BOK leren en ontwikkelen
,Inhoudsopgave
Week 1: Perspectieven op ontwikkelingspsychologie ................................................................3
Les 1.1: Aard van veranderen................................................................................................3
Les 1.2: Perspectieven .........................................................................................................3
Week 2: Leren en het geheugen................................................................................................5
Les 2.1: Leerprocessen ........................................................................................................5
Les 2.2: Het geheugen ..........................................................................................................7
Week 3: De babytijd ............................................................................................................... 11
Les 3.1: Fysieke en cognitieve ontwikkeling ......................................................................... 11
Les 3.2: Sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling ............................................. 15
Week 4: De peuter- en kleutertijd ........................................................................................... 18
Les 4.1: cognitieve ontwikkeling en gender en seksualiteit ................................................... 18
Les 4.2: Sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling en morele ontwikkeling .......... 21
Week 5: De schooltijd ............................................................................................................ 24
Les 5.1: Cognitieve ontwikkeling ......................................................................................... 24
Les 5.2: sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling .............................................. 26
Psychopathologie .............................................................................................................. 28
Week 6: Adolescentie ............................................................................................................ 29
Les 6.1: Fysieke en cognitieve ontwikkeling ......................................................................... 29
Les 6.2: Sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling, seksuele ontwikkeling en
ontwikkeling van genderidentiteit ....................................................................................... 31
Week 7: Volwassenheid ......................................................................................................... 34
Les 7.1: Jongvolwassenheid ............................................................................................... 34
Les 7.2: De middelbare leeftijd ........................................................................................... 37
Week 8: De ouderdom en de dood ......................................................................................... 41
Les 8.1: Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling ................................................................. 41
Les 8.2: Sociaal-emotionele ontwikkeling en persoonlijkheid .............................................. 42
Het einde, de dood en sterven ............................................................................................ 44
, Week 1: Perspectieven op ontwikkelingspsychologie
Les 1.1: Aard van veranderen
De student kan de aard van de veranderingen tijdens de ontwikkeling onderscheiden en
kan deze herkennen in een korte casus.
Nature: Aangeboren, biologische predisposities en gebaseerd op genetische overdracht.
Nurture: Fysische en sociale wereld en beïnvloedt biologische en psychologische ontwikkeling.
Continue verandering: Verandering verloopt geleidelijk. Prestaties op het ene niveau bouwen
voort op een voorgaand niveau. Onderliggende ontwikkelingsprocessen blijven het hele leven
gelijk.
Discontinue verandering: Verandering verloopt stapsgewijs in duidelijk te onderscheiden
fasen. Gedrag en processen zijn in verschillende fasen kwalitatief verschillend.
Kritieke perioden: Voor een normale ontwikkeling zijn per afgebakende periode bepaalde
stimuli uit de omgeving noodzakelijk. Vroege ontwikkelingspsychologen leggen hier de nadruk
op.
Gevoelige perioden: Mensen zijn gevoelig voor bepaalde stimuli uit de omgeving, maar de
gevolgen van het ontbreken van bepaalde stimuli zijn terug te draaien. Levenslooppsychologen
leggen hier meestal de nadruk op.
Levensloopmodel: Moderne theorieën leggen de nadruk op doorgaande groei en verandering in
de loop van het leven en op verbanden tussen verschillende perioden.
Focus op specifieke perioden: Vroege ontwikkelingspsychologen zien de kindertijd en de
adolescentie nadrukkelijk als de belangrijkste perioden.
Les 1.2: Perspectieven
De student kan de verschillende perspectieven op ontwikkeling onderscheiden.
Psychodynamisch perspectief
Uitleg: Gedrag komt voort uit innerlijke, onbewuste krachten die uit onze kindertijd
stammen en waarover we weinig controle hebben.
Personen: Sigmund Freud, Erik Erikson
Voorbeeld: Een adolescent met overgewicht heeft een fixatie op de orale ontwikkelingsfase.
Behavioristisch perspectief
Uitleg: We kunnen ontwikkeling begrijpen door waarneembaar gedrag en
omgevingsstimuli te bestuderen.
Personen: Ivan Pavlov, John B. Watson, B.F. Skinner, Albert Bandura
Voorbeeld: Een adolescent met overgewicht wordt niet voldoende beloond voor goede
voedings- en bewegingsgewoonten.
Cognitief perspectief
Uitleg: Nadruk op de invloed van veranderingen in de manier waarop mensen dingen
weten, begrijpen en denken op gedrag.
Personen: Jean Piaget
Voorbeeld: Een adolescent met overgewicht heeft geen effectieve manieren geleerd om op
gewicht te blijven en hecht niet genoeg waarde aan goede voeding.
