WEEK 1 HOORCOLLEGE INTELLECTUEEL EIGENDOMSRECHT
Inleiding
Verschillende IE-rechten
Octrooirecht, ziet op technische uitvindingen. Denk aan werktuigbouwkunde, chemie, informatica
etc. De bescherming van octrooirecht is 20 jaar. Als het namelijk eindeloos zou duren dan zou het een
rem kunnen zetten op de technologische voortgang.
Modellenrecht, ziet op tekeningen & modellen. Denk aan industrieel design. De bescherming is hier
ook beperkt namelijk 25 jaar.
Auteursrecht, ziet op culturele prestaties: ”oorspronkelijke werken”. Denk aan boeken, films, muziek,
kunst, merken etc. De drempel op bescherming bij auteursrecht is vrij laag, je hebt al best snel
bescherming. De duur van de bescherming is hier erg lang namelijk 70 jaar, daarom is het een super
belangrijk IE-recht.
Deze rechten kunnen ook cumuleren, je kan op een bepaalde object meerdere IE-rechten hebben.
Onderscheidingstekens kun je opdelen in:
1) Merken, denk aan Coca-Cola, Chanel etc.
2) Handelsnamen, onderscheiden de namen van onderneming. KLM is een merk maar ook een
handelsnaam, hetzelfde geldt voor Trump.
o Domeinnamen
Onderscheidingstekens blijven langdurig beschermd. Dit is van belang omdat wanneer je de naam
gaat nabootsen er verwarring kan ontstaan.
Intellectueel eigendomsrecht: essentie
Zie overzicht PowerPoint.
Het intellectuele eigendom kun je onderscheiden in intellectuele prestaties die worden beschermd
door de octrooirechten en modellenrechten en de onderscheidingstekens.
Ratio IE bescherming
IE-recht beperken de vrije mededinging. Het uitgangspunt in de EU is de vrije concurrentie en de
hoofdregel is dus dat je mag nabootsen. Maar als een uitvinding, naam of werk beschermd is op grond
van formele wetten heeft dat als gevolg dat nabootsen niet meer mag. IE levert dus monopolies op die
ten koste gaan vrije mededinging.
Ratio is:
1) Eerlijkheid in de handel (normering van de concurrentie)
- Intellectuele prestaties
o investeringsbescherming, in uitvindingen worden enorme investeringen gedaan,
financieel maar ook in tijd. De gedacht is dat die investering beschermd moet worden
en die wordt beschermd door diegene die het heeft ontwikkeld een tijdelijke monopolie
te geven. Je wordt dan in staat gesteld om je investering terug te verdienen.
o Het wordt eerlijk bevonden om zo’n iemand te belonen en alleen op deze manier zijn
auteurs/uitvinders gemotiveerd om te innoveren
, - Onderscheidingstekens
o Transparantie van de markt garanderen. Bescherming tegen verwarringsgevaar. Dit is
de herkomstfunctie, en dat is precies de functie die het merkenrecht beoogt te
beschermen.
o Voorkomen profiteren van investeringen en goodwill. De investeringen die worden
gedaan moeten worden beschermd tegen derde die zouden willen profiteren van die
merken
2) Stimuleren van innovatie en creatie
- Intellectuele prestaties
o Investeringen belonen: exclusief recht maakt winsten mogelijk.
o Stimuleren van innovatie en diversiteit. Door het vragen van hoge
verbruiksvergoedingen wordt het verder investeren in de innovatie en diversiteit
gestimuleerd. Ze worden uitgedaagd om met net iets anders op te mark te komen.
- Onderscheidingstekens
o Goodwillbescherming van bekende merken.
o Stimulerende gedachte dat er meer wordt geïnvesteerd in de bekendheid van de
merken
Actueel: rol IE in de transitie naar een duurzame en digitale samenleving. Sinds de komst van de
internet wordt er op hele grote schaal inbreuk gemaakt op IE-rechten. Er worden namaak spullen in
grote omvang illegaal verhandelt op het internet en het wordt er niet veiliger op. Door de rechten actief
te kunnen handhaven kan IE voor veiligheid zorgen.
