SAMENVATTING
BIOLOGIE
2 TRANSPORT
Basisstof 1 transportsystemen
Circulatiesystemen bij dieren
Manieren van circulatie:
• Diffusie (over kleine afstanden)
• Twee richtingen (vaak bij planten)
• Circulair (bij de meeste dieren; een vloeistof met daarin opgeloste stoffen aangedreven
door het hart).
Open circulatiesysteem—> Hierin is het bloed niet gescheiden van andere
lichaamsvloeistoffen. Komt voor bij (bv) geleedpotigen. Zij hebben een buisvormig hart.
Gesloten circulatiesysteem—> Hierin is het bloed gescheiden van ander lichaamsvloeistoffen.
Komt voor bij alle andere diersoorten. Heet ook wel een bloedsomloop. Hierbij vindt het
transport effectiever en over grotere afstanden plaats.
Een regenworm heeft een gesloten circulatiesysteem, maar wel een buisvormig hart met een
paar hulpharten erbij. Een buisvormig hart hoeft dus geen open circulatiesysteem te betekenen!
De bloedsomloop
Enkelvoudige bloedsomloop—> Komt voor bij bijvoorbeeld vissen. Het bloed gaat eerst langs
de kieuwen en daarna naar het lichaam. Gaat per omloop maar één keer langs het hart; geen
aparte omloop voor de kieuwen./
Boezem (atrium): Hier komt het bloed aan, vervolgens pompt het naar de kamer.
Kamer (ventrikel): Pompt het bloed naar het hele lichaam of naar de longen/kieuwen. Deze
pompt dus sterker dan de boezem.
Dubbele bloedsomloop: Het bloed stroomt twee keer door het hart, er zijn twee soorten
bloedsomlopen. Er kan een hogere druk worden bereikt dan met een enkelvoudige
bloedsomloop. Zorgt voor homeostase (evenwicht) in stoffen en warmte.
Kleine bloedsomloop: Bloed gaat vanaf de rechterharthelft naar de longen en komt dan aan in
de linkerharthelft.
Grote bloedsomloop: Van de linkerharthelft stroomt het bloed naar het lichaam en komt dan
weer aan in de rechterharthelft.
Rechterharthelft: Hier komt het bloed aan vanuit het lichaam. Het wordt naar de longen
gepompt. Bevat dus zuurstofarm bloed.
Linkerharthelft: Hier komt het bloed aan vanuit de longen. Het wordt via de aorta naar het
lichaam gepompt. Bevat dus zuurstofrijk bloed.
Bloedsomloop bij gewervelde dieren
De dubbele bloedsomloop is gekoppeld aan het hebben van longen, daarom hebben vissen
een enkelvoudige bloedsomloop.
Amfibieën—> Hebben een eenkamerhart. Als het hart samentrekt gaat een deel naar de longen
en de huid, waar zuurstof wordt opgenomen. Het andere deel gaat via de aorta naar het
lichaam.
Reptielen—> Hebben twee aorta’s. Daarbij hebben ze een gedeeltelijk tussenschot. Als het
dier niet ademt, zal het bloed dus gemengd worden. Als het dier wel ademt is de druk in de
haarvaten laag en de rechterhelft pompt net iets eerder, waardoor dat bloed eerder naar de
longen gaan.
Zoogdieren/vogels—> Hebben een gesloten tussenwand en daardoor zijn de bloedsomlopen
volledig gescheiden.
1/6
, SAMENVATTING
Embryonale bloedsomloop
Ovale venster: De opening tussen de rechter- en linkerboezem voor de geboorte. Hierdoor
stroomt het bloed direct van rechts naar links, naar de aorta.
Ductus arteriosis (ductus Botalli): Een verbinding tussen de longslagader en de aorta voor de
geboorte. Hierdoor komt er veel meer bloed in de aorta en hoeft het niet allemaal (onnodig) naar
de longen.
Na de geboorte:
• Vullen de longen zich met lucht, het bloed gaat dus makkelijker naar de longen toe. De
bloeddruk rechts daalt en links stijgt deze. Het ovale venster wordt met een klep gesloten.
• Ductus arteriosis verschrompelt en verdwijnt.
• Navelstreng(slag)aders verschrompelen en verdwijnen ook.
Basisstof 2 het hart
De bouw van het hart
Het hart is een holle spier.
Kransslagaders: Aftakkingen van de aorta, lopen over het hart heen. Voorzien het
hartspierweefsel van zuurstof en voedingsstoffen.
Kransaders: Voeren koolstofdioxide en andere afvalstoffen af. Monden direct uit in de
rechterboezem.
Hartkleppen: Scheiden de boezems en kamers van elkaar. Is één grote klep.
