SAMENVATTING
OVEREENKOMSTENRECHT
Open Universiteit 2025 - 2026
,Inhoudsopgave
Leereenheid 0 – The Basics: voorkennis...............................................................................................................3
0.1 Totstandkoming rechtshandelingen algemeen: wilsvertrouwensleer............................................................3
0.2 Totstandkoming overeenkomsten algemeen: aanbod en aanvaarding..........................................................3
0.3 Handelingsonbekwaamheid en handelingsonbevoegdheid............................................................................3
0.4 Wilsgebreken en dwaling...............................................................................................................................4
Leereenheid 1 – Een introductie tot het overeenkomstenrecht én een eerste leerstuk: afgebroken
onderhandelingen....................................................................................................................................................4
1.1 Algemene omschrijving van het overeenkomstenrecht..................................................................................4
1.2 Onderscheidingen binnen het overeenkomstenrecht......................................................................................4
1.3 Grondbeginselen van het overeenkomstenrecht.............................................................................................5
1.4 Verhouding overeenkomstenrecht ten opzichte tot het verbintenissenrecht..................................................6
1.5 Het begrip verbintenis....................................................................................................................................6
1.6 Natuurlijke verbintenissen.............................................................................................................................6
1.7 Precontractuele aansprakelijkheid bij afgebroken onderhandelingen..........................................................7
Leereenheid 2 – Vertegenwoordiging en volmacht..............................................................................................7
2.1 Vertegenwoordiging.......................................................................................................................................7
2.2 Volmacht........................................................................................................................................................8
Leereenheid 3 – Grenzen van contractvrijheid; enkele gronden van nietigheid en vernietigbaarheid en
gevolgen daarvan.....................................................................................................................................................8
3.1 Gronden van nietigheid en vernietigbaarheid...............................................................................................9
3.2 Vormvoorschriften..........................................................................................................................................9
3.3 Strijd met wet, openbare orde of goede zeden.............................................................................................10
3.4 Gevolgen van nietigheid en vernietigbaarheid............................................................................................10
Leereenheid 4 – Rechtgevolgen van de overeenkomst ten aanzien van partijen.............................................11
4.1 Inleiding.......................................................................................................................................................11
4.2 De overeengekomen rechtsgevolgen............................................................................................................12
4.2.1 Uitleg....................................................................................................................................................12
4.2.2 Derden bij de overeenkomst.................................................................................................................13
4.3 De overige rechtsgevolgen...........................................................................................................................13
4.3.1 Wet........................................................................................................................................................13
4.3.2 Gewoonterecht......................................................................................................................................13
4.3.3 Redelijkheid en billijkheid....................................................................................................................14
Leereenheid 5 – Algemene voorwaarden............................................................................................................14
5.1 Begripsbepalingen........................................................................................................................................14
5.2 Totstandkoming van algemene voorwaarden...............................................................................................15
5.3 Vernietigingsgronden...................................................................................................................................15
5.3.1 Onredelijk bezwarend...............................................................................................................................15
5.3.2 Informatieplicht.........................................................................................................................................16
1
,Leereenheid 6 en 7 – Nakoming, schadevergoeding opschorting en ontbinding.............................................17
6.1 Nakoming van verbintenissen in het algemeen............................................................................................17
6.2 Verbintenissen tot het betalen van geldschulden.........................................................................................19
6.3 Mogelijkheden bij niet-nakoming.................................................................................................................21
6.3.1 Vordering tot nakoming........................................................................................................................21
6.3.2 Schadevergoeding.................................................................................................................................22
6.3.3 Opschorting...........................................................................................................................................24
6.3.4 Ontbinding............................................................................................................................................26
Leereenheid 8 – Inleiding koop en consumentenkoop.......................................................................................27
8.1 De bijzondere overeenkomst (consumenten)koop........................................................................................27
8.2 Verplichtingen verkoper...............................................................................................................................28
8.3 Verplichtingen koper....................................................................................................................................31
Leereenheid 9 – Klachtplicht................................................................................................................................31
2
, Leereenheid 0 – The Basics: voorkennis
0.1 Totstandkoming rechtshandelingen algemeen: wilsvertrouwensleer
Vereisten om te kunnen spreken van een rechtshandeling (art. 3:33 BW):
1. Wil: gericht op rechtsgevolg waarbij de wil is geopenbaard door verklaring.
2. Verklaring: dit ziet op de ontvangsttheorie. Dit houdt in dat de rechtshandeling moet
worden ontvangen/bereikt bij de personen die hierbij van toepassing zijn. Wilsverklaringen
kunnen in beginsel in elke vorm worden geuit (art. 3:37 BW).
Voorbeeld: je wil een kopje koffie en zodra je dit (verklaring) hebt vermeld bij de barman
wordt dit bereikt.