IE in het systeem van het privaatrecht
IE behoort tot het privaatrechtelijk recht van de ongeoorloofde mededinging. IE verschaft een
uitsluitend recht. Over het uitsluitend recht kan men vrij beschikken. Op het moment dat er inbreuk
wordt gepleegd kan je naar de rechter stappen voor een schadevergoeding, verbod etc. Er zijn heel
veel beschermingsmogelijkheden als je belanghebbende bent van een IE-recht. Je kan het IE-recht
ook overdragen of in licentie geven.
IE-rechten zijn goederenrechtelijk gesproken: absolute, subjectieve rechten op goederen, niet-zaken.
Het is dus inroep tegen iedereen, het is absoluut. Het gaat hier niet om het meest omvattende recht
wat je kan hebben, het is geen eigendom. Het is de intellectuele prestatie die wordt beschermd en
niet de exemplaren waarin de intellectuele prestatie in belichaamd wordt.
Exploitatie van IE:
• Door goederenrechtelijke overdracht van het recht = IE-rechten verschaaen overdraagbare
vermogensrechten.
• Door verbintenisrechtelijke toestemming tot gebruik = licentie
Inbreuk op IE-rechten
Alle IE-rechten zijn rechten die stoelen op een wet in formele zin. Het IE-recht verschaft een exclusief
recht. Inbreuk op EU is onrechtmatige daad wegens inbreuk op een recht.
,IE en de vrijheid van mededinging.
Basisregel is vrijheid van mededinging. IE vormt daarop dus een uitzondering. Nabootsen mag (dus),
tenzij de wet dit verbeidt. “IE vormen eilandjes in de oceaan van vrije mededinging”. De grens van IE is
niet heel duidelijk.
IE & grenzen aan monopolies
Begrenzing aan IE-rechten:
o Begrenzing in duur.
o Dwanglicentie, dan wordt er door de overheid gedwongen om andere partijen licenties te
verlenen (bijv. bij vaccins).
o Door uitputting, als een product eenmaal op de markt is gebracht en dat specifieke product is
uitgeput. Je hebt bijv. geen toestemming nodig van Calvin Klein om de spijkerbroek die je hebt
gekocht door te verkopen etc.
§ Door het rechtmatig op de markt brengen van goederen (exemplaren)
§ Uitputting ten aanzien van dat exemplaar
Trumpin’IP
Trump heeft 600 merken over de hele wereld. 56 in VS en 100 in China. Deze merken zijn voor
uiteenlopende waren en diensten. Van vastgoed tot voting machines. Hij wil geld verdienen met deze
merken maar er zit ook een enorme strategie achter want in China en Rusland zou Trump gebruikt
hebben gemaakt van fast tracks. Om op een snellere manier merkrechten te krijgen. Verschillende IE-
rechten is een registratie nodig (voor auteursrechten niet). Voordeel is dat je hierdoor weet wat er
beschermd is en niet maar die registers zijn ook openbaar dus ook andere kunnen zien wat al
beschermd is en wat ze niet mogen doen maar het nadeel is dat er ook misbruik van kan worden
gemaakt. Merken registreren zonder het te gebruiken.
Je moet onderscheidend vermogen hebben. Trump heeft zijn naam geregistreerd maar ook slogans.
Dat roept een grote vraag op waar het merkenrecht voor bedoeld is. Is het ook bedoelt voor de
politiek? Is het merkrecht hier wel voor bedoelt? “make American great again” is een beladen slogan.
Is het niet in strijd met de openbare orde of goede zeden? In Amerika was dit geen hindernis. Het is
gewoon geregistreerd.
Je moet in beginsel merkrechten hebben om je te kunnen verzetten tegen merken van andere.
In geval van conflict met een ouder eerder merk kan oppositie in stellen (soort bezwaar).
IE-rechten kunnen een enorme waarde hebben en daarmee kan er veel handel worden gedreven.
IKEA/VLAAMS BELANG
IKEA: afbreuk aan de reputatie van het merk
Vlaams Belang: vrijheid van meningsuiting vormt geldige reden
Belgische rechter stelt een prejudiciële vraag aan het hof: Hoe moet het evenwicht tussen belangen
bekende merkhouders en de vrijheid van meningsuiting worden gevonden en wat zijn de criteria?
- Hierin is nog geen uitspraak in gedaan.
