Tentamenstof – Behandeling en interventie gericht op
psychosociale problemen, leerproblemen en
ontwikkelingsproblemen
Inhoudsopgave
WEEK 1 – (ORTHO)PEDAGOGIEK & BEHANDELINGSPERSPECTIEVEN............................................... 4
HOORCOLLEGE 1 – ORTHOPEDAGOGIEK ALS HANDELINGSWETENSCHAP & BEHANDELINGSPERSPECTIEVEN ............ 4
LITERATUUR WEEK 1 ........................................................................................................................... 10
Begeer, S. M., Tak, J., Albrecht, G., & Van Dongen-Boomsma, M. (Eds.). (2024). Handboek
psychodiagnostiek voor de hulpverlening aan kinderen en adolescenten (9e druk). Boom. .............10
Hoofdstuk 1: De plaats van psychodiagnostiek binnen het hulpverleningsproces. ...............................10
Hoofdstuk 2: Theoretische aspecten van de psychodiagnostiek ...........................................................12
Hoofdstuk 3: Praktische aspecten van psychodiagnostiek ...................................................................14
BPSW, NIP, & NVO (2017). Richtlijn ADHD voor jeugdhulp en jeugdbescherming (2e druk). Trimbos-
instituut. www.richtlijnenjeugdhulp.nl/adhd/ ...............................................................................16
Hoofdstuk 4: interventies (bij ADHD) .....................................................................................................16
Hoofdstuk 5: Het pedagogisch klimaat op school en in de behandelgroep ...........................................19
De Bruyn, E. E. J., Ruijssenaars, A. J. J. M., Pameijer, N. K., & Van Aarle, E. J. M. (2005). De
diagnostische cyclus: Een praktijkleer. Acco. ...............................................................................21
Hoofdstuk 9: Indicatieanalyse...............................................................................................................21
Hoofdstuk 10: adviesfase ......................................................................................................................23
WEEK 2 – LEERTHEORETISCH KADER ............................................................................................ 25
HOORCOLLEGE 2: LEERTHEORETISCH KADER ALS BEHANDELINGSPERSPECTIEF .............................................. 25
LITERATUUR WEEK 2 ........................................................................................................................... 34
Luijer, T. D. P. (2023). Kortdurende exposuretherapie voor jongeren met een specifieke angst. Bohn
Stafleu van Loghum. https://doi.org/10.1007/978-90-368-2982-3 .................................................34
Hoofdstuk 4: Werkingsmechanisme exposure ......................................................................................34
Hoofdstuk 5: Aandachtspunten bij exposure.........................................................................................35
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum. ..........................................................37
Hoofdstuk 1: Gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen: geschiedenis, kenmerken en overwegingen bij
het gedragstherapeutische proces. .......................................................................................................37
Hoofdstuk 2: Gedragsassessment en psychodiagnostiek bij kinderen en jeugdigen: een getrapte
benadering ............................................................................................................................................39
Hoofdstuk 3: Operante technieken en mediatietherapie bij ouders en leerkrachten.............................42
WEEK 3 – COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE .................................................................................. 46
HOORCOLLEGE 3: COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE NADER UITGEWERKT ....................................................... 46
LITERATUUR WEEK 3 ........................................................................................................................... 54
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum ...........................................................54
Hoofdstuk 4: Anti-angsttechnieken .......................................................................................................54
Hoofdstuk 5: Trainen van sociale vaardigheden bij kinderen .................................................................59
WEEK 4 – INTERVENTIE-ONDERZOEK ............................................................................................ 63
HOORCOLLEGE 4: INTERVENTIEONDERZOEK ............................................................................................ 63
, LITERATUUR WEEK 4 ........................................................................................................................... 71
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum ...........................................................71
Hoofdstuk 12 – Evidence-based behandeling voor kinderen en adolescenten: aandachtspunten en
commentaar. .........................................................................................................................................71
Van Yperen, T. A., Veerman, J. W., & Bijl, B. (2017). Naar meer ebect: Resultaatgerichte ontwikkeling
van interventies. In T. A. van Yperen, J. W. Veerman, & B. Bijl. (Eds.), Zicht op ebectiviteit: Handboek
voor resultaatgerichte ontwikkeling van interventies in de jeugdsector (pp. 17-52). Lemniscaat.