Op voornoemde geldt een uitzondering ex art. 3:34 BW. Als iemand tijdelijk of blijvend aan een
geestelijke stoornis lijdt, kan deze persoon uiteraard verklaringen doen, maar de vraag is echter of
dit een uiting is van een op een rechtgevolg gerichte wil. In dergelijke situaties komt er wel een
rechtshandeling tot stand, maar is deze vernietigbaar.
Vertrouwensbeginsel (art. 3:35 BW): hierop kan een succesvol beroep worden gedaan indien aan
de volgende voorwaarden wordt voldaan:
1. Er is een verklaring gedaan richting een persoon;
2. Deze persoon heeft een bepaalde betekenis gegeven aan die verklaring; en
3. Gelet op de omstandigheden mocht deze persoon die betekenis daar redelijkerwijs aan
toekennen.
Twee soorten rechtshandelingen:
1. Eenzijdige rechtshandeling: slechts 1 persoon is nodig om deze rechtshandeling tot stand
te brengen. Hierbij is er slechts sprake van aanbod.
Voorbeeld: een auto te koop aanbieden, het opzeggen van je
abonnement/arbeidsovereenkomst, het opstellen van een testament e.d.
2. Meerzijdige rechtshandeling: twee of meer personen verrichten de rechtshandeling. Hierbij
is er sprake van een overeenkomst ex art. 6:213 BW.
Voorbeeld: een schenking is een meerzijdige rechtshandeling omdat de ander het geschenk
dient te aanvaarden.
0.2 Totstandkoming overeenkomsten algemeen: aanbod en aanvaarding
Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding daarvan (art. 6:217 BW).
Het doen van een aanbod is een rechtshandeling omdat er een op een rechtsgevolg gerichte wil is
(sluiten van een overeenkomst), waarbij die wil zich heeft geopenbaard door een verklaring (het
daadwerkelijk doen van het aanbod). Het doen van een aanbod is in beginsel vormvrij (art. 3:37 lid
1 BW).
Een aanbod kan vervallen door herroepping (intrekking) (art. 6:219 BW). Op het moment dat het
aanbod is aanvaard, kan er geen herroeping meer plaatsvinden, tenzij het gaat om een vrijblijvend
aanbod (tot moment van aanvaarding kan aanbod worden ingetrokken).
0.3 Handelingsonbekwaamheid en handelingsonbevoegdheid
Indien sprake is van handelingsonbekwaamheid ex art. 3:32 BW is een rechtshandeling
vernietigbaar.
Indien sprake is van handelingsonbevoegdheid ex art. 3:43 BW is een rechtshandeling nietig.
3
OVEREENKOMSTENRECHT
Open Universiteit 2025 - 2026
,Inhoudsopgave
Leereenheid 0 – The Basics: voorkennis...............................................................................................................3
0.1 Totstandkoming rechtshandelingen algemeen: wilsvertrouwensleer............................................................3
0.2 Totstandkoming overeenkomsten algemeen: aanbod en aanvaarding..........................................................3
0.3 Handelingsonbekwaamheid en handelingsonbevoegdheid............................................................................3
0.4 Wilsgebreken en dwaling...............................................................................................................................4
Leereenheid 1 – Een introductie tot het overeenkomstenrecht én een eerste leerstuk: afgebroken
onderhandelingen....................................................................................................................................................4
1.1 Algemene omschrijving van het overeenkomstenrecht..................................................................................4
1.2 Onderscheidingen binnen het overeenkomstenrecht......................................................................................4
1.3 Grondbeginselen van het overeenkomstenrecht.............................................................................................5
1.4 Verhouding overeenkomstenrecht ten opzichte tot het verbintenissenrecht..................................................6
1.5 Het begrip verbintenis....................................................................................................................................6
1.6 Natuurlijke verbintenissen.............................................................................................................................6
1.7 Precontractuele aansprakelijkheid bij afgebroken onderhandelingen..........................................................7
Leereenheid 2 – Vertegenwoordiging en volmacht..............................................................................................7
2.1 Vertegenwoordiging.......................................................................................................................................7
2.2 Volmacht........................................................................................................................................................8
Leereenheid 3 – Grenzen van contractvrijheid; enkele gronden van nietigheid en vernietigbaarheid en
gevolgen daarvan.....................................................................................................................................................8
3.1 Gronden van nietigheid en vernietigbaarheid...............................................................................................9
3.2 Vormvoorschriften..........................................................................................................................................9
3.3 Strijd met wet, openbare orde of goede zeden.............................................................................................10
3.4 Gevolgen van nietigheid en vernietigbaarheid............................................................................................10
Leereenheid 4 – Rechtgevolgen van de overeenkomst ten aanzien van partijen.............................................11
4.1 Inleiding.......................................................................................................................................................11
4.2 De overeengekomen rechtsgevolgen............................................................................................................12
4.2.1 Uitleg....................................................................................................................................................12
4.2.2 Derden bij de overeenkomst.................................................................................................................13