Halvemaanvormige kleppen: Bevinden zich aan het begin van de longslagader en de aorta.
Hierdoor kan het bloed niet terugstromen tijdens het pompen. Ze bestaan uit drie onderdelen,
daar kun je ze aan herkennen.
Rechterboezem—> Rechterkamer—> Longslagader—> Longen—> Longader—> Linkerboezem
—> Linkerkamer—> Aorta—> Lichaam—> Onderste/bovenste holle ader—> Rechterboezem
De werking van het hart
Systole: De samentrekking van het hartspierweefsel.
Diastole: De ontspanning van het hartspierweefsel.
Drie fasen van het hartritme:
• Systole boezems & diastole kamers. Halvemaanvormige kleppen gaan dicht.
• Diastole boezems & systole kamers. De hartkleppen gaan dicht.
• Hartpauze (diastole boezems én kamers). Halvemaanvormige kleppen gaan dicht.
Harttonen—> Kan de arts met een stethoscoop horen. Als de hartkleppen dichtslaan, is er een
doffe harttoon te horen. Als de halvemaanvormige kleppen dichtslaan, is er een heldere
harttoon te horen.
Hartruis—> Als de kleppen niet goed sluiten en er geen duidelijke tonen te horen zijn. Kan ook
door een gaatje in de wand tussen de boezems of de kamers.
De hartslagfrequentie
Sinusknoop: Een groep gespecialiseerde cellen in de wand van de rechterboezem (aan de
bovenkant, bij de holle aders) die de systole van de boezems veroorzaakt.
Atriumventrikelknoop:Een groep gespecialiseerde cellen tussen de rechterboezem en de
rechterkamer. Krijgt na de systole van de boezems impulsen, die hij verder leidt naar de bundel
van His. Wordt ook wel de AV-knoop genoemd.
Bundel van His: Loopt door de hele tussenwand. Als de impulsen van de AV-knoop aankomen,
laat het de systole van de kamers beginnen. Dit gebeurt vanaf het onderste punt naar de
bovenkant.
Elektrocardiogram (ecg): De weergave van de metingen van de impulsgeleiding in het hart.
Hartslagfrequentie/hartritme: De snelheid waarmee de sinusknoop impulsen afgeeft. Dit
hangt af met de lichaamsactiviteit, om een normale bloeddruk te behouden.
2/6
BIOLOGIE
2 TRANSPORT
Basisstof 1 transportsystemen
Circulatiesystemen bij dieren
Manieren van circulatie:
• Diffusie (over kleine afstanden)
• Twee richtingen (vaak bij planten)
• Circulair (bij de meeste dieren; een vloeistof met daarin opgeloste stoffen aangedreven
door het hart).
Open circulatiesysteem—> Hierin is het bloed niet gescheiden van andere
lichaamsvloeistoffen. Komt voor bij (bv) geleedpotigen. Zij hebben een buisvormig hart.
Gesloten circulatiesysteem—> Hierin is het bloed gescheiden van ander lichaamsvloeistoffen.
Komt voor bij alle andere diersoorten. Heet ook wel een bloedsomloop. Hierbij vindt het
transport effectiever en over grotere afstanden plaats.
Een regenworm heeft een gesloten circulatiesysteem, maar wel een buisvormig hart met een
paar hulpharten erbij. Een buisvormig hart hoeft dus geen open circulatiesysteem te betekenen!
De bloedsomloop
Enkelvoudige bloedsomloop—> Komt voor bij bijvoorbeeld vissen. Het bloed gaat eerst langs
de kieuwen en daarna naar het lichaam. Gaat per omloop maar één keer langs het hart; geen
aparte omloop voor de kieuwen./
Boezem (atrium): Hier komt het bloed aan, vervolgens pompt het naar de kamer.
Kamer (ventrikel): Pompt het bloed naar het hele lichaam of naar de longen/kieuwen. Deze
pompt dus sterker dan de boezem.
Dubbele bloedsomloop: Het bloed stroomt twee keer door het hart, er zijn twee soorten
bloedsomlopen. Er kan een hogere druk worden bereikt dan met een enkelvoudige
bloedsomloop. Zorgt voor homeostase (evenwicht) in stoffen en warmte.
Kleine bloedsomloop: Bloed gaat vanaf de rechterharthelft naar de longen en komt dan aan in
de linkerharthelft.
Grote bloedsomloop: Van de linkerharthelft stroomt het bloed naar het lichaam en komt dan
weer aan in de rechterharthelft.
Rechterharthelft: Hier komt het bloed aan vanuit het lichaam. Het wordt naar de longen
gepompt. Bevat dus zuurstofarm bloed.
