Katern 2 markt vraag en aanbod
Hoofdstuk 1
Wanneer is er sprake van een concrete markt of een abstracte markt?
Op een markt worden goederen gekocht en verkocht. Een markt is het geheel van vraag en aanbod naar een
product. De vraag is de hoeveelheid producten die mensen willen komen en het aanbod is het aantal producten
dat verkopers willen verkopen. Een concrete markt heeft een zichtbare en tastbare ontmoetingsplek. Een
abstracte markt heeft geen concrete ontmoetingsplaats waar vragers en aanbieders elkaar ontmoeten. Het
verschil tussen concreet en abstract is moeilijk te onderscheiden bij webwinkels, maar vragers en aanbieders
ontmoeten elkaar hier niet fysiek en op hetzelfde moment.
Wat houdt betalingsbereidheid in en hoe hangt dat samen met de vraag van consumenten?
De betalingsbereidheid van een product is het maximale bedrag dat een koper wil betalen voor een product, de
betalingsbereidheid verschilt per koper. Voor aanbieders is het belangrijk om te weten wat de betalingsbereidheid
van een product is zodat ze weten hoeveel zij kunnen verkopen van hun product bij verschillende prijzen. Het
aantal verkochte producten noem je de afzet, de totale geldopbrengst noem je de omzet.
Omzet is (afzet x verkoopprijs). Verkoopbereidheid is de mate waarin een producent een product wil verkopen.
Bij een hoge verkoopprijs zullen veel aanbieders het product aan willen bieden.
Hoe teken je een individuele vraaglijn in een grafiek?
De individuele vraaglijn geeft verband tussen de prijs en de gevraagde hoeveelheid van een product van de
individuele koper. Het gaat om de betalingsbereidheid van een consument voor een product bij verschillende
prijzen. In de grafiek staat de prijs (p) op de verticale lijn en de hoeveelheid (q) op de horizontale lijn. De
individuele vraaglijn/vraagcurve loopt van linksboven naar rechtsonder, hoe goedkoper het product hoe meer
mensen het willen kopen.
Hoe teken je een collectieve vraaglijn in een grafiek en maak je berekeningen met de formule van de
collectieve vraaglijn?
Je kunt van de individuele vraaglijn een collectieve vraaglijn maken door de vraag van een groep consumenten
bij de verschillende prijzen bij elkaar op te tellen. De collectieve vraaglijn geeft het verband tussen de prijs en de
gevraagde hoeveelheid van een product van de gezamenlijke kopers.
De formule voor de vraagfunctie is: (Qv = ap + b), waarbij a altijd een negatief getal is.
De vraagfunctie kun je in een grafiek tekenen.
- benoem eerst de assen
- bereken twee punten, de punten Q=0 en P=0
- teken een grafiek door deze twee assen
Welke factoren beïnvloeden de vraag van een consument en hoe heeft de prijs van complementaire- en
substitutiegoederen invloed op de vraag naar een goed?
Niet alleen de prijs maar nog vier andere factoren bepalen de vraag naar een product.
- Het inkomen van de consumenten, bij een hoger inkomen zal de betalingsbereidheid toenemen.
- De voorkeuren van consumenten.
- Het aantal consumenten.
- De prijs van substitutie- en complementaire goederen. Substituten zijn producten die andere producten
kunnen vervangen. Complementaire goederen vullen elkaar aan. Als substituten goedkoper zijn zal de
vraag dalen. Als complementaire goederen duur zijn kan de vraag ook dalen, bijvoorbeeld als een
abonnement bij een printer duur is.
Notitie: het marktaandeel is het aandeel dat een product heeft als percentage van de totale markt en kan
gemeten worden in afzet of omzet.
Wanneer vindt er een verplaatsing op en wanneer vindt er een verplaatsing van de prijslijn plaats?
Verandering van de prijs heeft verschuiving op of langs de vraaglijn tot gevolg. Hierbij nemen we aan dat andere
vraagfactoren die de vraag beïnvloeden constant blijven, dit heet ceteris paribus. Als niet de prijs maar één van
de andere belangrijke vraagfactoren verandert, zie je een verschuiving van de hele vraaglijn naar links of naar
rechts.
,Wat geeft de prijselasticiteit van de vraag weer en hoe kun je deze berekenen?
Als ondernemer moet je letten op de prijselasticiteit van de vraag. In welke mate prijsverandering zorgt voor
verandering in de gevraagde hoeveelheid, kun je uitrekenen met de prijselasticiteit van de gevraagde
hoeveelheid.