4.3 De overige rechtsgevolgen...........................................................................................................................13
4.3.1 Wet........................................................................................................................................................13
4.3.2 Gewoonterecht......................................................................................................................................13
4.3.3 Redelijkheid en billijkheid....................................................................................................................14
Leereenheid 5 – Algemene voorwaarden............................................................................................................14
5.1 Begripsbepalingen........................................................................................................................................14
5.2 Totstandkoming van algemene voorwaarden...............................................................................................15
5.3 Vernietigingsgronden...................................................................................................................................15
5.3.1 Onredelijk bezwarend...............................................................................................................................15
5.3.2 Informatieplicht.........................................................................................................................................16
1
,Leereenheid 6 en 7 – Nakoming, schadevergoeding opschorting en ontbinding.............................................17
6.1 Nakoming van verbintenissen in het algemeen............................................................................................17
6.2 Verbintenissen tot het betalen van geldschulden.........................................................................................19
6.3 Mogelijkheden bij niet-nakoming.................................................................................................................21
6.3.1 Vordering tot nakoming........................................................................................................................21
6.3.2 Schadevergoeding.................................................................................................................................22
6.3.3 Opschorting...........................................................................................................................................24
6.3.4 Ontbinding............................................................................................................................................26
Leereenheid 8 – Inleiding koop en consumentenkoop.......................................................................................27
8.1 De bijzondere overeenkomst (consumenten)koop........................................................................................27
8.2 Verplichtingen verkoper...............................................................................................................................28
8.3 Verplichtingen koper....................................................................................................................................31
Leereenheid 9 – Klachtplicht................................................................................................................................31
2
, Leereenheid 0 – The Basics: voorkennis
0.1 Totstandkoming rechtshandelingen algemeen: wilsvertrouwensleer
Vereisten om te kunnen spreken van een rechtshandeling (art. 3:33 BW):
1. Wil: gericht op rechtsgevolg waarbij de wil is geopenbaard door verklaring.
2. Verklaring: dit ziet op de ontvangsttheorie. Dit houdt in dat de rechtshandeling moet
worden ontvangen/bereikt bij de personen die hierbij van toepassing zijn. Wilsverklaringen
kunnen in beginsel in elke vorm worden geuit (art. 3:37 BW).
Voorbeeld: je wil een kopje koffie en zodra je dit (verklaring) hebt vermeld bij de barman
wordt dit bereikt.
Op voornoemde geldt een uitzondering ex art. 3:34 BW. Als iemand tijdelijk of blijvend aan een
geestelijke stoornis lijdt, kan deze persoon uiteraard verklaringen doen, maar de vraag is echter of
dit een uiting is van een op een rechtgevolg gerichte wil. In dergelijke situaties komt er wel een
rechtshandeling tot stand, maar is deze vernietigbaar.
Vertrouwensbeginsel (art. 3:35 BW): hierop kan een succesvol beroep worden gedaan indien aan
de volgende voorwaarden wordt voldaan:
1. Er is een verklaring gedaan richting een persoon;
2. Deze persoon heeft een bepaalde betekenis gegeven aan die verklaring; en
3. Gelet op de omstandigheden mocht deze persoon die betekenis daar redelijkerwijs aan
toekennen.
Twee soorten rechtshandelingen:
1. Eenzijdige rechtshandeling: slechts 1 persoon is nodig om deze rechtshandeling tot stand
te brengen. Hierbij is er slechts sprake van aanbod.
Voorbeeld: een auto te koop aanbieden, het opzeggen van je
abonnement/arbeidsovereenkomst, het opstellen van een testament e.d.
2. Meerzijdige rechtshandeling: twee of meer personen verrichten de rechtshandeling. Hierbij
is er sprake van een overeenkomst ex art. 6:213 BW.
Voorbeeld: een schenking is een meerzijdige rechtshandeling omdat de ander het geschenk
dient te aanvaarden.
0.2 Totstandkoming overeenkomsten algemeen: aanbod en aanvaarding
Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding daarvan (art. 6:217 BW).
Het doen van een aanbod is een rechtshandeling omdat er een op een rechtsgevolg gerichte wil is
(sluiten van een overeenkomst), waarbij die wil zich heeft geopenbaard door een verklaring (het
daadwerkelijk doen van het aanbod). Het doen van een aanbod is in beginsel vormvrij (art. 3:37 lid
1 BW).
Een aanbod kan vervallen door herroepping (intrekking) (art. 6:219 BW). Op het moment dat het
aanbod is aanvaard, kan er geen herroeping meer plaatsvinden, tenzij het gaat om een vrijblijvend
aanbod (tot moment van aanvaarding kan aanbod worden ingetrokken).
0.3 Handelingsonbekwaamheid en handelingsonbevoegdheid
Indien sprake is van handelingsonbekwaamheid ex art. 3:32 BW is een rechtshandeling
vernietigbaar.
Indien sprake is van handelingsonbevoegdheid ex art. 3:43 BW is een rechtshandeling nietig.
3
