College 1
TERREIN VAN DE KLINISCHE PSYCHOLOGIE
“Het gebied van de psychologie dat zich bezighoudt met afwijkend, slecht aangepast en abnormaal
menselijk gedrag. Onder de paraplu van klinische praktijken vallen diagnose, classificatie,
behandeling, preventie en onderzoek.”
'Clinical Psychology wordt ook wel ‘Abnormal Psychology’ genoemd.
MAAR… WAT IS ABNORMAAL GEDRAG?
1. Binnen een persoon afwijkende gedachten, gedrag of belevingen.
2. In relatie tot andere mensen (overbezorgd, extreem agressief of extreem teruggetrokken).
3. Kan alleen worden verklaard tegen de achtergrond van normale processen.
4. Kennis van de 'normale' psychologische functies (waarnemen, denken, geheugen), van
'normale’ ontwikkeling, sociale en persoonlijkheidspsychologie, is nodig om afwijkingen van
de norm te begrijpen.
Zeven factoren die bepalen of gedrag als pathologisch (of dus abnormaal) wordt beschouwd:
1. Persoonlijk lijden.
2. De (dis)functionaliteit van het gedrag.
3. Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag.
4. Onvoorspelbaarheid en controleverlies.
5. Opvallend en onconventioneel gedrag.
6. Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt.
7. Het overtreden van morele normen.
,Drie modellen onderscheiden abnormaal van normaal:
1. Statistisch model.
1. KRITIEK OP STATISTISCH MODEL
1. Grens is arbitrair (willekeurig).
2. Specificeert niet hoe ongewoon gedrag moet zijn.
3. Onduidelijk of er sprake is van individueel lijden.
,2. medisch of ziektemodel.
1. “Psychologische stoornissen lijken op somatische stoornissen en moeten verholpen
worden door de onderliggende mechanismen te bestrijden.”
2. Somatogeen (oorzaak in het lichaam)
3. Psychogeen (oorzaak in de psyche)
1. KRITIEK OP MEDISCH OF ZIEKTEMODEL
1. Bij veel psychische stoornissen geen onderliggend mechanisme
aangetoond.
2. Stigmatisering.
3. leer- of onderwijsmodel.
1. “Uitgangspositie is niet een ziekte of abnormaliteit, maar een persoonlijk probleem”
1. LEER- OF ONDERWIJSMODEL
1. Kritiek: demarcatie (=afbakening)- of afgrenzingscriterium:
2. Zolang iemand verantwoordelijkheid kan dragen of aanspreekbaar is
wordt hij/zij niet als ziek gezien.
2. Voordelen:
1. Doet meer recht aan eigen verantwoordelijkheid van mensen met
een persoonlijk probleem.
2. Minder stigmatisering.
, WANNEER WORDT HET EEN PSYCHISCHE STOORNIS?
Definitie blz. 22:
'Een syndroom gekenmerkt door klinisch significante symptomen op het gebied van cognitieve
functies, de emotieregulatie, of het gedrag van een persoon, dat een uiting is van een disfunctie in
de psychologische, biologische of ontwikkelingsprocessen die ten grondslag liggen aan het
psychische functioneren.‘
Deze syndromen gaan gewoonlijk gepaard met lijden of beperkingen in functioneren.
Drie uitsluitende omstandigheden:
1. Te verwachten en cultureel aanvaardbare reacties. (rouwen om een ouder is geen stoornis)
2. Deviant gedrag dat voortvloeit uit het behoren tot een politieke, religieuze of seksuele
minderheid. (de amisch hun gedrag is normaal binnen hun groep dus geen stoornis)
3. Afwijkend gedrag moet niet voortkomen uit een persoonlijk conflict tussen het individu en de
maatschappij. (protesteren en dan boos worden is geen psychische stoornis)
EEN REFERENTIEKADER…
• Is bepalend voor de manier waarop je iets ziet, interpreteert of beoordeelt
• Wordt gevormd door normen, waarden, ervaringen, sociale omgeving etc.
