Note: dit zijn mijn aantekeningen, opdrachten en uitwerksels. Fouten kunnen
gemaakt zijn. Ik heb alles gecheckt en denk het niet, maar ik ben ook just a girl:)
—> jurisprudentie stukjes staan ook in werkgroepvragen en aantekeningen verwerkt!
———————————————————————————————————————————-
Inhoud:
———————————————————————————————————————————-
Week 1:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
- Werkgroep aantekeningen
- Stukje jurisprudentie
Week 2:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
- Werkgroep aantekeningen
Week 3:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
Week 4:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
- Werkgroep aantekeningen
Week 5:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
Week 6:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
- Werkgroep aantekeningen
Week 7:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten - niet volledig afgemaakt
Anders:
- Korte dingen extra om te onthouden
- Verbanden aan de hand van oefeningen week 1 en 2
- Jurisprudentie in het mega ultra kort om even te stampen
- Alle weken!!!!!!!!!!!!!!!!
,WEEK 1:
———————————————————————————————————————————-
Hoorcollege aantekeningen:
———————————————————————————————————————————-
De aard van het moderne internationale recht (1648 vrede van Westfalen) ->
gedecentraliseerd systeem
- Serie verdragen - republiek der Nederlandsen krijgt onafhankelijkheid van Spanje
- Voorbeeld van het ontstaan van een soevereine staat - die afspraken maken met elkaar - kracht
van de verdragssluiting
- Toen werd duidelijk hoeveel zelfstandige staten er eigenlijk al waren
- Gevolg soevereine rechtssubjecten: bepaald soort recht nodig om het te regelen - ze moeten
naast elkaar kunnen bestaan - juridische ordening van de wereld
Opkomst soevereine staten in europa:
- Regels over oorlog
- Regels over diplomatieke onschendbaarheid -> alleen zaken met elkaar doen als het concept
van witte vlag niet aanvallen - vroege vorm diplomatiek recht
- Ontstonden rechtsregels
Ontdekkingen en kolonisatie:
- Regels voor verwerving van grondgebied
- 19e eeuw - kern - gebieden internationaal recht ontstaan - regels over grondgebied -
geobsedeerd met territoir etc en hoe je grondgebied kunt verkrijgen
- Beginsel van vrijheid van de zee (tbv handel)
- Vrijheidsbeginselen - niet om te genieten van het water, maar omdat iedereen handel wilde
voeren
- 17e eeuwse hugo de grote: vrije zee belangrijk om geld te verdienen (Engeland was voor
gesloten zee)
Tweede helft 20e eeuw: van 50 naar 195 staten:
- Recht op zelfbeschikking - volkeren zowel binnen bestaande staten als los van staatsgrenzen
recht hebben om over eigen lot te beschikken -> dekolonisatie ook mee in verband
- Overeenkomsten tbv verschillende vormen van samenwerking
- Samenwerkingsverbanden (formeel als internationale organisaties) -> grote vlucht in de 20e
eeuw
- EU bijv - samenwerkingsverband enorm ver gegaan - hele precieze regels tussen lidstaten
gemaakt - gebaseerd allemaal op een afspraak die ooit is gemaakt —> veel arrangementen
maar geen die zover gaat als de EU -> stempel op de internationale samenwerking
- Door de VN wordt hele denken van legitimiteit en unanimiteit betwist, met zulke grote aantallen
aan landen met allemaal een stem
Geschiedenis en ontwikkeling van het internationaal recht:
- Co-existentie: naast elkaar kunnen bestaan - oudste vorm internationaal recht - afbakening,
grenzen, territoriale bepaling etc
- Nadruk op soevereiniteit
- Territoir, staatsvorming, erkenning, immuniteiten enz
- Co-operatie: na de wo2, vanaf VN tijdperk - ook gericht op samenwerking en niet alleen op
samen bestaan
- Mensenrechten
- Milieu, economie, veiligheid enz
- Integratie: internationale actoren competenties naar nieuw centraal punt overbrengen -
overbrengen soevereine bevoegdheden naar een centraal punt (uitvoering bijv aan een
organisatie, staten kunnen zelf bepalen natuurlijk wat ze met hun soevereiniteit doen)
- Delegeren soevereine bevoegdheden
- EU
Instemming van staten als grondslag van het internationaal recht (voluntarisme):
,- Gebruikers internationaal recht moeten altijd zoeken naar de instemming van de
rechtssubjecten — nooit kan de rechter zomaar rechtsmacht aanvaarden — altijd eerst
gekeken worden of rechtssubject wel instemming heeft gegeven en de rechtsmacht wel erkent
- Door rood rijden nooit zomaar afgekondigd worden — hebben de staten/personen wel allemaal
akkoord gegeven?
