H7: Aandoeningen van het bloed
Anatomie en fysiologie
- Bloed is het transportmiddel voor O2, Co2, voedingsstoffen,
antistoffen, hormonen
- Bestaat uit plasma en bloedcellen
o Bloedplasma:
Water, voedingsstoffen, afvalstoffen, hormonen, plasma-
eiwitten ( stollingsfactoren fibrinogeen, protrombine)
antistoffen, albumine (hoge colloid osmotische druk =
wateraanzuiging)
o Bloedcellen: erytrocyten, leukocyten, trombocyten. Gevormd
uit bloedstamcellen in rode medulla ossium. Myeloïde cellijn en
lymfoïde cellijn
Erytrocyten (rode kleur door HB): ontstaan uit myeloïde
cellijn. Ronde flexibele cellen zonder kern. Levensduur
100-120 dagen. Afbraak door milt.
Gereguleerd door erytropoëtine (EPO) hormoon in
nieren. Ijzer, vitamine B12 en foliumzuur belangrijk
voor vorming
Transport van O2 door hemoglobine -> bevat
ijzerhoudend eiwit wat O2 bindt =
Oxyhemoglobine -> geeft O2 af, neemt Co2 op =
carbaminohemoglobine
Normaalwaarde mannen 8,5-11 mmol/l. Vrouwen
7,5-10mmol/l
Leukocyten: granulocyten en monocyten uit myeloïde
cellijn. Lymfocyten uit lymfoïde cellijn.
Granulocyten onderverdeeld in neutrofiele,
eosinofiele, basofiele granulocyten
Specifieke en niet-specifieke afweer
Trombocyten: ontstaan uit myeloïde cellijn. Samen met
stollingseiwitten essentieel voor hemostase
Beschadiging vaatwand -> tromboplastine ->
trombocyten plakkerig -> trombocytenaggregatie -
> activatie fibrine -> fibrinenetwerk -> stevige
trombocytenprop
Veelvoorkomende symptomen
Epistaxis Neusbloeding Acute bloeding uit
1/beide neusgaten
Gingivale bloeding Bloedend tandvlees Bloeding bij lichte
aanraking
Hematomen Bloeduitstorting Plek waarbij bloed het
vaatbed verlaat en
ophoopt
Petechiën Puntbloedingen Kleine roodpaarse niet
weg drukbare
, verkleuringen
Purpura Kleinvlekkige Grotere roodblauwe,
huidbloeding paarse vlekken
Ecchymose Grotere huidbloeding Grotere blauwe
plekken
Trombose Vorming bloedstolsel Bloedstolsel in
bloedvat
Embolie Losgeschoten Afsluiting van bloedvat
bloedstolsel door losgeschoten
bloedstolsel
Pallor Bleke huidskleur Bleek gezicht
Dyspneu Kortademigheid
Febris Koorts Temp > 38
Nachtzweten Overmatige
transpiratie ’s nachts
Pruritus Jeuk
Menorragie Hevig vaginaal Hevig/langdurig
bloedverlies bloedverlies bij
menstruatie
Diagnostisch onderzoek
- Laboratoriumonderzoek
o Differentiele telling van aantal bloedcellen
o Bepaling van hemoglobineconcentratie en hematocriet
(volume van ery’s in verhouding tot totale bloedvolume)
o Compleet bloedbeeld: aantal cellen, HB, kwaliteit van
bloedcellen
Stollingsonderzoek: afwijkingen in bloedstolling:
o Bepaling van geactiveerde partiële tromboplastinetijd (APTT),
protrombinetijd (PT) en aantal trombocyten
Aandoeningen van erytrocyten
- Anemie: laag erytrocytengehalte/te laag Hb
o Risicofactoren: bloedverlies, verminderde opname van
voedingsstoffen, tekort aan voedingsstoffen, chronische
ziekten, zwangerschap, erfelijke factoren
o Hemolytische anemie: door versnelde afbraak van rode
bloedcellen komen grote hoeveelheden ongeconjugeerde
bilirubine vrij. Dit kan de lever niet verwerken waardoor het
opstapelt in de huid en oogwit.