https://www.sejn.nl/wp content/uploads/2017/11/Kennismaking-Zicht-op-ebectiviteit.pdf ...........74
Hoofdstuk 1: Naar meer eSect: Resultaatgerichte ontwikkeling van interventies (RGOi) ......................74
WEEK 5 – LEERLINGENZORG ........................................................................................................ 76
HOORCOLLEGE 5: BEHANDELING EN INTERVENTIES IN HET WERKVELD LEERLINGENZORG .................................. 76
LITERATUUR WEEK 5 ........................................................................................................................... 82
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum ...........................................................82
Hoofdstuk 9: Gedragstherapie bij adolescenten ...................................................................................82
Ruijssenaars, A. J. J. M., Van Luit, J. E. H., Van Lieshout, E. C. D. M., & Kroesbergen, E. H. (2021).
Behandeling van dyscalculie. In A. J. J. M. Ruijssenaars, J. E. H. van Luit, E. C. D. M. van Lieshout, & E.
H. Kroesbergen (Eds.), Handboek dyscalculie en rekenproblemen: Een dynamisch
ontwikkelingsperspectief (pp. 374-421). Lemniscaat. ...................................................................84
Hoofdstuk 10: Behandeling van dyscalculie ..........................................................................................84
Tijms, J., De Bree, E., Bonte, M., De Jong, P. F., Loykens, E., & Rey, R. (2021). Protocol dyslexie
diagnostiek en behandeling - versie 3.0. Nederlands Kwaliteitsinstituut Dyslexie (NKD). (pp. 1-15 en
31-41) www.nkd.nl/app/uploads/2022/03/Protocol-Dyslexie-Diagnostiek-en- Behandeling-3.0-
versie-1.0.pdf .............................................................................................................................87
Hoofdstuk 1 algemene uitgangspunten (1.1-1.8)....................................................................................87
Hoofdstuk 3: Individueel zorgplan en behandeling (3.1-3.10) ................................................................90
Toll, S., Van der Beek, J., Mönch, M., & Van Luit, H. (2022). De psychosociale aspecten van een
leerstoornis. Orthopedagogiek: Onderzoek en Praktijk, 61(5), 242-254.
Orthopedagogiek.eu/2022/11/17/de-psychosociale-aspecten-van-een- leerstoornis/ ...................92
De psychosociale aspecten van een leerstoornis .................................................................................92
WEEK 6 – PROTOCOLLAIR VS. MODULAIR ..................................................................................... 94
HOORCOLLEGE 6: PROTOCOLLAIR, TRANSDIAGNOSTISCH OF MODULAIR WERKEN? ......................................... 94
LITERATUUR WEEK 6 ......................................................................................................................... 104
Bodden, D., Stikkelbroek, Y., & Braet, C. (2020). Werken op maat: Protocollair, transdiagnostisch of
modulair? In C. Braet, & S. Bögels (Eds.), Protocollaire behandelingen voor kinderen en
adolescenten met psychische klachten: Transdiagnostisch (pp. 635-652). Boom......................... 104
Hoofdstuk 16: Werken op maat: protocollair, transdiagnostische of modulair? .................................. 104
Chorpita, B. F., & Daleiden, E. L. (2009). Mapping evidence-based treatments for children and
adolescents: Application of the distillation and matching model to 615 treatments from 322
randomized trials. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 77, 566-579.
https://doi.org/10.1037/a0014565 ............................................................................................. 106
Mapping evidence-based treatments for children and adolescents.................................................... 106
WEEK 7 – GEHANDICAPTENZORG ............................................................................................... 108
HOORCOLLEGE 7: GEHANDICAPTENZORG............................................................................................. 108
LITERATUUR WEEK 7 ......................................................................................................................... 115
BPSW, EN, NIP, NVAVG, NVD, NVFVG, NVLF, NVO, VVOCM, V&VN, & VGN (2022). Behandeling binnen
de langdurige gehandicaptenzorg. Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland.
