Examentermen M&L
Examen op xx-xx-xxxx
─
Onderwerp 1: Organisatievormen en -structuren
1.1 - Interpreteren van een organogram
- Organogram
Een organogram of organigram is een schematische voorstelling van de organisatie. Het is
een versimpelde vorm van wat er in de praktijk gebeurt. Het Belangrijkste dat je in een
organogram kunt lezen zijn de gezagsverhoudingen. Duidelijk is te zien welke functie er
boven welke andere functie(s) staat.
- Lijn-staforganisatie
In de lijn-staforganisatie kom je behalve lijnfuncties ook staffuncties tegen. De structuur is
minder eenvoudig dan die van de lijnorganisatie.
Het voordeel van de lijn-staforganisatie is dat de lijnfuncties ondersteuning krijgen
van de staffuncties bij bepaalde zaken.
Het nadeel kan zijn dat de organisatie door de staffunctionarissen te duur wordt.
, 1
- Matrixorganisatie
In de matrix organisatie hebben medewerkers twee leidinggevenden. Dit komt doordat
medewerkers binnen hun afdeling kunnen werken aan verschillende tijdelijke projecten.
Een medewerker heeft dan een leidinggevende van de afdeling en een leidinggevende van
het project.
Het voordeel van de matrixorganisatie is dat de organisatie snel kan inspelen op
veranderingen in de markt, doordat meerdere afdelingen tegelijkertijd ergens aan
werken.
Het nadeel is dat de eenduidige leiding wegvalt doordat een medewerker meerdere
bazen kan hebben.
, 2
- Projectorganisatie
De projectorganisatie staat naast de bestaande organisatie. De projectgroep kan bestaan
uit mensen die uit alle lagen van de organisatie komen en die voor een bepaald doel zijn
samengebracht.
Het voordeel van een projectorganisatie is dat de projectgroepen voor de
medewerkers afwisseling bieden van de normale werkzaamheden. Daarnaast kun je
de projectgroepen zo samenstellen dat je medewerkers met de grootste
deskundigheid samenbrengt.
Het nadeel van een projectorganisatie is dat de medewerkers zo opgeslokt worden
door de projectwerkzaamheden dat zij hun ‘feeling’ met de gewone organisatie
kwijtraken.
- Staffuncties
Iemand met een staffunctie ondersteunt en adviseert de lijnmanager. Mensen met een
staffunctie zijn niet ondergeschikt aan de afdelingen, maar werken voor de hele organisatie
of een deel van de organisatie.
Stafafdelingen zijn bijvoorbeeld: afdelingen inkoop, afdeling personeelszaken of afdeling
financiën.
Bij staffuncties gebruik je een horizontale lijn. Daarmee geef je aan dat er voor een
bepaalde functie extra deskundigheid nodig is.
, 3
1.2 - Herkennen van de verschillende beslissingsniveaus binnen een organisatie
- Strategisch management
Het strategisch management (directie of ondernemer) stelt de strategie en het beleid voor
de hele organisatie vast. Het gaat dan om de planning van de bedrijfsdoelen op de lange
termijn (tussen vijf tot tien jaar).
Beslissingen die je op dit niveau neemt, kunnen gaan over:
● Het openen van een nieuwe vestiging
● Het afstoten van bedrijfsonderdelen
● Bedrijfssaneringen
● Fusies en overnames
● Omzetgroei
● Nieuwe koers
● Andere producten en afzetmarkten.
- Tactisch management
Het tactisch management vertaalt de strategie en het beleid van het bedrijf naar
doelstellingen die je op de werkvloer kunt behalen. Het gaat dan om de planning van de
bedrijfsdoelen op de middellange termijn (tussen één tot vijf jaar). Het tactisch
management monitort ook of de doelstellingen worden behaald en stuurt indien nodig bij.
Beslissingen die je op dit niveau neemt, kunnen gaan over:
● Vestigings- of afdelingsbudgetten
● Omzetdoelen
● Kostenbesparing
● Personeelsbeleid
● Promotiebeleid
- Operationeel management
Het operationeel management voer je het beleid en de doelstellingen uit die door het
tactisch management zijn vastgesteld. De dagelijkse planning, uitvoering, analyse en
evaluatie zijn belangrijke taken van de leidinggevenden op operationeel niveau.