, WEEK 2 HOORCOLLEGE INTELLECTUEEL EIGENDOMSRECHT
Auteursrecht I
Het auteursrecht beschermt de creatieve informatieprestaties van de geest. Het is een rechtsgebied
dat alleen maar complexer aan het worden is door de digitalisering en de opkomst van AI. We hebben
ook nog steeds een auteursrecht uit 1912, de wet is niet meer toegerust tot alle ontwikkelingen die
tegenwoordig plaatsvinden.
De plaats van het auteursrecht in het rechtssysteem
Intellectueel eigendomsrecht was vroeger opgedeeld in:
1) Industriële eigendom
- Merkenrecht
- Octrooirecht
- Modellenrecht
- Kwekersrecht
- handelsnaamrecht
2) Auteursrecht & naburige rechten
Tegenwoordig noemen we dit allemaal het Intellectueel Eigendomsrecht. Ze hebben allemaal met
elkaar gemeen dat ze exclusieve rechten verstrekken aan de rechthebbende. De schepping van de
geest wordt beschermd. Het verhaal in een boek wordt beschermd en het boekexemplaar niet. Het
boek is de fysieke drager van het beschermde verhaal. Als ik het boek overdraag heb ik niet mijn
auteursrechten overgedragen.
Een kunstwerk dat zichzelf vernietigt is daarmee dan het intellectuele eigendomsrecht weg? We
moeten onderscheid maken tussen de schepping en de drager. Als het fysieke exemplaar vernietigd is
betekent niet gelijk dat het auteursrecht ook weg is. Het is alleen niet meer zichtbaar in een fysiek
object.
Naburige rechten verstreken bescherming aan uitvoerende kunstenaar. Ze zijn nauw verband aan
auteursrechten. We kunnen die niet los van elkaar zien. Denk aan een choreografie of een toneelstuk.
Producenten van films etc. worden ook beschermd. De gedachte daarachter is om de investeringen
weer terug te verdienen.
Kernbegrippen van het auteursrecht
Art. 1 Aw: Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde,
wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te
verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.
Het is belangrijk dat het auteursrecht overwegend is geharmoniseerd maar niet helemaal. We hebben
geen unitair Europees auteursrecht maar wel grotendeel geharmoniseerd door EU-richtlijnen. Deze
richtlijnen beïnvloeden het recht van de lidstaten. Belangrijkste richtlijn is de ARI.
Inleiding
Verschillende IE-rechten
Octrooirecht, ziet op technische uitvindingen. Denk aan werktuigbouwkunde, chemie, informatica
etc. De bescherming van octrooirecht is 20 jaar. Als het namelijk eindeloos zou duren dan zou het een
rem kunnen zetten op de technologische voortgang.
Modellenrecht, ziet op tekeningen & modellen. Denk aan industrieel design. De bescherming is hier
ook beperkt namelijk 25 jaar.
Auteursrecht, ziet op culturele prestaties: ”oorspronkelijke werken”. Denk aan boeken, films, muziek,
kunst, merken etc. De drempel op bescherming bij auteursrecht is vrij laag, je hebt al best snel
bescherming. De duur van de bescherming is hier erg lang namelijk 70 jaar, daarom is het een super
belangrijk IE-recht.
Deze rechten kunnen ook cumuleren, je kan op een bepaalde object meerdere IE-rechten hebben.
Onderscheidingstekens kun je opdelen in:
1) Merken, denk aan Coca-Cola, Chanel etc.
2) Handelsnamen, onderscheiden de namen van onderneming. KLM is een merk maar ook een
handelsnaam, hetzelfde geldt voor Trump.
o Domeinnamen
Onderscheidingstekens blijven langdurig beschermd. Dit is van belang omdat wanneer je de naam
gaat nabootsen er verwarring kan ontstaan.
Intellectueel eigendomsrecht: essentie
Zie overzicht PowerPoint.
Het intellectuele eigendom kun je onderscheiden in intellectuele prestaties die worden beschermd
door de octrooirechten en modellenrechten en de onderscheidingstekens.
Ratio IE bescherming
IE-recht beperken de vrije mededinging. Het uitgangspunt in de EU is de vrije concurrentie en de
hoofdregel is dus dat je mag nabootsen. Maar als een uitvinding, naam of werk beschermd is op grond
van formele wetten heeft dat als gevolg dat nabootsen niet meer mag. IE levert dus monopolies op die
ten koste gaan vrije mededinging.