De formule voor de prijselasticiteit van de vraag is: (beide getallen in percentage)
(verandering van de gevraagde hoeveelheid (%) / verandering in de prijs (%))
Wanneer is er sprake van een elastische, inelastische en volkomen inelastische vraag?
Vragers kunnen sterk of zwak reageren op een prijsverandering.
Bij een uitkomst kleiner dan 1 spreek je van een inelastische vraag.
Bij een uitkomst groter dan 1 spreek je van elastische vraag.
Als de uitkomst gelijk is aan nul, spreek je van volkomen inelastische vraag.
Bij elastische vraag reageert de gevraagde hoeveelheid sterk op de prijsverandering. Bij inelastische vraag
reageert de gevraagde hoeveelheid zwak op de prijsverandering. Bij volkomen inelastische vraag reageert de
gevraagde hoeveelheid helemaal niet op de prijsverandering.
Of de vraag van goederen wel of niet sterk reageert op een verandering is onder andere afhankelijk van het
bestaan van substituten, het soort goed en de termijn die je in beschouwing neemt. Op lange termijn is het
eerder mogelijk om een alternatief te bedenken.
Wat is het effect op de omzet van een prijsverandering bij een elastische, inelastische en volkomen
inelastische vraag?
Als je een goed waarvan de vraag prijselastisch is, in prijs verhoogt zal de omzet dalen. Een prijsstijging zorgt
dan voor een sterke daling van de gevraagde hoeveelheid. Als de hoeveelheid sterker daalt dan de prijs stijgt zal
de omzet dalen. Bij prijsverhoging bij inelastische vraag zou de omzet dan juist kunnen stijgen.
Wat geeft de kruislingse elasticiteit weer en hoe kun je deze berekenen?
De kruislingse elasticiteit geeft weer wat de invloed is van de prijs van een goed op de vraag naar een ander
goed. De formule hiervoor is:
(verandering van de gevraagde hoeveelheid van goed A % / verandering van prijs van goed B %)
Wat geeft de inkomenselasticiteit van de vraag weer en hoe maak je berekeningen met de
inkomenselasticiteit van de vraag?
Vergroting van je inkomen zorgt ervoor dat je meer kunt kopen. Naast de prijs heeft dus ook het inkomen invloed
op de gevraagde hoeveelheid goederen. De inkomenselasticiteit van de vraag geeft weer wat het effect is van
relatieve inkomensstijging op de vraag. Formule hiervoor is:
( verandering gevraagde hoeveelheid % / verandering van het inkomen %).
Bij inkomensstijging verschuift de vraaglijn naar rechts en bij een inkomensdaling naar links.
Hoe hangt het begrip inkomenselasticiteit van de vraag samen met de begrippen noodzakelijk, luxe en
inferieure goederen?
Een stijging van inkomenselasticiteit zorgt voor afname van inferieure goederen. Consumenten kiezen vaak een
luxer alternatief voor deze producten als ze er geld voor hebben. Noodzakelijke goederen zullen mensen altijd
moeten komen, ook als er geen inkomen is, zijn er wel uitgaven aan deze producten. Luxe goederen worden
meer verkocht als het inkomen stijgt, de uitgaven aan luxe goederen starten pas als iemand genoeg inkomen
heeft voor de noodzakelijke uitgaven. Het inkomen vanaf welke de uitgaven starten noem je het
drempelinkomen.
, Hoofdstuk 2
Wat is het verschil tussen vaste/constante kosten en variabele kosten?
Vaste/constante kosten zijn kosten die je maakt, onafhankelijk van de afzet/productie. Variabele kosten zijn
kosten die wel afhankelijk zijn van de afzet/productie.
Hoe reken je met vaste, variabele en totale kosten?
De totale kosten zijn de totale vaste kosten + de totale variabele kosten. De constante kosten is een rechte lijn,
als je daar de totale variabele kosten bovenop zet heb je in de grafiek de totale kostenlijn.
Wat is het verschil tussen totale en gemiddelde kosten en hoe maak je hiermee berekeningen?
Een ondernemer wil ook graag weten hoeveel elk product kost. Dit kan door de gemiddelde totale kosten,
gemiddelde variabele kosten, en gemiddelde constante kosten te berekenen.
Formules:
- Gemiddelde totale kosten: (totale kosten / geproduceerde hoeveelheid van een product)
Gemiddelde totale kosten: (gemiddelde variabele kosten + gemiddelde constante kosten)
- Gemiddelde variabele kosten: (totale variabele kosten / geproduceerde hoeveelheid van een product)
- Gemiddelde constante kosten: (totale constante kosten / geproduceerde hoeveelheid van een product)
Wat zijn marginale kosten en hoe maak je hier berekeningen mee?