- Instemming door die erdoor gebonden worden (veel nationale rechtsordes ook zo, vaak
vergeten dat je instemming hebt gegeven —> bijv door het stemmen op een partij elke 4 jaar in
NL)
- Geen centrale wetgever voor de hele wereld/ geen centrale handhaver / geen centrale rechter
die automatisch rechtsmacht heeft
- Wel international court of justice -> moet elke zaak eerst onderzoeken op rechtsmacht -> fase
waar hof uitzoekt of dat zo is (processen kunnen jaren duren daardoor)
—> enige grote verschil met nationaal rechtsdenken
—> grondslag internationaal recht = voluntarisme
—> instemming in loop jaren gekeken of het sneller en makkelijker kan -> dat het land duurt kan
belemmerend werken namelijk — belangrijk middel = oprichting internationale organisaties met
samenwerkingsverbanden —> manier geweest voor staten en belanghebbenden om juridische
omgevingen te scheppen waar bij meerderheid beslissingen genomen kan worden / comité
toevertrouwen — vormen om op verdragsbasis handiger arrangementen te maken (alle
onderwerpen)
—> origine wel instemming alle staten
—> lotuszaak 1927 — lotusbeginsel — Turkije en Frankrijk — 2 nationale schepen en die van
Turkije zonk — franse kapitein voor het gerecht gezet — mocht Turkije dit doen? — stond nergens
echt geschreven dat het niet mocht — kan je elke verplichting die staten niet op zich heeft
genomen, kun je die tegen staten inbrengen?
—> Conclusie lotuszaak: alles wat niet expliciet verboden is, is toegestaan
De rol van het internationaal recht voor Nederland:
- Abstract -> bloeiende rechtsorde — Nederland enorm betrokken en gebonden met
internationaal recht
- Nederland altijd handig geweest, als je geen mega power bent, kun je je focussen op het recht
en de spelregels een beetje goed vormen voor je/ egaliseren
- Artikel 90 gw
- NL is partij bij +/- 10.000 verdragen —> en ook internationale organisaties — juridisch
volkomen ingebed
- Artikel 93, 94 gw: inroepbaarheid van internationale verdragen ‘eenieder verbindend’
- Artikel 92 gw: staat mag bevoegdheden overdragen naar internationale delen
- PP nog overnemen
Crisis en de kracht van het internationaal recht:
- Internationaal recht als systeem enorm gedecentraliseerd omdat alle staten soeverein zijn (niets
over elkaar te zeggen)
- Biljartballen theorie — hoe men keek naar soevereine staten — qua gezag ondoordringbaar
door soevereiniteit — niet in elkaars interne rechtsorde indringen — nevenschikking
- Mensenrechten bijv nu die wel daarin doordringen
- Handhaving van het internationaal recht is door de soevereiniteit moeilijk — je kunt niet een
wereldleger/politie zomaar ergens bij een staat naar binnen sturen —> soevereine jurisdictie
waar niemand in mag behalve de staat zelf
- Gevolg: bij high-pro le con icten komt het idee dat staten toch wel doen waar ze zelf zin in
hebben -> je kunt niets van hun eisen namelijk
- Houden aan juridisch kader en eigen belang en wat het meest voordelig is —> vormt
spanningsveld
Bronnen van internationaal publiekrecht: (!!!!!!!!!)
