Sport, Monitoring & Performance
,Inhoudsopgave
LESWEEK 1....................................................................................................3
HOOR- + WERKCOLLEGE 1: SKELETSPIEREN (BOUW EN FUNCTIE).................................................3
LESWEEK 2....................................................................................................9
CARDIOVASCULAIRE SYSTEEM.................................................................................................9
LESWEEK 3................................................................................................... 14
DE DRIE ENERGIESYSTEMEN + HET NOODSYSTEEM...................................................................14
HF ZONES + SPORTKUNDE INTENSITEITSSCHEMA......................................................................19
LESWEEK 4................................................................................................... 19
HET RESPIRATOIRE SYSTEEM................................................................................................. 19
LESWEEK 5................................................................................................... 22
TRAININGSWETTEN & KRACHTTRAINING...................................................................................22
KRACHTTRAININGSSCHEMA................................................................................................... 27
LESWEEK 6................................................................................................... 28
EFFECTEN VAN ANAEROBE- EN AEROBE TRAINING.....................................................................28
LESWEEK 7................................................................................................... 30
PERIODISEREN VOOR TOPPRESTATIES VOOR INDIVIDUELE EN TEAMSPORTER....................................30
LITERATUURLIJST..........................................................................................31
,Lesweek 1
Hoor- + werkcollege 1: Skeletspieren (Bouw en Functie)
Soorten spierweefsel
Dwarsgestreept spierweefsel
Ook wel het skeletspierweefsel genoemd, is het willekeurige spierweefsel
dat met pezen aan de botten van het
skelet vast zitten. De dwarsgestreepte
spieren zorgen ervoor dat het skelet kan
bewegen.
Een dwarsgestreepte spier bestaat uit
verschillende spierbundels met
daaromheen bindweefsel. De spierbundels
bestaan uit een groep spiervezels. In de
spiervezels zitten heel veel spierfibrillen.
Een spierfibril is een langwerpige cel die
bestaat uit een regelmatige rangschikking
van eiwit filamenten genaamd actine en myosine. De spierfibrillen zorgen
voor de daadwerkelijke samentrekking (contractie) van de spier.
(Servier, 2023)
Actine en myosine zijn eiwitdraden die in elkaar kunnen schuiven en zo de
spier verkorten.
Gladspierweefsel
Gladspierweefsel is het niet-gestreepte onwillekeurige spierweefsel dat te
vinden is in het maag- en darmstelsel, de bloedvaten, de luchtwegen en
het voortplantingsorgaan. Deze spieren kunnen we niet bewust besturen.
Hartspierweefsel
Het hartspierweefsel heeft eigenschappen van het dwarsgestreepte- en
gladde spierweefsel. Het hartspierweefsel wordt aangestuurd door het
autonome zenuwstelsel en is onvermoeibaar.
Type spiervezels
Type 1
Type 1 spiervezels worden ook wel de langzame spiervezels genoemd.
Deze soort spiervezels trekken langzaam samen. Ze kunnen veel energie
leveren en weinig kracht. Dit type wordt minder snel moe en zie je daarom
vaak meer terug bij marathonlopers.
Type 2A
, Type 2A spiervezels zijn de tussenvorm. Deze spiervezels zijn sneller en
krachtiger dan type 1 spiervezels maar kunnen dit minder lang volhouden.
Deze spiervezel gebruikt zowel zuurstof als glucose als energie. Dit type
spiervezels gebruik je bijvoorbeeld tijdens een intervaltraining.
Type 2X
Type 2X spiervezels zijn de snelle spiervezels die heel snel vermoeid zijn.
Deze worden gebruikt bij bijvoorbeeld een 100m sprint. Dit type spiervezel
gebruikt anaerobe stofwisseling als energiebron.
Spiercontractie
Een spiercontractie is het samentrekken of contraheren van spierweefsel.
Een spiercontractie begint in de hersenen. Vanuit de hersenen wordt
namelijk een elektrisch impuls (actiepotentiaal) doorgestuurd via het
motorische axon. Wanneer er een impuls aankomt bij de spier wordt er
een neurotransmitter vrijgegeven. Daarna worden er calciumionen
vrijgegeven zodat de actine en myosine kunnen binden.
Er zijn verschillende soorten spiercontractie. Deze staan hieronder
beschreven.
Statische-/ isometrische contractie
Een spiercontractie waarbij de lengte van de spier niet verandert terwijl er
kracht wordt uitgeoefend. De spier levert kracht zonder dat een gewricht
beweegt. Een voorbeeld is wanneer je gaat planken.
Isotonische spiercontractie
Een spiercontractie waarbij de spierlengte verandert terwijl de spanning in
de spier bijna gelijk blijft tijdens een oefening. Tijdens een isotone
contractie verkort of verlengt de spier zich terwijl er een bepaalde
weestrand wordt overwonnen. Er zijn twee hoofdtypes te onderscheiden.
Concentrische contractie: De spier verkort terwijl de spanning opbouwt,
bijvoorbeeld bij een bicep curl. Wanneer je tijdens deze oefening het
gewicht omhoog brengt wordt de bicep verkort terwijl er spanning op
staat.
Excentrische contractie: De spier wordt verlengd terwijl de spanning
opbouwt. Bijvoorbeeld wanneer je bij de bicep curl het gewicht weer naar
beneden laat zakken. Dan wordt de bicep verlengt terwijl er spanning op
staat.
Isokinetische spiercontractie
Een spiercontractie waarbij de snelheid van de beweging steeds gelijk
blijft. Deze soort spiercontractie is alleen mogelijk om te behalen met
speciale apparatuur. Dit wordt vooral getraind bij een fysio of revalidatie.