,Inhoudsopgave
Week 1: Perspectieven op ontwikkelingspsychologie ................................................................3
Les 1.1: Aard van veranderen................................................................................................3
Les 1.2: Perspectieven .........................................................................................................3
Week 2: Leren en het geheugen................................................................................................5
Les 2.1: Leerprocessen ........................................................................................................5
Les 2.2: Het geheugen ..........................................................................................................7
Week 3: De babytijd ............................................................................................................... 11
Les 3.1: Fysieke en cognitieve ontwikkeling ......................................................................... 11
Les 3.2: Sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling ............................................. 15
Week 4: De peuter- en kleutertijd ........................................................................................... 18
Les 4.1: cognitieve ontwikkeling en gender en seksualiteit ................................................... 18
Les 4.2: Sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling en morele ontwikkeling .......... 21
Week 5: De schooltijd ............................................................................................................ 24
Les 5.1: Cognitieve ontwikkeling ......................................................................................... 24
Les 5.2: sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling .............................................. 26
Psychopathologie .............................................................................................................. 28
Week 6: Adolescentie ............................................................................................................ 29
Les 6.1: Fysieke en cognitieve ontwikkeling ......................................................................... 29
Les 6.2: Sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling, seksuele ontwikkeling en
ontwikkeling van genderidentiteit ....................................................................................... 31
Week 7: Volwassenheid ......................................................................................................... 34
Les 7.1: Jongvolwassenheid ............................................................................................... 34
Les 7.2: De middelbare leeftijd ........................................................................................... 37
Week 8: De ouderdom en de dood ......................................................................................... 41
Les 8.1: Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling ................................................................. 41
Les 8.2: Sociaal-emotionele ontwikkeling en persoonlijkheid .............................................. 42
Het einde, de dood en sterven ............................................................................................ 44
, Week 1: Perspectieven op ontwikkelingspsychologie
Les 1.1: Aard van veranderen
De student kan de aard van de veranderingen tijdens de ontwikkeling onderscheiden en
kan deze herkennen in een korte casus.
Nature: Aangeboren, biologische predisposities en gebaseerd op genetische overdracht.
Nurture: Fysische en sociale wereld en beïnvloedt biologische en psychologische ontwikkeling.
Continue verandering: Verandering verloopt geleidelijk. Prestaties op het ene niveau bouwen
voort op een voorgaand niveau. Onderliggende ontwikkelingsprocessen blijven het hele leven
gelijk.
Discontinue verandering: Verandering verloopt stapsgewijs in duidelijk te onderscheiden
fasen. Gedrag en processen zijn in verschillende fasen kwalitatief verschillend.
Kritieke perioden: Voor een normale ontwikkeling zijn per afgebakende periode bepaalde
stimuli uit de omgeving noodzakelijk. Vroege ontwikkelingspsychologen leggen hier de nadruk
op.
Gevoelige perioden: Mensen zijn gevoelig voor bepaalde stimuli uit de omgeving, maar de
gevolgen van het ontbreken van bepaalde stimuli zijn terug te draaien. Levenslooppsychologen
leggen hier meestal de nadruk op.
Levensloopmodel: Moderne theorieën leggen de nadruk op doorgaande groei en verandering in
de loop van het leven en op verbanden tussen verschillende perioden.
Focus op specifieke perioden: Vroege ontwikkelingspsychologen zien de kindertijd en de
adolescentie nadrukkelijk als de belangrijkste perioden.
Les 1.2: Perspectieven
De student kan de verschillende perspectieven op ontwikkeling onderscheiden.
Psychodynamisch perspectief
Uitleg: Gedrag komt voort uit innerlijke, onbewuste krachten die uit onze kindertijd
stammen en waarover we weinig controle hebben.
Personen: Sigmund Freud, Erik Erikson
Voorbeeld: Een adolescent met overgewicht heeft een fixatie op de orale ontwikkelingsfase.
Behavioristisch perspectief
Uitleg: We kunnen ontwikkeling begrijpen door waarneembaar gedrag en
omgevingsstimuli te bestuderen.
Personen: Ivan Pavlov, John B. Watson, B.F. Skinner, Albert Bandura
Voorbeeld: Een adolescent met overgewicht wordt niet voldoende beloond voor goede
voedings- en bewegingsgewoonten.
Cognitief perspectief
Uitleg: Nadruk op de invloed van veranderingen in de manier waarop mensen dingen
weten, begrijpen en denken op gedrag.
Personen: Jean Piaget
Voorbeeld: Een adolescent met overgewicht heeft geen effectieve manieren geleerd om op
gewicht te blijven en hecht niet genoeg waarde aan goede voeding.