, www.vgn.nl/system/files/2022-
09/Behandeling%20binnen%20de%20langdurige%20gehandicaptenzorg.pdf ............................ 115
Behandeling binnen de langdurige gehandicaptenzorg ....................................................................... 115
Knot-Dickscheit, J., & Knorth, E. J. (2019). Gezinnen met meervoudige en complexe problemen:
Theorie en praktijk. Lemniscaat. ................................................................................................ 117
Hoofdstuk 6: Gezinnen met meervoudige en complexe problemen en licht verstandelijke beperkingen
............................................................................................................................................................ 117
Hoofdstuk 9: Werken met multipele allianties in gezinnen met meervoudige en complexe problemen
............................................................................................................................................................ 119
Poku, A. C., Gray, K. M., Hewitt, O., & Langdon P. E. (2026). Adapting psychological therapies for
individuals with intellectual disabilities: A systematic review. Clinical Psychology and Psychotherapy,
33(1), 1-21. doi.org/10.1002/cpp.70202 ..................................................................................... 121
Adapting psychological therapies for individuals with intellectual disabilities: A systematic review.. 121
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum. ........................................................ 123
Hoofdstuk 7: Non-specifieke therapeutische factoren........................................................................ 123
WEEK 8 – GEZINSBEHANDELING ................................................................................................ 125
HOORCOLLEGE 8: GEZIN ALS FOCUS ................................................................................................... 125
LITERATUUR WEEK 8 ......................................................................................................................... 132
Liu, A. Y., Gubbels, J., & Orobio de Castro, B. (2024). The ebectiveness of trauma-informed parenting
programs for traumatized parents and their components: A meta-analytic study. Clinical Child and
Family Psychology Review, 27(4), 1113- 1143. doi.org/10.1007/s10567-024-00503-5 ................... 132
The eSectiveness of trauma-informed parenting programs for traumatized parents and their
components ........................................................................................................................................ 132
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum. ........................................................ 134
Hoofdstuk 10: Behandeling van kinderen in de context van ouders en gezin ....................................... 134
Hoofdstuk 11: Ontwikkelingen binnen de cognitieve gedragstherapie bij kinderen en adolescenten. . 136
Stolper, H. (2025). Contextueel Behandelen, een gezinsgerichte aanpak in de geestelijke
gezondheidszorg. Tijdschrift voor Kinder- en Jeugdpsychotherapie, 52(3), 226-244.
https://www.linkedin.com/posts/hanna-stolper ......................................................................... 140
Contextueel behandelen, een gezinsgerichte aanpak in de geestelijke gezondheidszorg. .................. 140
, Week 1 – (Ortho)pedagogiek & behandelingsperspectieven
Hoorcollege 1 – Orthopedagogiek als handelingswetenschap &
behandelingsperspectieven
Orthopedagogiek als handelingswetenschap
Disciplines
• Psychiatrie (biomedisch) – van oorsprong gericht op onderkennen van
psychopathologie, over symptomen, stoornissen, syndromen.
• Ontwikkelingspsychologie – meer belangstelling voor het verloop van de
ontwikkeling van kinderen. Meer oog voor ontwikkelingsverschillen en processen,
van individu en omgeving
• Orthopedagogiek – meer aandacht voor opvoeding en onderwijs, kwetsbare
kinderen en gezinnen. Praktijk en wetenschap gaan hand in hand. Opvoedhulp,
handelingsgericht werken, pedagogische klimaat, wat zijn normen en waarden
binnen een cultuur/gezin/school/maatschappij
Theorieën
• Psychodynamische theorie – problemen in de vroege kinderjaren spelen een
belangrijke rol in de problemen die er later zijn. (Freud en dochter Anna)
• Gehechtheidstheorie – aGectieve relatie tussen opvoeder en kinderen (Bowlby),
veilige hechting, ambivalente hechting. Vorm van gehechtheid kan risicofactor zijn of
beschermende factor.