De marginale kosten zijn de extra kosten voor het produceren van één extra eenheid. De constante kosten
blijven bij elke productieomvang gelijk, de marginale kosten worden veroorzaakt door een verandering in de
variabele kosten. De formule voor marginale kosten is:
(verandering totale (variabele) kosten / verandering hoeveelheid).
Wat zijn progressief, degressieve en proportionele variabele kosten?
Als de kosten in verhouding tot de productieomvang minder snel toenemen, spreken we van degressief variabele
kosten, de kosten stijgen dan minder evenredig (letter n lijn). Als de kosten in verhouding tot de productieomvang
sneller toenemen, spreken we van progressief variabele kosten. De kosten stijgen meer dan evenredig (letter u
lijn). Als elke eenheid dezelfde variabele kosten heeft, spreek je over proportioneel variabele kosten.
Hoe teken je de kostencurve van totale kosten die het gevolg zijn van de wet van toe- en afnemende
meeropbrengsten?
De wet van toenemende en afnemende meeropbrengsten geeft aan dat als een ondernemer een productiefactor
toevoegt en de hoeveelheid van de andere productiefactoren gelijk blijft, in eerste instantie de productie minder
evenredig zal stijgen en daarna meer dan evenredig. De kosten per eenheid stijgen eerst en dalen daarna. De
lijnen van de GTK en GVK worden op het laagste punt door de MK gesneden. Links zijn de marginale kosten
lager dan de gemiddelde kosten. De kosten voor één nieuw product zijn dan lager dan de gemiddelde kosten.
Rechts van het snijpunt liggen de marginale kosten boven de gemiddelde kosten. Hierdoor stijgen de gemiddelde
kosten. De MK lijn moet dus GTK en GVK in het laagste punt snijden.
Hoe teken je de kostencurve van de gemiddelde en marginale kosten die het gevolg zijn van de wet van
toe- en afnemende meeropbrengsten?
Hoe bereken je hoe de functie van marginale en gemiddelde kosten wordt afgeleid uit de totale
kostenfunctie?
Hoofdstuk 1
Wanneer is er sprake van een concrete markt of een abstracte markt?
Op een markt worden goederen gekocht en verkocht. Een markt is het geheel van vraag en aanbod naar een
product. De vraag is de hoeveelheid producten die mensen willen komen en het aanbod is het aantal producten
dat verkopers willen verkopen. Een concrete markt heeft een zichtbare en tastbare ontmoetingsplek. Een
abstracte markt heeft geen concrete ontmoetingsplaats waar vragers en aanbieders elkaar ontmoeten. Het
verschil tussen concreet en abstract is moeilijk te onderscheiden bij webwinkels, maar vragers en aanbieders
ontmoeten elkaar hier niet fysiek en op hetzelfde moment.
Wat houdt betalingsbereidheid in en hoe hangt dat samen met de vraag van consumenten?
De betalingsbereidheid van een product is het maximale bedrag dat een koper wil betalen voor een product, de
betalingsbereidheid verschilt per koper. Voor aanbieders is het belangrijk om te weten wat de betalingsbereidheid
van een product is zodat ze weten hoeveel zij kunnen verkopen van hun product bij verschillende prijzen. Het
aantal verkochte producten noem je de afzet, de totale geldopbrengst noem je de omzet.
Omzet is (afzet x verkoopprijs). Verkoopbereidheid is de mate waarin een producent een product wil verkopen.
Bij een hoge verkoopprijs zullen veel aanbieders het product aan willen bieden.
Hoe teken je een individuele vraaglijn in een grafiek?
De individuele vraaglijn geeft verband tussen de prijs en de gevraagde hoeveelheid van een product van de
individuele koper. Het gaat om de betalingsbereidheid van een consument voor een product bij verschillende
prijzen. In de grafiek staat de prijs (p) op de verticale lijn en de hoeveelheid (q) op de horizontale lijn. De
individuele vraaglijn/vraagcurve loopt van linksboven naar rechtsonder, hoe goedkoper het product hoe meer
mensen het willen kopen.
Hoe teken je een collectieve vraaglijn in een grafiek en maak je berekeningen met de formule van de
collectieve vraaglijn?