- Artikel 38 lid 1 statuut internationaal gerechtshof (uit 1919)
- Verdragen
fi fl
, - Gewoonterecht — ongeschreven internationaal recht)
- Algemene beginselen (bv goede trouw, billijkheid - meerdere toekomstige generaties
meenemen in afwegingen) —
- (Geen zelfstandige bron) gerechtelijke beslissingen (en juridische geschriften)
- Niet in het statuut genoemd:
- Besluiten internationale organisaties (bindend) — bijv veiligheidsraad besluiten
- Eenzijdige handelingen — eenzijdige verklaringen publiek gedaan door
vertegenwoordigers van staten kunnen ook een bron zijn en recht creëren
- (Gewoonte)recht met de status van jus cogens
- In het statuut maar buiten het recht - artikel 38 (2) statuut internationaal gerechtshof
- Redelijkheid en billijkheid (ex aequo et bono)
—> VN handvest: wo2 liep zo snel dat ze dat handvest snel moesten afschrijven
- Volkenbond dus niet geslaagd om nieuwe wo te voorkomen
- Juridisch dus kwaaltjes waaronder mogelijkheid lidmaatschap op te kunnen zeggen
- Nieuwe mondiale organisatie moet anders opgezet worden (juridisch en institutioneel)
- Wo2 snel — niet nieuw statuut opgesteld maar alleen handvest geschreven — oude
permanente hof statuut hebben ze genomen — gericht is het op/aan rechtbank die net was
opgericht in een tijd dat er nauwelijks geschreven internationaal recht bestond en de wereld er
totaal anders uitzag
—> Duidelijk is dat verdragen en gewoonterecht (geschreven en ongeschreven) 2 belangrijkste
bronnen in formele zin
—> Gerechtelijke beslissingen zijn geen formele bron van internationaal recht — maar enorm
belangrijk en gezaghebbend wel
—> Rechtsvorming als aspect is als enige niet meegenomen in internationaal recht
—> Keuze gemaakt om niet te doen (?)
Verdragen (1):
- Geschreven (handig voor kenbaarheid)
- Verplichting voor staten om verdragen op te sturen naar het verdragssecretariaat in New York
— registratie en vaak publicatie ook (wereldwijde codex van maken soort van)
- Niet beperkt tot bepaalde onderwerpen (omvat bijvoorbeeld zeerecht, kinderontvoering,
immuniteiten, gezondheid, voedsel etc)
Verdragen (2):
- Bilaterale verdragen vs multilateraal
- Twee partijen vs meerdere partijen
- 1994 WTO verdrag bijv (beslechting handelsbarrières bijv)
- Contractuele verdragen vs rechtscheppende
- Niet op de vorm van partijen, maar de inhoud van het verdrag
- Sommigen lijken op contracten in nationale rechtsorde (jij doet dit, ik doe dat -> als eentje
niet nakomt hoeft de ander ook niet > opschorten) — wederkerigheid speelt rol — vaak
ook bilateraal (werkt niet goed als je heel veel partijen hebt) —> olievoorraden NL-Australië
bijv
- Vaak multilateraal (rechtscheppend) — regels afspreekt die geleidelijk gelden voor alle die
gebonden zijn — wetgevende functie in nationale rechtsorde (wetgever in NL bijv) — die
centrale regelgever bestaat niet in internationaal recht, wordt door staten in verdragsvorm
afgesproken (zeerechtverdrag bijvoorbeeld - niet contractueel qua inhoud, maar algemeen
regime waar VN en zoveel mogelijk staten ernaartoe bewegen - algemene regimes/
juridische kaders die in nationale omgeving door wetgever opgelegd zou worden)
- Regelgevende verdragen vs constitutionele
- Regelgevende: alles wat regels stelt
- Constitutioneel: verdragen die de inrichting van een internationale organisatie bepalen
- Primaire verdragen EU bijv
- Samen instemmen in bouwwerk organisatie
- Samen basis uit kunt halen
Verdragen (3):
- Er is geen wereldwijde wetgever
gemaakt zijn. Ik heb alles gecheckt en denk het niet, maar ik ben ook just a girl:)
—> jurisprudentie stukjes staan ook in werkgroepvragen en aantekeningen verwerkt!