- Pathofysiologie
o Acuut bloedverlies
o Stoornis in de aanmaak: minder erytrocyten aangemaakt,
minder aanmaak Hb, gemaakte Hb functioneert niet
Hemoglobinopathiëen: disfunctie Hb door: alfa/bèta-
thalassemie en sikkelcelziekte
o Symptomen: uiting/compensatie O2 tekort; moeheid,
duizeligheid, malaise, zwakte, hoofdpijn, oorsuizen,
tachycardie, bleekheid, POB, dyspneu, collaps, hartfalen,
, shock, icterus, donkere urine, menorragie, botpijn,
gevoelsstoornissen handen en voeten, melena, hematemesis,
gewichtsverlies
Dyspneu: er circuleren onvoldoende gezonde rode
bloedcellen met HB, waardoor er onvoldoende O2 naar
de weefsels getransporteerd wordt. Hogere
zuurstofbehoefte = hogere ventilatie = snellere AF
- Diagnostiek
o Lichamelijk onderzoek gericht op de buik, lymfeklieren, icterus
o Lab-onderzoek: Hb, mean corpuscular volume (MCV =
gemiddelde celvolume van de erytrocyt), ferritinine
o Gastroscopie, coloscopie, beenmergbiopsie, genetisch
onderzoek
- Behandeling: afhankelijk van oorzaak
o Gebrek aan voedingsstoffen: vit B12, foliumzuur
o Bloedtransfusie
Transfusiereacties risicofactoren: VG; bloedtransfusies,
zwangerschappen, verminderde afweer, foute
bloedgroep, bloeddonatie door familielid
- Complicaties:
o Anemie kan leiden tot longproblemen, hartfalen
o Beperkte inspanningstolerantie
- Verpleegkundige aandachtspunten
o Signaleren fysiologische veranderingen en monitoren
Transfusiereacties
- Niet-hemolytische transfusiereactie: antistoffen tegen leukocyten of
cytokinen
o Niet-hemolytische koortsreactie: ontvanger maakt antistoffen
aan tegen leukocyten/cytokinen = ontstekingsreactie met
koorts
o Transfusion-related acute lung injury (TRALI): antistoffen in
donorbloed tegen leukocyten van ontvanger = longoedeem
o Transfusiegeassocieerde graft-versus-hostreactie (TA-GvHD);
immuunsysteem van ontvanger vernietigd T-lymfocyten in
donorbloed waardoor organen aangevallen kunnen worden. ->
ontvangers met ernstige verminderde afweer/ bloed van
familie
o Posttransfusie-infectie: gevolg van overdracht van pathogene
micro-organismen via donorbloed: HIV/hepatitis. Of door groei
van bacteriën in bewaarde bloed
- Hemolytische transfusiereactie: immuunrespons door antistoffen
tegen ery’s -> hemolyse
- Symptomen: misselijkheid, huiduitslag, jeuk, stijging van temp.
Ernstig: temp stijging, koude rillingen, onrust, AH problemen,
hypotensie, tachycardie, anurie, oedeem, shock
- Diagnostiek en behandeling:
o EWS voor, tijdens en na transfusie
, o Niet hemolytische koortsreactie: PCM
o Acute hemolytische transfusiereactie: behandel symptomen,
stimuleren UP
o TRALI: behandeling symptomen, respiratoire ondersteuning,
corticosteroïden
o TA-GvHD: geen behandeling mogelijk
o Posttransfusie virale infectie: behandeling van overdraagbare
ziekte
Aandoeningen van de leukocyten
Leukopenie; neutropenie
Wat Verminderd aantal leukocyten in het bloed.
Oorzaak Gevolg van verstoorde aanmaak, verhoogd
verbruik, toegenomen afbraak
- Bepaalde GM: anti-epileptica, AB
- Chemo-,immuno-,radiotherapie
- (virale) infecties
- Auto-immuunziekten: reumatoïde artritis,
SLE
- Afwijkingen in de voorlopercellen, verstoorde
aanmaak neutrocyten
- Infiltratie van beenmerg
- Voedingstekorten
- Hypersplenisme (overactieve milt) -> snelle
afbraak typen bloedcellen
Pathofysiologie Door tekort aan neutrofiele granulocyten is de
afweer tegen bacteriën en schimmels verstoord.