Je kunt van de individuele vraaglijn een collectieve vraaglijn maken door de vraag van een groep consumenten
bij de verschillende prijzen bij elkaar op te tellen. De collectieve vraaglijn geeft het verband tussen de prijs en de
gevraagde hoeveelheid van een product van de gezamenlijke kopers.
De formule voor de vraagfunctie is: (Qv = ap + b), waarbij a altijd een negatief getal is.
De vraagfunctie kun je in een grafiek tekenen.
- benoem eerst de assen
- bereken twee punten, de punten Q=0 en P=0
- teken een grafiek door deze twee assen
Welke factoren beïnvloeden de vraag van een consument en hoe heeft de prijs van complementaire- en
substitutiegoederen invloed op de vraag naar een goed?
Niet alleen de prijs maar nog vier andere factoren bepalen de vraag naar een product.
- Het inkomen van de consumenten, bij een hoger inkomen zal de betalingsbereidheid toenemen.
- De voorkeuren van consumenten.
- Het aantal consumenten.
- De prijs van substitutie- en complementaire goederen. Substituten zijn producten die andere producten
kunnen vervangen. Complementaire goederen vullen elkaar aan. Als substituten goedkoper zijn zal de
vraag dalen. Als complementaire goederen duur zijn kan de vraag ook dalen, bijvoorbeeld als een
abonnement bij een printer duur is.
Notitie: het marktaandeel is het aandeel dat een product heeft als percentage van de totale markt en kan
gemeten worden in afzet of omzet.
Wanneer vindt er een verplaatsing op en wanneer vindt er een verplaatsing van de prijslijn plaats?
Verandering van de prijs heeft verschuiving op of langs de vraaglijn tot gevolg. Hierbij nemen we aan dat andere
vraagfactoren die de vraag beïnvloeden constant blijven, dit heet ceteris paribus. Als niet de prijs maar één van
de andere belangrijke vraagfactoren verandert, zie je een verschuiving van de hele vraaglijn naar links of naar
rechts.
,Wat geeft de prijselasticiteit van de vraag weer en hoe kun je deze berekenen?
Als ondernemer moet je letten op de prijselasticiteit van de vraag. In welke mate prijsverandering zorgt voor
verandering in de gevraagde hoeveelheid, kun je uitrekenen met de prijselasticiteit van de gevraagde
hoeveelheid.
De formule voor de prijselasticiteit van de vraag is: (beide getallen in percentage)
(verandering van de gevraagde hoeveelheid (%) / verandering in de prijs (%))
Wanneer is er sprake van een elastische, inelastische en volkomen inelastische vraag?
Vragers kunnen sterk of zwak reageren op een prijsverandering.
Bij een uitkomst kleiner dan 1 spreek je van een inelastische vraag.
Bij een uitkomst groter dan 1 spreek je van elastische vraag.
Als de uitkomst gelijk is aan nul, spreek je van volkomen inelastische vraag.
Bij elastische vraag reageert de gevraagde hoeveelheid sterk op de prijsverandering. Bij inelastische vraag
reageert de gevraagde hoeveelheid zwak op de prijsverandering. Bij volkomen inelastische vraag reageert de
gevraagde hoeveelheid helemaal niet op de prijsverandering.
Of de vraag van goederen wel of niet sterk reageert op een verandering is onder andere afhankelijk van het
bestaan van substituten, het soort goed en de termijn die je in beschouwing neemt. Op lange termijn is het
eerder mogelijk om een alternatief te bedenken.
Wat is het effect op de omzet van een prijsverandering bij een elastische, inelastische en volkomen
inelastische vraag?
Als je een goed waarvan de vraag prijselastisch is, in prijs verhoogt zal de omzet dalen. Een prijsstijging zorgt
dan voor een sterke daling van de gevraagde hoeveelheid. Als de hoeveelheid sterker daalt dan de prijs stijgt zal
de omzet dalen. Bij prijsverhoging bij inelastische vraag zou de omzet dan juist kunnen stijgen.
Wat geeft de kruislingse elasticiteit weer en hoe kun je deze berekenen?
De kruislingse elasticiteit geeft weer wat de invloed is van de prijs van een goed op de vraag naar een ander
goed. De formule hiervoor is:
(verandering van de gevraagde hoeveelheid van goed A % / verandering van prijs van goed B %)
Wat geeft de inkomenselasticiteit van de vraag weer en hoe maak je berekeningen met de
inkomenselasticiteit van de vraag?