———————————————————————————————————————————-
Inhoud:
———————————————————————————————————————————-
Week 1:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
- Werkgroep aantekeningen
- Stukje jurisprudentie
Week 2:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
- Werkgroep aantekeningen
Week 3:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
Week 4:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
- Werkgroep aantekeningen
Week 5:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
Week 6:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten
- Werkgroep aantekeningen
Week 7:
- College aantekeningen
- Werkgroep opdrachten - niet volledig afgemaakt
Anders:
- Korte dingen extra om te onthouden
- Verbanden aan de hand van oefeningen week 1 en 2
- Jurisprudentie in het mega ultra kort om even te stampen
- Alle weken!!!!!!!!!!!!!!!!
,WEEK 1:
———————————————————————————————————————————-
Hoorcollege aantekeningen:
———————————————————————————————————————————-
De aard van het moderne internationale recht (1648 vrede van Westfalen) ->
gedecentraliseerd systeem
- Serie verdragen - republiek der Nederlandsen krijgt onafhankelijkheid van Spanje
- Voorbeeld van het ontstaan van een soevereine staat - die afspraken maken met elkaar - kracht
van de verdragssluiting
- Toen werd duidelijk hoeveel zelfstandige staten er eigenlijk al waren
- Gevolg soevereine rechtssubjecten: bepaald soort recht nodig om het te regelen - ze moeten
naast elkaar kunnen bestaan - juridische ordening van de wereld
Opkomst soevereine staten in europa:
- Regels over oorlog
- Regels over diplomatieke onschendbaarheid -> alleen zaken met elkaar doen als het concept
van witte vlag niet aanvallen - vroege vorm diplomatiek recht
- Ontstonden rechtsregels
Ontdekkingen en kolonisatie:
- Regels voor verwerving van grondgebied
- 19e eeuw - kern - gebieden internationaal recht ontstaan - regels over grondgebied -
geobsedeerd met territoir etc en hoe je grondgebied kunt verkrijgen
- Beginsel van vrijheid van de zee (tbv handel)
- Vrijheidsbeginselen - niet om te genieten van het water, maar omdat iedereen handel wilde
voeren
- 17e eeuwse hugo de grote: vrije zee belangrijk om geld te verdienen (Engeland was voor
gesloten zee)
Tweede helft 20e eeuw: van 50 naar 195 staten:
- Recht op zelfbeschikking - volkeren zowel binnen bestaande staten als los van staatsgrenzen
recht hebben om over eigen lot te beschikken -> dekolonisatie ook mee in verband
- Overeenkomsten tbv verschillende vormen van samenwerking
- Samenwerkingsverbanden (formeel als internationale organisaties) -> grote vlucht in de 20e
eeuw
- EU bijv - samenwerkingsverband enorm ver gegaan - hele precieze regels tussen lidstaten
gemaakt - gebaseerd allemaal op een afspraak die ooit is gemaakt —> veel arrangementen
maar geen die zover gaat als de EU -> stempel op de internationale samenwerking
- Door de VN wordt hele denken van legitimiteit en unanimiteit betwist, met zulke grote aantallen
aan landen met allemaal een stem
Geschiedenis en ontwikkeling van het internationaal recht:
- Co-existentie: naast elkaar kunnen bestaan - oudste vorm internationaal recht - afbakening,
grenzen, territoriale bepaling etc
- Nadruk op soevereiniteit
- Territoir, staatsvorming, erkenning, immuniteiten enz
- Co-operatie: na de wo2, vanaf VN tijdperk - ook gericht op samenwerking en niet alleen op
samen bestaan
- Mensenrechten
- Milieu, economie, veiligheid enz
- Integratie: internationale actoren competenties naar nieuw centraal punt overbrengen -
overbrengen soevereine bevoegdheden naar een centraal punt (uitvoering bijv aan een
organisatie, staten kunnen zelf bepalen natuurlijk wat ze met hun soevereiniteit doen)
- Delegeren soevereine bevoegdheden
- EU
Instemming van staten als grondslag van het internationaal recht (voluntarisme):
,- Gebruikers internationaal recht moeten altijd zoeken naar de instemming van de
rechtssubjecten — nooit kan de rechter zomaar rechtsmacht aanvaarden — altijd eerst
gekeken worden of rechtssubject wel instemming heeft gegeven en de rechtsmacht wel erkent
- Door rood rijden nooit zomaar afgekondigd worden — hebben de staten/personen wel allemaal
akkoord gegeven?