Linkerharthelft: Hier komt het bloed aan vanuit de longen. Het wordt via de aorta naar het
lichaam gepompt. Bevat dus zuurstofrijk bloed.
Bloedsomloop bij gewervelde dieren
De dubbele bloedsomloop is gekoppeld aan het hebben van longen, daarom hebben vissen
een enkelvoudige bloedsomloop.
Amfibieën—> Hebben een eenkamerhart. Als het hart samentrekt gaat een deel naar de longen
en de huid, waar zuurstof wordt opgenomen. Het andere deel gaat via de aorta naar het
lichaam.
Reptielen—> Hebben twee aorta’s. Daarbij hebben ze een gedeeltelijk tussenschot. Als het
dier niet ademt, zal het bloed dus gemengd worden. Als het dier wel ademt is de druk in de
haarvaten laag en de rechterhelft pompt net iets eerder, waardoor dat bloed eerder naar de
longen gaan.
Zoogdieren/vogels—> Hebben een gesloten tussenwand en daardoor zijn de bloedsomlopen
volledig gescheiden.
1/6
, SAMENVATTING
Embryonale bloedsomloop
Ovale venster: De opening tussen de rechter- en linkerboezem voor de geboorte. Hierdoor
stroomt het bloed direct van rechts naar links, naar de aorta.
Ductus arteriosis (ductus Botalli): Een verbinding tussen de longslagader en de aorta voor de
geboorte. Hierdoor komt er veel meer bloed in de aorta en hoeft het niet allemaal (onnodig) naar
de longen.
Na de geboorte:
• Vullen de longen zich met lucht, het bloed gaat dus makkelijker naar de longen toe. De
bloeddruk rechts daalt en links stijgt deze. Het ovale venster wordt met een klep gesloten.
• Ductus arteriosis verschrompelt en verdwijnt.
• Navelstreng(slag)aders verschrompelen en verdwijnen ook.
Basisstof 2 het hart
De bouw van het hart
Het hart is een holle spier.
Kransslagaders: Aftakkingen van de aorta, lopen over het hart heen. Voorzien het
hartspierweefsel van zuurstof en voedingsstoffen.
Kransaders: Voeren koolstofdioxide en andere afvalstoffen af. Monden direct uit in de
rechterboezem.
Hartkleppen: Scheiden de boezems en kamers van elkaar. Is één grote klep.
Halvemaanvormige kleppen: Bevinden zich aan het begin van de longslagader en de aorta.
Hierdoor kan het bloed niet terugstromen tijdens het pompen. Ze bestaan uit drie onderdelen,
daar kun je ze aan herkennen.
Rechterboezem—> Rechterkamer—> Longslagader—> Longen—> Longader—> Linkerboezem
—> Linkerkamer—> Aorta—> Lichaam—> Onderste/bovenste holle ader—> Rechterboezem
De werking van het hart
Systole: De samentrekking van het hartspierweefsel.
Diastole: De ontspanning van het hartspierweefsel.
Drie fasen van het hartritme:
• Systole boezems & diastole kamers. Halvemaanvormige kleppen gaan dicht.
• Diastole boezems & systole kamers. De hartkleppen gaan dicht.
• Hartpauze (diastole boezems én kamers). Halvemaanvormige kleppen gaan dicht.
Harttonen—> Kan de arts met een stethoscoop horen. Als de hartkleppen dichtslaan, is er een
doffe harttoon te horen. Als de halvemaanvormige kleppen dichtslaan, is er een heldere
harttoon te horen.
Hartruis—> Als de kleppen niet goed sluiten en er geen duidelijke tonen te horen zijn. Kan ook
door een gaatje in de wand tussen de boezems of de kamers.
De hartslagfrequentie
Sinusknoop: Een groep gespecialiseerde cellen in de wand van de rechterboezem (aan de
bovenkant, bij de holle aders) die de systole van de boezems veroorzaakt.
Atriumventrikelknoop:Een groep gespecialiseerde cellen tussen de rechterboezem en de
rechterkamer. Krijgt na de systole van de boezems impulsen, die hij verder leidt naar de bundel
van His. Wordt ook wel de AV-knoop genoemd.
Bundel van His: Loopt door de hele tussenwand. Als de impulsen van de AV-knoop aankomen,
laat het de systole van de kamers beginnen. Dit gebeurt vanaf het onderste punt naar de
bovenkant.
Elektrocardiogram (ecg): De weergave van de metingen van de impulsgeleiding in het hart.
Hartslagfrequentie/hartritme: De snelheid waarmee de sinusknoop impulsen afgeeft. Dit
hangt af met de lichaamsactiviteit, om een normale bloeddruk te behouden.
2/6