Ratio is:
1) Eerlijkheid in de handel (normering van de concurrentie)
- Intellectuele prestaties
o investeringsbescherming, in uitvindingen worden enorme investeringen gedaan,
financieel maar ook in tijd. De gedacht is dat die investering beschermd moet worden
en die wordt beschermd door diegene die het heeft ontwikkeld een tijdelijke monopolie
te geven. Je wordt dan in staat gesteld om je investering terug te verdienen.
o Het wordt eerlijk bevonden om zo’n iemand te belonen en alleen op deze manier zijn
auteurs/uitvinders gemotiveerd om te innoveren
, - Onderscheidingstekens
o Transparantie van de markt garanderen. Bescherming tegen verwarringsgevaar. Dit is
de herkomstfunctie, en dat is precies de functie die het merkenrecht beoogt te
beschermen.
o Voorkomen profiteren van investeringen en goodwill. De investeringen die worden
gedaan moeten worden beschermd tegen derde die zouden willen profiteren van die
merken
2) Stimuleren van innovatie en creatie
- Intellectuele prestaties
o Investeringen belonen: exclusief recht maakt winsten mogelijk.
o Stimuleren van innovatie en diversiteit. Door het vragen van hoge
verbruiksvergoedingen wordt het verder investeren in de innovatie en diversiteit
gestimuleerd. Ze worden uitgedaagd om met net iets anders op te mark te komen.
- Onderscheidingstekens
o Goodwillbescherming van bekende merken.
o Stimulerende gedachte dat er meer wordt geïnvesteerd in de bekendheid van de
merken
Actueel: rol IE in de transitie naar een duurzame en digitale samenleving. Sinds de komst van de
internet wordt er op hele grote schaal inbreuk gemaakt op IE-rechten. Er worden namaak spullen in
grote omvang illegaal verhandelt op het internet en het wordt er niet veiliger op. Door de rechten actief
te kunnen handhaven kan IE voor veiligheid zorgen.
IE in het systeem van het privaatrecht
IE behoort tot het privaatrechtelijk recht van de ongeoorloofde mededinging. IE verschaft een
uitsluitend recht. Over het uitsluitend recht kan men vrij beschikken. Op het moment dat er inbreuk
wordt gepleegd kan je naar de rechter stappen voor een schadevergoeding, verbod etc. Er zijn heel
veel beschermingsmogelijkheden als je belanghebbende bent van een IE-recht. Je kan het IE-recht
ook overdragen of in licentie geven.
IE-rechten zijn goederenrechtelijk gesproken: absolute, subjectieve rechten op goederen, niet-zaken.
Het is dus inroep tegen iedereen, het is absoluut. Het gaat hier niet om het meest omvattende recht
wat je kan hebben, het is geen eigendom. Het is de intellectuele prestatie die wordt beschermd en
niet de exemplaren waarin de intellectuele prestatie in belichaamd wordt.
Exploitatie van IE:
• Door goederenrechtelijke overdracht van het recht = IE-rechten verschaaen overdraagbare
vermogensrechten.
• Door verbintenisrechtelijke toestemming tot gebruik = licentie
Inbreuk op IE-rechten
Alle IE-rechten zijn rechten die stoelen op een wet in formele zin. Het IE-recht verschaft een exclusief
recht. Inbreuk op EU is onrechtmatige daad wegens inbreuk op een recht.
,IE en de vrijheid van mededinging.
Basisregel is vrijheid van mededinging. IE vormt daarop dus een uitzondering. Nabootsen mag (dus),
tenzij de wet dit verbeidt. “IE vormen eilandjes in de oceaan van vrije mededinging”. De grens van IE is
niet heel duidelijk.
IE & grenzen aan monopolies
Begrenzing aan IE-rechten:
o Begrenzing in duur.
o Dwanglicentie, dan wordt er door de overheid gedwongen om andere partijen licenties te
verlenen (bijv. bij vaccins).
o Door uitputting, als een product eenmaal op de markt is gebracht en dat specifieke product is
uitgeput. Je hebt bijv. geen toestemming nodig van Calvin Klein om de spijkerbroek die je hebt
gekocht door te verkopen etc.