- Instemming door die erdoor gebonden worden (veel nationale rechtsordes ook zo, vaak
vergeten dat je instemming hebt gegeven —> bijv door het stemmen op een partij elke 4 jaar in
NL)
- Geen centrale wetgever voor de hele wereld/ geen centrale handhaver / geen centrale rechter
die automatisch rechtsmacht heeft
- Wel international court of justice -> moet elke zaak eerst onderzoeken op rechtsmacht -> fase
waar hof uitzoekt of dat zo is (processen kunnen jaren duren daardoor)
—> enige grote verschil met nationaal rechtsdenken
—> grondslag internationaal recht = voluntarisme
—> instemming in loop jaren gekeken of het sneller en makkelijker kan -> dat het land duurt kan
belemmerend werken namelijk — belangrijk middel = oprichting internationale organisaties met
samenwerkingsverbanden —> manier geweest voor staten en belanghebbenden om juridische
omgevingen te scheppen waar bij meerderheid beslissingen genomen kan worden / comité
toevertrouwen — vormen om op verdragsbasis handiger arrangementen te maken (alle
onderwerpen)
—> origine wel instemming alle staten
—> lotuszaak 1927 — lotusbeginsel — Turkije en Frankrijk — 2 nationale schepen en die van
Turkije zonk — franse kapitein voor het gerecht gezet — mocht Turkije dit doen? — stond nergens
echt geschreven dat het niet mocht — kan je elke verplichting die staten niet op zich heeft
genomen, kun je die tegen staten inbrengen?
—> Conclusie lotuszaak: alles wat niet expliciet verboden is, is toegestaan
De rol van het internationaal recht voor Nederland:
- Abstract -> bloeiende rechtsorde — Nederland enorm betrokken en gebonden met
internationaal recht
- Nederland altijd handig geweest, als je geen mega power bent, kun je je focussen op het recht
en de spelregels een beetje goed vormen voor je/ egaliseren
- Artikel 90 gw
- NL is partij bij +/- 10.000 verdragen —> en ook internationale organisaties — juridisch
volkomen ingebed
- Artikel 93, 94 gw: inroepbaarheid van internationale verdragen ‘eenieder verbindend’
- Artikel 92 gw: staat mag bevoegdheden overdragen naar internationale delen
- PP nog overnemen
Crisis en de kracht van het internationaal recht:
- Internationaal recht als systeem enorm gedecentraliseerd omdat alle staten soeverein zijn (niets
over elkaar te zeggen)
- Biljartballen theorie — hoe men keek naar soevereine staten — qua gezag ondoordringbaar
door soevereiniteit — niet in elkaars interne rechtsorde indringen — nevenschikking
- Mensenrechten bijv nu die wel daarin doordringen
- Handhaving van het internationaal recht is door de soevereiniteit moeilijk — je kunt niet een
wereldleger/politie zomaar ergens bij een staat naar binnen sturen —> soevereine jurisdictie
waar niemand in mag behalve de staat zelf
- Gevolg: bij high-pro le con icten komt het idee dat staten toch wel doen waar ze zelf zin in
hebben -> je kunt niets van hun eisen namelijk
- Houden aan juridisch kader en eigen belang en wat het meest voordelig is —> vormt
spanningsveld
Bronnen van internationaal publiekrecht: (!!!!!!!!!)