Bij een ernstig tekort ontbreken de klassieke
ontstekingsverschijnselen
Symptomen Infectie, zweertjes mondslijmvlies, neutropene
koorts
Diagnostiek Anamnese, lichamelijk onderzoek,
bloedonderzoek: leukocytendifferentiatie
(neutropenie = neutrocyten <1,5x109/l),
beenmergpunctie
Behandeling - Medicatie staken
- Hematopoëtische groeifactoren (filgrastim,
pelfilgrastim) stimuleren
- I.V. AB
Complicaties/ Extra vatbaar voor infecties. Levensbedreigend
prognose
Preventie Voorkomen van infecties
Anatomie en fysiologie
- Bloed is het transportmiddel voor O2, Co2, voedingsstoffen,
antistoffen, hormonen
- Bestaat uit plasma en bloedcellen
o Bloedplasma:
Water, voedingsstoffen, afvalstoffen, hormonen, plasma-
eiwitten ( stollingsfactoren fibrinogeen, protrombine)
antistoffen, albumine (hoge colloid osmotische druk =
wateraanzuiging)
o Bloedcellen: erytrocyten, leukocyten, trombocyten. Gevormd
uit bloedstamcellen in rode medulla ossium. Myeloïde cellijn en
lymfoïde cellijn
Erytrocyten (rode kleur door HB): ontstaan uit myeloïde
cellijn. Ronde flexibele cellen zonder kern. Levensduur
100-120 dagen. Afbraak door milt.
Gereguleerd door erytropoëtine (EPO) hormoon in
nieren. Ijzer, vitamine B12 en foliumzuur belangrijk
voor vorming
Transport van O2 door hemoglobine -> bevat
ijzerhoudend eiwit wat O2 bindt =
Oxyhemoglobine -> geeft O2 af, neemt Co2 op =
carbaminohemoglobine
Normaalwaarde mannen 8,5-11 mmol/l. Vrouwen
7,5-10mmol/l
Leukocyten: granulocyten en monocyten uit myeloïde
cellijn. Lymfocyten uit lymfoïde cellijn.
Granulocyten onderverdeeld in neutrofiele,
eosinofiele, basofiele granulocyten
Specifieke en niet-specifieke afweer
Trombocyten: ontstaan uit myeloïde cellijn. Samen met
stollingseiwitten essentieel voor hemostase
Beschadiging vaatwand -> tromboplastine ->
trombocyten plakkerig -> trombocytenaggregatie -
> activatie fibrine -> fibrinenetwerk -> stevige
trombocytenprop
Veelvoorkomende symptomen
Epistaxis Neusbloeding Acute bloeding uit
1/beide neusgaten
Gingivale bloeding Bloedend tandvlees Bloeding bij lichte
aanraking
Hematomen Bloeduitstorting Plek waarbij bloed het
vaatbed verlaat en
ophoopt
Petechiën Puntbloedingen Kleine roodpaarse niet
weg drukbare
, verkleuringen
Purpura Kleinvlekkige Grotere roodblauwe,
huidbloeding paarse vlekken
Ecchymose Grotere huidbloeding Grotere blauwe
plekken
Trombose Vorming bloedstolsel Bloedstolsel in
bloedvat
Embolie Losgeschoten Afsluiting van bloedvat
bloedstolsel door losgeschoten
bloedstolsel
Pallor Bleke huidskleur Bleek gezicht
Dyspneu Kortademigheid
Febris Koorts Temp > 38
Nachtzweten Overmatige
transpiratie ’s nachts
Pruritus Jeuk
Menorragie Hevig vaginaal Hevig/langdurig
bloedverlies bloedverlies bij
menstruatie
Diagnostisch onderzoek
- Laboratoriumonderzoek
o Differentiele telling van aantal bloedcellen
o Bepaling van hemoglobineconcentratie en hematocriet
(volume van ery’s in verhouding tot totale bloedvolume)
o Compleet bloedbeeld: aantal cellen, HB, kwaliteit van
bloedcellen
Stollingsonderzoek: afwijkingen in bloedstolling:
o Bepaling van geactiveerde partiële tromboplastinetijd (APTT),
protrombinetijd (PT) en aantal trombocyten
Aandoeningen van erytrocyten
- Anemie: laag erytrocytengehalte/te laag Hb
o Risicofactoren: bloedverlies, verminderde opname van
voedingsstoffen, tekort aan voedingsstoffen, chronische
ziekten, zwangerschap, erfelijke factoren
o Hemolytische anemie: door versnelde afbraak van rode
bloedcellen komen grote hoeveelheden ongeconjugeerde
bilirubine vrij. Dit kan de lever niet verwerken waardoor het
opstapelt in de huid en oogwit.
