkheden in een land, maar wel aandacht
voor gelijkheid
• Recht op zelYeschikking is groot goed binnen de zorg, maar niet absoluut
• Als arts op de hoogte zijn van de belangrijkste regelingen en waar nodig advies vragen
aan jurist (en dit advies ook documenteren)
Glomerulonefri9s I
Door het gefenestreerde endotheel kan je makkelijk filtra>e krijgen, maar datgene wat er
gefiltreerd wordt moet ook nog een keer door 2 andere barrières:
- Glomerulaire basale membraan
- Podocyten: cellichamen in de ruimte van Bouwman met allerlei uitlopers die om de
bloedvaten, eigenlijk direct op de glomerulaire basale membraan, zi]en.
Wat er dan nog doorkomt, komt in de ruimte van Bouwman en deze staat in verbinding met
het lumen van de tubuli. Om dit geheel allemaal in vorm te houden is er een steunsysteem,
gevormd door mesangiale cellen.
Nefro>sch syndroom: gaat iets mis aan de kant van de podocyten (subepitheliale deposi>es),
hierbij ga je veel eiwi]en verliezen, maar er is niet meteen een hele harde achteruitgang van
nierfunc>e dat gaat meestal langzamer.
Nefri>sch syndroom: gaat iets mis onder het endotheel (subendotheliale deposi>es), deze
verloopt vaak anders en heEiger. Het zit dichter bij je bloed (en dus bij wi]e bloedcellen en
bijv. an>stoffen) en hierdoor kan dus makkelijker een ontstekingsreac>e plaatsvinden.
Mechanismen immuuncomplexen:
• Je hebt an>genen en an>stoffen, die al een immuuncomplex vormen in je bloed. Deze
gaan door het gefenestreerde endotheel, maar hangen dan vast in het glomerulaire
basale membraan.
• Je hebt an>stoffen tegen iets in de glomerulaire basale
membraan of iets op de podocyten. Deze hebben
namelijk op hun membraan aan de buitenkant
an>genen zi]en, waar je normaal gesproken tolerant
voor bent (en dus geen an>stoffen tegen maakt). Deze
an>stoffen zullen door het gefenestreerde endotheel
gaan en terecht komen in het glomerulaire basale
membraan, bij de bijbehorende an>genen.
, • Je hebt an>genen in je bloed, en an>stoffen hier tegen in je bloed. Beide lopen vast in
het glomerulaire basale membraan en daar vormen ze een immuuncomplex.
Ziektebeelden
• IgA nefropathie (voorheen ook Henoch Schönlein purpura)
• Granulomatosis met polyangii>s (M. Wegener)
• SLE nefri>s
• An>-GBM nefri>s (Goodpasture)
• Pos>nfec>euze glomerulopathie
Glomerulonefro>den kunnen zich op allerlei mogelijke manieren presenteren en dat
betekent vaak, omdat ze toch redelijk snel kunnen verlopen en mensen er behoorlijk ziek van
zijn, dat deze mensen vaak via de SEH binnenkomen. Bij zo’n nierinsufficiën>e wordt dan
gedacht waar zit het dan:
• Pre-renaal
• Renaal
• Postrenaal
Omdat het auto-immuun ziekten zijn, kan het ook best zo zijn dat mensen binnenkomen via
de reumatoloog, KNO arts of longarts. Dat neerslaan van die immuuncomplexen houdt zich
niet zomaar tot 1 orgaan; meestal zijn meerdere organen betrokken.
Als je lichamelijk onderzoek doet, moet je ook al>jd goed kijken of er nog andere
manifesta>es zijn;
• Huidafwijkingen
o Purpura (paars/rood verkleurde huidafwijkingen)
o Necro>serende plekjes (vaak aan de vingers bij nagels) (ontsteking van kleine
bloedvaatjes)
• Vaatpulsa>es
o Bloeddrukdiscrepan>es (grotere bloedvaten zijn ontstoken)
• Sensore / motore neuropathie (bloedvaten van de zenuwen zijn ontstoken)
Diagnos>ek:
• Bloedonderzoek: BSE, CRP, krea>nine
o Auto-immuun serologie: ANCA an>stoffen, an>-GBM an>stoffen, an>-ds-DNA
an>stoffen etc.
• Urine-onderzoek:
o Eiwit, erythrocyten, erythrocytencylinders (ery’s die op elkaar plakken)
o DD microscopische erythrocyturie? / dismorfe erythrocyten (door
blootstelling aan extreme omstandigheden en lange weg die ze afleggen)
• Echo nieren: Meestal geen bijzonderheden
• Nierbiopt: lichtmicroscopie + immunofluorescen>e
o Behandelconsequen>es? Cave complica>es
IgA nefropathie (M. Berger)
• Epidemiologie:
o De meest voorkomende (primaire) glomerulaire nierziekte wereldwijd
o Inciden>e (nieuwe pa>ënten) = 15-40 pa>ënten / miljoen inwoners (NL)