Vergroting van je inkomen zorgt ervoor dat je meer kunt kopen. Naast de prijs heeft dus ook het inkomen invloed
op de gevraagde hoeveelheid goederen. De inkomenselasticiteit van de vraag geeft weer wat het effect is van
relatieve inkomensstijging op de vraag. Formule hiervoor is:
( verandering gevraagde hoeveelheid % / verandering van het inkomen %).
Bij inkomensstijging verschuift de vraaglijn naar rechts en bij een inkomensdaling naar links.
Hoe hangt het begrip inkomenselasticiteit van de vraag samen met de begrippen noodzakelijk, luxe en
inferieure goederen?
Een stijging van inkomenselasticiteit zorgt voor afname van inferieure goederen. Consumenten kiezen vaak een
luxer alternatief voor deze producten als ze er geld voor hebben. Noodzakelijke goederen zullen mensen altijd
moeten komen, ook als er geen inkomen is, zijn er wel uitgaven aan deze producten. Luxe goederen worden
meer verkocht als het inkomen stijgt, de uitgaven aan luxe goederen starten pas als iemand genoeg inkomen
heeft voor de noodzakelijke uitgaven. Het inkomen vanaf welke de uitgaven starten noem je het
drempelinkomen.
, Hoofdstuk 2
Wat is het verschil tussen vaste/constante kosten en variabele kosten?
Vaste/constante kosten zijn kosten die je maakt, onafhankelijk van de afzet/productie. Variabele kosten zijn
kosten die wel afhankelijk zijn van de afzet/productie.
Hoe reken je met vaste, variabele en totale kosten?
De totale kosten zijn de totale vaste kosten + de totale variabele kosten. De constante kosten is een rechte lijn,
als je daar de totale variabele kosten bovenop zet heb je in de grafiek de totale kostenlijn.
Wat is het verschil tussen totale en gemiddelde kosten en hoe maak je hiermee berekeningen?
Een ondernemer wil ook graag weten hoeveel elk product kost. Dit kan door de gemiddelde totale kosten,
gemiddelde variabele kosten, en gemiddelde constante kosten te berekenen.
Formules:
- Gemiddelde totale kosten: (totale kosten / geproduceerde hoeveelheid van een product)
Gemiddelde totale kosten: (gemiddelde variabele kosten + gemiddelde constante kosten)
- Gemiddelde variabele kosten: (totale variabele kosten / geproduceerde hoeveelheid van een product)
- Gemiddelde constante kosten: (totale constante kosten / geproduceerde hoeveelheid van een product)
Wat zijn marginale kosten en hoe maak je hier berekeningen mee?
De marginale kosten zijn de extra kosten voor het produceren van één extra eenheid. De constante kosten
blijven bij elke productieomvang gelijk, de marginale kosten worden veroorzaakt door een verandering in de
variabele kosten. De formule voor marginale kosten is:
(verandering totale (variabele) kosten / verandering hoeveelheid).
Wat zijn progressief, degressieve en proportionele variabele kosten?
Als de kosten in verhouding tot de productieomvang minder snel toenemen, spreken we van degressief variabele
kosten, de kosten stijgen dan minder evenredig (letter n lijn). Als de kosten in verhouding tot de productieomvang
sneller toenemen, spreken we van progressief variabele kosten. De kosten stijgen meer dan evenredig (letter u
lijn). Als elke eenheid dezelfde variabele kosten heeft, spreek je over proportioneel variabele kosten.
Hoe teken je de kostencurve van totale kosten die het gevolg zijn van de wet van toe- en afnemende
meeropbrengsten?
De wet van toenemende en afnemende meeropbrengsten geeft aan dat als een ondernemer een productiefactor
toevoegt en de hoeveelheid van de andere productiefactoren gelijk blijft, in eerste instantie de productie minder
evenredig zal stijgen en daarna meer dan evenredig. De kosten per eenheid stijgen eerst en dalen daarna. De
lijnen van de GTK en GVK worden op het laagste punt door de MK gesneden. Links zijn de marginale kosten
lager dan de gemiddelde kosten. De kosten voor één nieuw product zijn dan lager dan de gemiddelde kosten.
Rechts van het snijpunt liggen de marginale kosten boven de gemiddelde kosten. Hierdoor stijgen de gemiddelde
kosten. De MK lijn moet dus GTK en GVK in het laagste punt snijden.
Hoe teken je de kostencurve van de gemiddelde en marginale kosten die het gevolg zijn van de wet van
toe- en afnemende meeropbrengsten?
Hoe bereken je hoe de functie van marginale en gemiddelde kosten wordt afgeleid uit de totale
kostenfunctie?