- Pathofysiologie
o Acuut bloedverlies
o Stoornis in de aanmaak: minder erytrocyten aangemaakt,
minder aanmaak Hb, gemaakte Hb functioneert niet
Hemoglobinopathiëen: disfunctie Hb door: alfa/bèta-
thalassemie en sikkelcelziekte
o Symptomen: uiting/compensatie O2 tekort; moeheid,
duizeligheid, malaise, zwakte, hoofdpijn, oorsuizen,
tachycardie, bleekheid, POB, dyspneu, collaps, hartfalen,
, shock, icterus, donkere urine, menorragie, botpijn,
gevoelsstoornissen handen en voeten, melena, hematemesis,
gewichtsverlies
Dyspneu: er circuleren onvoldoende gezonde rode
bloedcellen met HB, waardoor er onvoldoende O2 naar
de weefsels getransporteerd wordt. Hogere
zuurstofbehoefte = hogere ventilatie = snellere AF
- Diagnostiek
o Lichamelijk onderzoek gericht op de buik, lymfeklieren, icterus
o Lab-onderzoek: Hb, mean corpuscular volume (MCV =
gemiddelde celvolume van de erytrocyt), ferritinine
o Gastroscopie, coloscopie, beenmergbiopsie, genetisch
onderzoek
- Behandeling: afhankelijk van oorzaak
o Gebrek aan voedingsstoffen: vit B12, foliumzuur
o Bloedtransfusie
Transfusiereacties risicofactoren: VG; bloedtransfusies,
zwangerschappen, verminderde afweer, foute
bloedgroep, bloeddonatie door familielid
- Complicaties:
o Anemie kan leiden tot longproblemen, hartfalen
o Beperkte inspanningstolerantie
- Verpleegkundige aandachtspunten
o Signaleren fysiologische veranderingen en monitoren
Transfusiereacties
- Niet-hemolytische transfusiereactie: antistoffen tegen leukocyten of
cytokinen
o Niet-hemolytische koortsreactie: ontvanger maakt antistoffen
aan tegen leukocyten/cytokinen = ontstekingsreactie met
koorts
o Transfusion-related acute lung injury (TRALI): antistoffen in
donorbloed tegen leukocyten van ontvanger = longoedeem
o Transfusiegeassocieerde graft-versus-hostreactie (TA-GvHD);
immuunsysteem van ontvanger vernietigd T-lymfocyten in
donorbloed waardoor organen aangevallen kunnen worden. ->
ontvangers met ernstige verminderde afweer/ bloed van
familie
o Posttransfusie-infectie: gevolg van overdracht van pathogene
micro-organismen via donorbloed: HIV/hepatitis. Of door groei
van bacteriën in bewaarde bloed
- Hemolytische transfusiereactie: immuunrespons door antistoffen
tegen ery’s -> hemolyse
- Symptomen: misselijkheid, huiduitslag, jeuk, stijging van temp.
Ernstig: temp stijging, koude rillingen, onrust, AH problemen,
hypotensie, tachycardie, anurie, oedeem, shock
- Diagnostiek en behandeling:
o EWS voor, tijdens en na transfusie
, o Niet hemolytische koortsreactie: PCM
o Acute hemolytische transfusiereactie: behandel symptomen,
stimuleren UP
o TRALI: behandeling symptomen, respiratoire ondersteuning,
corticosteroïden
o TA-GvHD: geen behandeling mogelijk
o Posttransfusie virale infectie: behandeling van overdraagbare
ziekte
Aandoeningen van de leukocyten
Leukopenie; neutropenie
Wat Verminderd aantal leukocyten in het bloed.
Oorzaak Gevolg van verstoorde aanmaak, verhoogd
verbruik, toegenomen afbraak
- Bepaalde GM: anti-epileptica, AB
- Chemo-,immuno-,radiotherapie
- (virale) infecties
- Auto-immuunziekten: reumatoïde artritis,
SLE
- Afwijkingen in de voorlopercellen, verstoorde
aanmaak neutrocyten
- Infiltratie van beenmerg
- Voedingstekorten
- Hypersplenisme (overactieve milt) -> snelle
afbraak typen bloedcellen
Pathofysiologie Door tekort aan neutrofiele granulocyten is de
afweer tegen bacteriën en schimmels verstoord.
Bij een ernstig tekort ontbreken de klassieke
ontstekingsverschijnselen
Symptomen Infectie, zweertjes mondslijmvlies, neutropene
koorts
Diagnostiek Anamnese, lichamelijk onderzoek,
bloedonderzoek: leukocytendifferentiatie
(neutropenie = neutrocyten <1,5x109/l),
beenmergpunctie
Behandeling - Medicatie staken
- Hematopoëtische groeifactoren (filgrastim,
pelfilgrastim) stimuleren
- I.V. AB
Complicaties/ Extra vatbaar voor infecties. Levensbedreigend
prognose
Preventie Voorkomen van infecties