Beslissingen die je op dit niveau neemt, kunnen gaan over:
● Werkplanning
● Inzet personeel
● Klantenbenadering
● Huisregels
Examen op xx-xx-xxxx
─
Onderwerp 1: Organisatievormen en -structuren
1.1 - Interpreteren van een organogram
- Organogram
Een organogram of organigram is een schematische voorstelling van de organisatie. Het is
een versimpelde vorm van wat er in de praktijk gebeurt. Het Belangrijkste dat je in een
organogram kunt lezen zijn de gezagsverhoudingen. Duidelijk is te zien welke functie er
boven welke andere functie(s) staat.
- Lijn-staforganisatie
In de lijn-staforganisatie kom je behalve lijnfuncties ook staffuncties tegen. De structuur is
minder eenvoudig dan die van de lijnorganisatie.
Het voordeel van de lijn-staforganisatie is dat de lijnfuncties ondersteuning krijgen
van de staffuncties bij bepaalde zaken.
Het nadeel kan zijn dat de organisatie door de staffunctionarissen te duur wordt.
, 1
- Matrixorganisatie
In de matrix organisatie hebben medewerkers twee leidinggevenden. Dit komt doordat
medewerkers binnen hun afdeling kunnen werken aan verschillende tijdelijke projecten.
Een medewerker heeft dan een leidinggevende van de afdeling en een leidinggevende van
het project.
Het voordeel van de matrixorganisatie is dat de organisatie snel kan inspelen op
veranderingen in de markt, doordat meerdere afdelingen tegelijkertijd ergens aan
werken.
Het nadeel is dat de eenduidige leiding wegvalt doordat een medewerker meerdere
bazen kan hebben.
, 2
- Projectorganisatie
De projectorganisatie staat naast de bestaande organisatie. De projectgroep kan bestaan
uit mensen die uit alle lagen van de organisatie komen en die voor een bepaald doel zijn
samengebracht.
Het voordeel van een projectorganisatie is dat de projectgroepen voor de
medewerkers afwisseling bieden van de normale werkzaamheden. Daarnaast kun je
de projectgroepen zo samenstellen dat je medewerkers met de grootste
deskundigheid samenbrengt.
Het nadeel van een projectorganisatie is dat de medewerkers zo opgeslokt worden
door de projectwerkzaamheden dat zij hun ‘feeling’ met de gewone organisatie
kwijtraken.
- Staffuncties
Iemand met een staffunctie ondersteunt en adviseert de lijnmanager. Mensen met een
staffunctie zijn niet ondergeschikt aan de afdelingen, maar werken voor de hele organisatie
of een deel van de organisatie.
Stafafdelingen zijn bijvoorbeeld: afdelingen inkoop, afdeling personeelszaken of afdeling
financiën.
Bij staffuncties gebruik je een horizontale lijn. Daarmee geef je aan dat er voor een
bepaalde functie extra deskundigheid nodig is.
, 3
1.2 - Herkennen van de verschillende beslissingsniveaus binnen een organisatie
- Strategisch management
Het strategisch management (directie of ondernemer) stelt de strategie en het beleid voor
de hele organisatie vast. Het gaat dan om de planning van de bedrijfsdoelen op de lange
termijn (tussen vijf tot tien jaar).
Beslissingen die je op dit niveau neemt, kunnen gaan over:
● Het openen van een nieuwe vestiging
● Het afstoten van bedrijfsonderdelen
● Bedrijfssaneringen
● Fusies en overnames
● Omzetgroei
● Nieuwe koers
● Andere producten en afzetmarkten.
- Tactisch management
Het tactisch management vertaalt de strategie en het beleid van het bedrijf naar
doelstellingen die je op de werkvloer kunt behalen. Het gaat dan om de planning van de
bedrijfsdoelen op de middellange termijn (tussen één tot vijf jaar). Het tactisch
management monitort ook of de doelstellingen worden behaald en stuurt indien nodig bij.
Beslissingen die je op dit niveau neemt, kunnen gaan over:
● Vestigings- of afdelingsbudgetten
● Omzetdoelen
● Kostenbesparing
● Personeelsbeleid
● Promotiebeleid
- Operationeel management
Het operationeel management voer je het beleid en de doelstellingen uit die door het
tactisch management zijn vastgesteld. De dagelijkse planning, uitvoering, analyse en
evaluatie zijn belangrijke taken van de leidinggevenden op operationeel niveau.
Beslissingen die je op dit niveau neemt, kunnen gaan over:
● Werkplanning
● Inzet personeel
● Klantenbenadering
● Huisregels