§ Door het rechtmatig op de markt brengen van goederen (exemplaren)
§ Uitputting ten aanzien van dat exemplaar
Trumpin’IP
Trump heeft 600 merken over de hele wereld. 56 in VS en 100 in China. Deze merken zijn voor
uiteenlopende waren en diensten. Van vastgoed tot voting machines. Hij wil geld verdienen met deze
merken maar er zit ook een enorme strategie achter want in China en Rusland zou Trump gebruikt
hebben gemaakt van fast tracks. Om op een snellere manier merkrechten te krijgen. Verschillende IE-
rechten is een registratie nodig (voor auteursrechten niet). Voordeel is dat je hierdoor weet wat er
beschermd is en niet maar die registers zijn ook openbaar dus ook andere kunnen zien wat al
beschermd is en wat ze niet mogen doen maar het nadeel is dat er ook misbruik van kan worden
gemaakt. Merken registreren zonder het te gebruiken.
Je moet onderscheidend vermogen hebben. Trump heeft zijn naam geregistreerd maar ook slogans.
Dat roept een grote vraag op waar het merkenrecht voor bedoeld is. Is het ook bedoelt voor de
politiek? Is het merkrecht hier wel voor bedoelt? “make American great again” is een beladen slogan.
Is het niet in strijd met de openbare orde of goede zeden? In Amerika was dit geen hindernis. Het is
gewoon geregistreerd.
Je moet in beginsel merkrechten hebben om je te kunnen verzetten tegen merken van andere.
In geval van conflict met een ouder eerder merk kan oppositie in stellen (soort bezwaar).
IE-rechten kunnen een enorme waarde hebben en daarmee kan er veel handel worden gedreven.
IKEA/VLAAMS BELANG
IKEA: afbreuk aan de reputatie van het merk
Vlaams Belang: vrijheid van meningsuiting vormt geldige reden
Belgische rechter stelt een prejudiciële vraag aan het hof: Hoe moet het evenwicht tussen belangen
bekende merkhouders en de vrijheid van meningsuiting worden gevonden en wat zijn de criteria?
- Hierin is nog geen uitspraak in gedaan.
, WEEK 2 HOORCOLLEGE INTELLECTUEEL EIGENDOMSRECHT
Auteursrecht I
Het auteursrecht beschermt de creatieve informatieprestaties van de geest. Het is een rechtsgebied
dat alleen maar complexer aan het worden is door de digitalisering en de opkomst van AI. We hebben
ook nog steeds een auteursrecht uit 1912, de wet is niet meer toegerust tot alle ontwikkelingen die
tegenwoordig plaatsvinden.
De plaats van het auteursrecht in het rechtssysteem
Intellectueel eigendomsrecht was vroeger opgedeeld in:
1) Industriële eigendom
- Merkenrecht
- Octrooirecht
- Modellenrecht
- Kwekersrecht
- handelsnaamrecht
2) Auteursrecht & naburige rechten
Tegenwoordig noemen we dit allemaal het Intellectueel Eigendomsrecht. Ze hebben allemaal met
elkaar gemeen dat ze exclusieve rechten verstrekken aan de rechthebbende. De schepping van de
geest wordt beschermd. Het verhaal in een boek wordt beschermd en het boekexemplaar niet. Het
boek is de fysieke drager van het beschermde verhaal. Als ik het boek overdraag heb ik niet mijn
auteursrechten overgedragen.
Een kunstwerk dat zichzelf vernietigt is daarmee dan het intellectuele eigendomsrecht weg? We
moeten onderscheid maken tussen de schepping en de drager. Als het fysieke exemplaar vernietigd is
betekent niet gelijk dat het auteursrecht ook weg is. Het is alleen niet meer zichtbaar in een fysiek
object.
Naburige rechten verstreken bescherming aan uitvoerende kunstenaar. Ze zijn nauw verband aan
auteursrechten. We kunnen die niet los van elkaar zien. Denk aan een choreografie of een toneelstuk.
Producenten van films etc. worden ook beschermd. De gedachte daarachter is om de investeringen
weer terug te verdienen.
Kernbegrippen van het auteursrecht
Art. 1 Aw: Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde,
wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te
verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.
Het is belangrijk dat het auteursrecht overwegend is geharmoniseerd maar niet helemaal. We hebben
geen unitair Europees auteursrecht maar wel grotendeel geharmoniseerd door EU-richtlijnen. Deze
richtlijnen beïnvloeden het recht van de lidstaten. Belangrijkste richtlijn is de ARI.