• Leertheorie – bepaald probleemgedrag kan ontlokt worden door bepaalde stimuli
(antecedenten) of kunnen bekrachtigd worden door bepaalde stimuli
(consequenties)
• Systeemtheorie – ecologisch en gezinstherapeutisch
- Ecologisch – Bronfenbrenner, grote cirkels, kind in het midden
- Gezinstherapeutisch – gezin is zelforganiserend systeem met allemaal
subsystemen. Die ook vervormd kunnen zijn zoals bij parentificatie
Integrerende modellen
• Biopsychosociaal model – individueel gedrag wordt bepaald door een veelal aan
factoren, lichamelijk, psychisch, biologisch, sociaal. Hier kan ook weer een complex
evenwicht ontstaan.
• Balansmodel – tussen draaglast en draagkracht. Mate waarin je het kunt dragen.
Hierbij spreek je ook over risicofactoren en beschermende factoren.
Visie op normaliteit – wat is normaal?
• Normaliteit als afwezigheid van stoornissen – geen stoornissen of niet ziek zijn
• Normaliteit als statistisch gegeven – val je binnen de normen is er niks aan de hand,
daarbuiten wel.
• Normaliteit als ideale of gewenste toestand – op basis van normen en culturen
• Normaliteit als succesvolle adaptatie – In welke mate ben je succesvol in het
omgaan met je omgeving en je daarop aan te passen
• Normaliteit als neurodiversiteit – onderkennen van variatie in het type brein
psychosociale problemen, leerproblemen en
ontwikkelingsproblemen
Inhoudsopgave
WEEK 1 – (ORTHO)PEDAGOGIEK & BEHANDELINGSPERSPECTIEVEN............................................... 4
HOORCOLLEGE 1 – ORTHOPEDAGOGIEK ALS HANDELINGSWETENSCHAP & BEHANDELINGSPERSPECTIEVEN ............ 4
LITERATUUR WEEK 1 ........................................................................................................................... 10
Begeer, S. M., Tak, J., Albrecht, G., & Van Dongen-Boomsma, M. (Eds.). (2024). Handboek
psychodiagnostiek voor de hulpverlening aan kinderen en adolescenten (9e druk). Boom. .............10
Hoofdstuk 1: De plaats van psychodiagnostiek binnen het hulpverleningsproces. ...............................10
Hoofdstuk 2: Theoretische aspecten van de psychodiagnostiek ...........................................................12
Hoofdstuk 3: Praktische aspecten van psychodiagnostiek ...................................................................14
BPSW, NIP, & NVO (2017). Richtlijn ADHD voor jeugdhulp en jeugdbescherming (2e druk). Trimbos-
instituut. www.richtlijnenjeugdhulp.nl/adhd/ ...............................................................................16
Hoofdstuk 4: interventies (bij ADHD) .....................................................................................................16
Hoofdstuk 5: Het pedagogisch klimaat op school en in de behandelgroep ...........................................19
De Bruyn, E. E. J., Ruijssenaars, A. J. J. M., Pameijer, N. K., & Van Aarle, E. J. M. (2005). De
diagnostische cyclus: Een praktijkleer. Acco. ...............................................................................21
Hoofdstuk 9: Indicatieanalyse...............................................................................................................21
Hoofdstuk 10: adviesfase ......................................................................................................................23
WEEK 2 – LEERTHEORETISCH KADER ............................................................................................ 25
HOORCOLLEGE 2: LEERTHEORETISCH KADER ALS BEHANDELINGSPERSPECTIEF .............................................. 25
LITERATUUR WEEK 2 ........................................................................................................................... 34
Luijer, T. D. P. (2023). Kortdurende exposuretherapie voor jongeren met een specifieke angst. Bohn
Stafleu van Loghum. https://doi.org/10.1007/978-90-368-2982-3 .................................................34
Hoofdstuk 4: Werkingsmechanisme exposure ......................................................................................34
Hoofdstuk 5: Aandachtspunten bij exposure.........................................................................................35
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum. ..........................................................37
Hoofdstuk 1: Gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen: geschiedenis, kenmerken en overwegingen bij
het gedragstherapeutische proces. .......................................................................................................37