,Inhoudsopgave
LESWEEK 1....................................................................................................3
HOOR- + WERKCOLLEGE 1: SKELETSPIEREN (BOUW EN FUNCTIE).................................................3
LESWEEK 2....................................................................................................9
CARDIOVASCULAIRE SYSTEEM.................................................................................................9
LESWEEK 3................................................................................................... 14
DE DRIE ENERGIESYSTEMEN + HET NOODSYSTEEM...................................................................14
HF ZONES + SPORTKUNDE INTENSITEITSSCHEMA......................................................................19
LESWEEK 4................................................................................................... 19
HET RESPIRATOIRE SYSTEEM................................................................................................. 19
LESWEEK 5................................................................................................... 22
TRAININGSWETTEN & KRACHTTRAINING...................................................................................22
KRACHTTRAININGSSCHEMA................................................................................................... 27
LESWEEK 6................................................................................................... 28
EFFECTEN VAN ANAEROBE- EN AEROBE TRAINING.....................................................................28
LESWEEK 7................................................................................................... 30
PERIODISEREN VOOR TOPPRESTATIES VOOR INDIVIDUELE EN TEAMSPORTER....................................30
LITERATUURLIJST..........................................................................................31
,Lesweek 1
Hoor- + werkcollege 1: Skeletspieren (Bouw en Functie)
Soorten spierweefsel
Dwarsgestreept spierweefsel
Ook wel het skeletspierweefsel genoemd, is het willekeurige spierweefsel
dat met pezen aan de botten van het
skelet vast zitten. De dwarsgestreepte
spieren zorgen ervoor dat het skelet kan
bewegen.
Een dwarsgestreepte spier bestaat uit
verschillende spierbundels met
daaromheen bindweefsel. De spierbundels
bestaan uit een groep spiervezels. In de
spiervezels zitten heel veel spierfibrillen.
Een spierfibril is een langwerpige cel die
bestaat uit een regelmatige rangschikking
van eiwit filamenten genaamd actine en myosine. De spierfibrillen zorgen
voor de daadwerkelijke samentrekking (contractie) van de spier.
(Servier, 2023)
Actine en myosine zijn eiwitdraden die in elkaar kunnen schuiven en zo de
spier verkorten.
Gladspierweefsel
Gladspierweefsel is het niet-gestreepte onwillekeurige spierweefsel dat te
vinden is in het maag- en darmstelsel, de bloedvaten, de luchtwegen en
het voortplantingsorgaan. Deze spieren kunnen we niet bewust besturen.
Hartspierweefsel
Het hartspierweefsel heeft eigenschappen van het dwarsgestreepte- en
gladde spierweefsel. Het hartspierweefsel wordt aangestuurd door het
autonome zenuwstelsel en is onvermoeibaar.
Type spiervezels
Type 1
Type 1 spiervezels worden ook wel de langzame spiervezels genoemd.
Deze soort spiervezels trekken langzaam samen. Ze kunnen veel energie
leveren en weinig kracht. Dit type wordt minder snel moe en zie je daarom
vaak meer terug bij marathonlopers.
Type 2A
, Type 2A spiervezels zijn de tussenvorm. Deze spiervezels zijn sneller en
krachtiger dan type 1 spiervezels maar kunnen dit minder lang volhouden.
Deze spiervezel gebruikt zowel zuurstof als glucose als energie. Dit type
spiervezels gebruik je bijvoorbeeld tijdens een intervaltraining.
Type 2X
Type 2X spiervezels zijn de snelle spiervezels die heel snel vermoeid zijn.
Deze worden gebruikt bij bijvoorbeeld een 100m sprint. Dit type spiervezel
gebruikt anaerobe stofwisseling als energiebron.
Spiercontractie
Een spiercontractie is het samentrekken of contraheren van spierweefsel.
Een spiercontractie begint in de hersenen. Vanuit de hersenen wordt
namelijk een elektrisch impuls (actiepotentiaal) doorgestuurd via het
motorische axon. Wanneer er een impuls aankomt bij de spier wordt er
een neurotransmitter vrijgegeven. Daarna worden er calciumionen
vrijgegeven zodat de actine en myosine kunnen binden.
Er zijn verschillende soorten spiercontractie. Deze staan hieronder
beschreven.
Statische-/ isometrische contractie
Een spiercontractie waarbij de lengte van de spier niet verandert terwijl er
kracht wordt uitgeoefend. De spier levert kracht zonder dat een gewricht
beweegt. Een voorbeeld is wanneer je gaat planken.
Isotonische spiercontractie
Een spiercontractie waarbij de spierlengte verandert terwijl de spanning in
de spier bijna gelijk blijft tijdens een oefening. Tijdens een isotone
contractie verkort of verlengt de spier zich terwijl er een bepaalde
weestrand wordt overwonnen. Er zijn twee hoofdtypes te onderscheiden.
Concentrische contractie: De spier verkort terwijl de spanning opbouwt,
bijvoorbeeld bij een bicep curl. Wanneer je tijdens deze oefening het
gewicht omhoog brengt wordt de bicep verkort terwijl er spanning op
staat.
Excentrische contractie: De spier wordt verlengd terwijl de spanning
opbouwt. Bijvoorbeeld wanneer je bij de bicep curl het gewicht weer naar
beneden laat zakken. Dan wordt de bicep verlengt terwijl er spanning op
staat.
Isokinetische spiercontractie
Een spiercontractie waarbij de snelheid van de beweging steeds gelijk
blijft. Deze soort spiercontractie is alleen mogelijk om te behalen met
speciale apparatuur. Dit wordt vooral getraind bij een fysio of revalidatie.