- Artikel 38 lid 1 statuut internationaal gerechtshof (uit 1919)
- Verdragen
fi fl
, - Gewoonterecht — ongeschreven internationaal recht)
- Algemene beginselen (bv goede trouw, billijkheid - meerdere toekomstige generaties
meenemen in afwegingen) —
- (Geen zelfstandige bron) gerechtelijke beslissingen (en juridische geschriften)
- Niet in het statuut genoemd:
- Besluiten internationale organisaties (bindend) — bijv veiligheidsraad besluiten
- Eenzijdige handelingen — eenzijdige verklaringen publiek gedaan door
vertegenwoordigers van staten kunnen ook een bron zijn en recht creëren
- (Gewoonte)recht met de status van jus cogens
- In het statuut maar buiten het recht - artikel 38 (2) statuut internationaal gerechtshof
- Redelijkheid en billijkheid (ex aequo et bono)
—> VN handvest: wo2 liep zo snel dat ze dat handvest snel moesten afschrijven
- Volkenbond dus niet geslaagd om nieuwe wo te voorkomen
- Juridisch dus kwaaltjes waaronder mogelijkheid lidmaatschap op te kunnen zeggen
- Nieuwe mondiale organisatie moet anders opgezet worden (juridisch en institutioneel)
- Wo2 snel — niet nieuw statuut opgesteld maar alleen handvest geschreven — oude
permanente hof statuut hebben ze genomen — gericht is het op/aan rechtbank die net was
opgericht in een tijd dat er nauwelijks geschreven internationaal recht bestond en de wereld er
totaal anders uitzag
—> Duidelijk is dat verdragen en gewoonterecht (geschreven en ongeschreven) 2 belangrijkste
bronnen in formele zin
—> Gerechtelijke beslissingen zijn geen formele bron van internationaal recht — maar enorm
belangrijk en gezaghebbend wel
—> Rechtsvorming als aspect is als enige niet meegenomen in internationaal recht
—> Keuze gemaakt om niet te doen (?)
Verdragen (1):
- Geschreven (handig voor kenbaarheid)
- Verplichting voor staten om verdragen op te sturen naar het verdragssecretariaat in New York
— registratie en vaak publicatie ook (wereldwijde codex van maken soort van)
- Niet beperkt tot bepaalde onderwerpen (omvat bijvoorbeeld zeerecht, kinderontvoering,
immuniteiten, gezondheid, voedsel etc)
Verdragen (2):
- Bilaterale verdragen vs multilateraal
- Twee partijen vs meerdere partijen
- 1994 WTO verdrag bijv (beslechting handelsbarrières bijv)
- Contractuele verdragen vs rechtscheppende
- Niet op de vorm van partijen, maar de inhoud van het verdrag
- Sommigen lijken op contracten in nationale rechtsorde (jij doet dit, ik doe dat -> als eentje
niet nakomt hoeft de ander ook niet > opschorten) — wederkerigheid speelt rol — vaak
ook bilateraal (werkt niet goed als je heel veel partijen hebt) —> olievoorraden NL-Australië
bijv
- Vaak multilateraal (rechtscheppend) — regels afspreekt die geleidelijk gelden voor alle die
gebonden zijn — wetgevende functie in nationale rechtsorde (wetgever in NL bijv) — die
centrale regelgever bestaat niet in internationaal recht, wordt door staten in verdragsvorm
afgesproken (zeerechtverdrag bijvoorbeeld - niet contractueel qua inhoud, maar algemeen
regime waar VN en zoveel mogelijk staten ernaartoe bewegen - algemene regimes/
juridische kaders die in nationale omgeving door wetgever opgelegd zou worden)
- Regelgevende verdragen vs constitutionele
- Regelgevende: alles wat regels stelt
- Constitutioneel: verdragen die de inrichting van een internationale organisatie bepalen
- Primaire verdragen EU bijv
- Samen instemmen in bouwwerk organisatie
- Samen basis uit kunt halen
Verdragen (3):
- Er is geen wereldwijde wetgever