Hoofdstuk 2: Gedragsassessment en psychodiagnostiek bij kinderen en jeugdigen: een getrapte
benadering ............................................................................................................................................39
Hoofdstuk 3: Operante technieken en mediatietherapie bij ouders en leerkrachten.............................42
WEEK 3 – COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE .................................................................................. 46
HOORCOLLEGE 3: COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE NADER UITGEWERKT ....................................................... 46
LITERATUUR WEEK 3 ........................................................................................................................... 54
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum ...........................................................54
Hoofdstuk 4: Anti-angsttechnieken .......................................................................................................54
Hoofdstuk 5: Trainen van sociale vaardigheden bij kinderen .................................................................59
WEEK 4 – INTERVENTIE-ONDERZOEK ............................................................................................ 63
HOORCOLLEGE 4: INTERVENTIEONDERZOEK ............................................................................................ 63
, LITERATUUR WEEK 4 ........................................................................................................................... 71
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum ...........................................................71
Hoofdstuk 12 – Evidence-based behandeling voor kinderen en adolescenten: aandachtspunten en
commentaar. .........................................................................................................................................71
Van Yperen, T. A., Veerman, J. W., & Bijl, B. (2017). Naar meer ebect: Resultaatgerichte ontwikkeling
van interventies. In T. A. van Yperen, J. W. Veerman, & B. Bijl. (Eds.), Zicht op ebectiviteit: Handboek
voor resultaatgerichte ontwikkeling van interventies in de jeugdsector (pp. 17-52). Lemniscaat.
https://www.sejn.nl/wp content/uploads/2017/11/Kennismaking-Zicht-op-ebectiviteit.pdf ...........74
Hoofdstuk 1: Naar meer eSect: Resultaatgerichte ontwikkeling van interventies (RGOi) ......................74
WEEK 5 – LEERLINGENZORG ........................................................................................................ 76
HOORCOLLEGE 5: BEHANDELING EN INTERVENTIES IN HET WERKVELD LEERLINGENZORG .................................. 76
LITERATUUR WEEK 5 ........................................................................................................................... 82
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum ...........................................................82
Hoofdstuk 9: Gedragstherapie bij adolescenten ...................................................................................82
Ruijssenaars, A. J. J. M., Van Luit, J. E. H., Van Lieshout, E. C. D. M., & Kroesbergen, E. H. (2021).
Behandeling van dyscalculie. In A. J. J. M. Ruijssenaars, J. E. H. van Luit, E. C. D. M. van Lieshout, & E.
H. Kroesbergen (Eds.), Handboek dyscalculie en rekenproblemen: Een dynamisch
ontwikkelingsperspectief (pp. 374-421). Lemniscaat. ...................................................................84
Hoofdstuk 10: Behandeling van dyscalculie ..........................................................................................84
Tijms, J., De Bree, E., Bonte, M., De Jong, P. F., Loykens, E., & Rey, R. (2021). Protocol dyslexie
diagnostiek en behandeling - versie 3.0. Nederlands Kwaliteitsinstituut Dyslexie (NKD). (pp. 1-15 en
31-41) www.nkd.nl/app/uploads/2022/03/Protocol-Dyslexie-Diagnostiek-en- Behandeling-3.0-
versie-1.0.pdf .............................................................................................................................87
Hoofdstuk 1 algemene uitgangspunten (1.1-1.8)....................................................................................87
Hoofdstuk 3: Individueel zorgplan en behandeling (3.1-3.10) ................................................................90
Toll, S., Van der Beek, J., Mönch, M., & Van Luit, H. (2022). De psychosociale aspecten van een
leerstoornis. Orthopedagogiek: Onderzoek en Praktijk, 61(5), 242-254.