• Daar ben je je maar deels bewust van
TERREIN VAN DE KLINISCHE PSYCHOLOGIE
“Het gebied van de psychologie dat zich bezighoudt met afwijkend, slecht aangepast en abnormaal
menselijk gedrag. Onder de paraplu van klinische praktijken vallen diagnose, classificatie,
behandeling, preventie en onderzoek.”
'Clinical Psychology wordt ook wel ‘Abnormal Psychology’ genoemd.
MAAR… WAT IS ABNORMAAL GEDRAG?
1. Binnen een persoon afwijkende gedachten, gedrag of belevingen.
2. In relatie tot andere mensen (overbezorgd, extreem agressief of extreem teruggetrokken).
3. Kan alleen worden verklaard tegen de achtergrond van normale processen.
4. Kennis van de 'normale' psychologische functies (waarnemen, denken, geheugen), van
'normale’ ontwikkeling, sociale en persoonlijkheidspsychologie, is nodig om afwijkingen van
de norm te begrijpen.
Zeven factoren die bepalen of gedrag als pathologisch (of dus abnormaal) wordt beschouwd:
1. Persoonlijk lijden.
2. De (dis)functionaliteit van het gedrag.
3. Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag.
4. Onvoorspelbaarheid en controleverlies.
5. Opvallend en onconventioneel gedrag.
6. Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt.
7. Het overtreden van morele normen.
,Drie modellen onderscheiden abnormaal van normaal:
1. Statistisch model.
1. KRITIEK OP STATISTISCH MODEL
1. Grens is arbitrair (willekeurig).
2. Specificeert niet hoe ongewoon gedrag moet zijn.
3. Onduidelijk of er sprake is van individueel lijden.
,2. medisch of ziektemodel.
1. “Psychologische stoornissen lijken op somatische stoornissen en moeten verholpen
worden door de onderliggende mechanismen te bestrijden.”
2. Somatogeen (oorzaak in het lichaam)
3. Psychogeen (oorzaak in de psyche)
1. KRITIEK OP MEDISCH OF ZIEKTEMODEL
1. Bij veel psychische stoornissen geen onderliggend mechanisme
aangetoond.
2. Stigmatisering.
3. leer- of onderwijsmodel.
1. “Uitgangspositie is niet een ziekte of abnormaliteit, maar een persoonlijk probleem”
1. LEER- OF ONDERWIJSMODEL
1. Kritiek: demarcatie (=afbakening)- of afgrenzingscriterium:
2. Zolang iemand verantwoordelijkheid kan dragen of aanspreekbaar is
wordt hij/zij niet als ziek gezien.
2. Voordelen:
1. Doet meer recht aan eigen verantwoordelijkheid van mensen met
een persoonlijk probleem.
2. Minder stigmatisering.
, WANNEER WORDT HET EEN PSYCHISCHE STOORNIS?
Definitie blz. 22:
'Een syndroom gekenmerkt door klinisch significante symptomen op het gebied van cognitieve
functies, de emotieregulatie, of het gedrag van een persoon, dat een uiting is van een disfunctie in
de psychologische, biologische of ontwikkelingsprocessen die ten grondslag liggen aan het
psychische functioneren.‘
Deze syndromen gaan gewoonlijk gepaard met lijden of beperkingen in functioneren.
Drie uitsluitende omstandigheden:
1. Te verwachten en cultureel aanvaardbare reacties. (rouwen om een ouder is geen stoornis)
2. Deviant gedrag dat voortvloeit uit het behoren tot een politieke, religieuze of seksuele
minderheid. (de amisch hun gedrag is normaal binnen hun groep dus geen stoornis)
3. Afwijkend gedrag moet niet voortkomen uit een persoonlijk conflict tussen het individu en de
maatschappij. (protesteren en dan boos worden is geen psychische stoornis)
EEN REFERENTIEKADER…
• Is bepalend voor de manier waarop je iets ziet, interpreteert of beoordeelt
• Wordt gevormd door normen, waarden, ervaringen, sociale omgeving etc.
• Daar ben je je maar deels bewust van