Orthopedagogiek.eu/2022/11/17/de-psychosociale-aspecten-van-een- leerstoornis/ ...................92
De psychosociale aspecten van een leerstoornis .................................................................................92
WEEK 6 – PROTOCOLLAIR VS. MODULAIR ..................................................................................... 94
HOORCOLLEGE 6: PROTOCOLLAIR, TRANSDIAGNOSTISCH OF MODULAIR WERKEN? ......................................... 94
LITERATUUR WEEK 6 ......................................................................................................................... 104
Bodden, D., Stikkelbroek, Y., & Braet, C. (2020). Werken op maat: Protocollair, transdiagnostisch of
modulair? In C. Braet, & S. Bögels (Eds.), Protocollaire behandelingen voor kinderen en
adolescenten met psychische klachten: Transdiagnostisch (pp. 635-652). Boom......................... 104
Hoofdstuk 16: Werken op maat: protocollair, transdiagnostische of modulair? .................................. 104
Chorpita, B. F., & Daleiden, E. L. (2009). Mapping evidence-based treatments for children and
adolescents: Application of the distillation and matching model to 615 treatments from 322
randomized trials. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 77, 566-579.
https://doi.org/10.1037/a0014565 ............................................................................................. 106
Mapping evidence-based treatments for children and adolescents.................................................... 106
WEEK 7 – GEHANDICAPTENZORG ............................................................................................... 108
HOORCOLLEGE 7: GEHANDICAPTENZORG............................................................................................. 108
LITERATUUR WEEK 7 ......................................................................................................................... 115
BPSW, EN, NIP, NVAVG, NVD, NVFVG, NVLF, NVO, VVOCM, V&VN, & VGN (2022). Behandeling binnen
de langdurige gehandicaptenzorg. Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland.
, www.vgn.nl/system/files/2022-
09/Behandeling%20binnen%20de%20langdurige%20gehandicaptenzorg.pdf ............................ 115
Behandeling binnen de langdurige gehandicaptenzorg ....................................................................... 115
Knot-Dickscheit, J., & Knorth, E. J. (2019). Gezinnen met meervoudige en complexe problemen:
Theorie en praktijk. Lemniscaat. ................................................................................................ 117
Hoofdstuk 6: Gezinnen met meervoudige en complexe problemen en licht verstandelijke beperkingen
............................................................................................................................................................ 117
Hoofdstuk 9: Werken met multipele allianties in gezinnen met meervoudige en complexe problemen
............................................................................................................................................................ 119
Poku, A. C., Gray, K. M., Hewitt, O., & Langdon P. E. (2026). Adapting psychological therapies for
individuals with intellectual disabilities: A systematic review. Clinical Psychology and Psychotherapy,
33(1), 1-21. doi.org/10.1002/cpp.70202 ..................................................................................... 121
Adapting psychological therapies for individuals with intellectual disabilities: A systematic review.. 121
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum. ........................................................ 123
Hoofdstuk 7: Non-specifieke therapeutische factoren........................................................................ 123
WEEK 8 – GEZINSBEHANDELING ................................................................................................ 125
HOORCOLLEGE 8: GEZIN ALS FOCUS ................................................................................................... 125
LITERATUUR WEEK 8 ......................................................................................................................... 132
Liu, A. Y., Gubbels, J., & Orobio de Castro, B. (2024). The ebectiveness of trauma-informed parenting
programs for traumatized parents and their components: A meta-analytic study. Clinical Child and
Family Psychology Review, 27(4), 1113- 1143. doi.org/10.1007/s10567-024-00503-5 ................... 132
The eSectiveness of trauma-informed parenting programs for traumatized parents and their
components ........................................................................................................................................ 132
Prins, P. J. M., Bosch, J. D., & Braet, C. (Eds.) (2018). Methoden en technieken van gedragstherapie bij
kinderen en jeugdigen (3e druk). Bohn Stafleu van Loghum. ........................................................ 134
Hoofdstuk 10: Behandeling van kinderen in de context van ouders en gezin ....................................... 134
Hoofdstuk 11: Ontwikkelingen binnen de cognitieve gedragstherapie bij kinderen en adolescenten. . 136
Stolper, H. (2025). Contextueel Behandelen, een gezinsgerichte aanpak in de geestelijke
gezondheidszorg. Tijdschrift voor Kinder- en Jeugdpsychotherapie, 52(3), 226-244.
https://www.linkedin.com/posts/hanna-stolper ......................................................................... 140
Contextueel behandelen, een gezinsgerichte aanpak in de geestelijke gezondheidszorg. .................. 140
, Week 1 – (Ortho)pedagogiek & behandelingsperspectieven
Hoorcollege 1 – Orthopedagogiek als handelingswetenschap &
behandelingsperspectieven
Orthopedagogiek als handelingswetenschap
Disciplines
• Psychiatrie (biomedisch) – van oorsprong gericht op onderkennen van
psychopathologie, over symptomen, stoornissen, syndromen.
• Ontwikkelingspsychologie – meer belangstelling voor het verloop van de
ontwikkeling van kinderen. Meer oog voor ontwikkelingsverschillen en processen,
van individu en omgeving
• Orthopedagogiek – meer aandacht voor opvoeding en onderwijs, kwetsbare
kinderen en gezinnen. Praktijk en wetenschap gaan hand in hand. Opvoedhulp,
handelingsgericht werken, pedagogische klimaat, wat zijn normen en waarden
binnen een cultuur/gezin/school/maatschappij
Theorieën
• Psychodynamische theorie – problemen in de vroege kinderjaren spelen een
belangrijke rol in de problemen die er later zijn. (Freud en dochter Anna)
• Gehechtheidstheorie – aGectieve relatie tussen opvoeder en kinderen (Bowlby),
veilige hechting, ambivalente hechting. Vorm van gehechtheid kan risicofactor zijn of
beschermende factor.
• Leertheorie – bepaald probleemgedrag kan ontlokt worden door bepaalde stimuli
(antecedenten) of kunnen bekrachtigd worden door bepaalde stimuli
(consequenties)
• Systeemtheorie – ecologisch en gezinstherapeutisch
- Ecologisch – Bronfenbrenner, grote cirkels, kind in het midden
- Gezinstherapeutisch – gezin is zelforganiserend systeem met allemaal
subsystemen. Die ook vervormd kunnen zijn zoals bij parentificatie
Integrerende modellen
• Biopsychosociaal model – individueel gedrag wordt bepaald door een veelal aan
factoren, lichamelijk, psychisch, biologisch, sociaal. Hier kan ook weer een complex
evenwicht ontstaan.
• Balansmodel – tussen draaglast en draagkracht. Mate waarin je het kunt dragen.
Hierbij spreek je ook over risicofactoren en beschermende factoren.
Visie op normaliteit – wat is normaal?
• Normaliteit als afwezigheid van stoornissen – geen stoornissen of niet ziek zijn
• Normaliteit als statistisch gegeven – val je binnen de normen is er niks aan de hand,
daarbuiten wel.
• Normaliteit als ideale of gewenste toestand – op basis van normen en culturen
• Normaliteit als succesvolle adaptatie – In welke mate ben je succesvol in het
omgaan met je omgeving en je daarop aan te passen
• Normaliteit als neurodiversiteit – onderkennen van variatie in het type brein
