MBO Juridisch Medewerker Samenvatting Inleiding Recht boek Lydia Janssen

Inleiding Recht

Les 1 Hoofdstuk 1: Wat is recht?
Recht:

Is het geheel van overheidsregels dat op een bepaald moment geldt in een samenleving.
De inhoud is afhankelijk van de normen en waarden in een samenleving. Bv. 30 jaar geleden niet
samenwonen, nu wel met dezelfde regels als huwelijk.

Doel van het recht:
- ordenen van de samenleving (verkeersregels, regels over afval, rechten en plichten koper en
verkoper);
- zorgen voor een rechtvaardige oplossing bij conflicten.

Kenmerkend voor rechtsregels:
- ze worden gemaakt door de overheid;
- ze zijn algemeen geldend;
- de rechter reageert als ze niet worden nageleefd.

Rechtsgebieden:
Staatsrecht: beschrijft de organisatie van de overheid.
- geeft organisatieplaatje van de overheid;
- taken en bevoegdheden van de verschillende overheidsorganen;
- regels over de positie van de burger in de Staat;
- basisregels staan in de Grondwet;
- andere belangrijke wetten: Kieswet, Provinciewet en Gemeentewet.

Bestuursrecht: besturen voor een goede gang van zaken en het ordenen van de samenleving.
- beschrijft de manier waarop de overheid met haar burgers om moet gaan;
- kinderbijslag geven aan ouders;
- belastingaanslag opleggen;
- weg aanleggen;
- school bouwen;
- Belangrijkste wet: Algemene wet bestuursrecht (Awb).

Strafrecht: bevat een groot aantal geboden en verboden.
- op verboden heeft de overheid straf gesteld. Diefstal, doodslag, moord.
- strafrecht speelt zich af tussen dader en overheid;
- wetboek van Strafrecht (Sr) hierin staan een groot aantal strafbepalingen;
- wetboek van Strafvordering (Sv) geeft aan wat er gebeurt bij plegen strafbaar feit;

Burgerlijk recht: hierin worden de juridische relaties tussen burgers (en bedrijven) onderling geregeld.
- op geld waardeerbare zaken: koop- huurovereenkomst, arbeidsovereenkomst, hypotheek;
- maar ook persoonlijke zaken: huwelijk, echtscheiding, gezag minderjarige kinderen.

Internationaal recht: regelt de verhouding met andere landen en de positie van ons land in allerlei
internationale organisaties (VN en EU).
 steeds belangrijker vanwege toenemende internationale samenwerking;

,  regels EU hebben invloed op onze manier van grenzen bewaken;
 prijs van de melk;
 op erkenning buitenlandse schoolopleidingen;
 op euro die we als betalingsmiddel gebruiken.

Recht




Privaatrecht
Overheid bemoeit publiekrecht
zich er niet mee!




burgerlijk recht
staatsrecht bestuursrecht strafrecht
BW




geeft regels tussen burgers/bedrijven aan de ene kant en de overheid
geeft regels tussen burgers en aan de andere kant
bedrijven. P&F, vermogensrecht,
ondernemingsrecht




Materieel recht: beschrijft rechten en plichten van mensen.
 verwijst naar de rechtsregels, hoe mensen behoren te gedragen;
 recht student op studiefinanciering;
 verkeersregels in verkeer.
Formele recht: beschrijft hoe rechten en plichten uit materieel recht gehandhaafd worden.
 door rechtspraak;
 als er moeilijkheden ontstaan: koper goed gekocht en betaald maar verkoper wil niet leveren;
 ook wel procesrecht genoemd.

Burgerlijk Wetboek
Materieel recht
BW

Burgerlijk recht
Wetboek van
Formeel recht Burgerlijke
Rechtsvordering (Rv)


Wetboek van
Materieel recht
Strafrecht (Sr)
Strafrecht
Wetboek van
Formeel recht Strafvordering
(Sv)

bevat rechtsnormen waarin
voor burgers en
Materieel recht
bestuursorganen aanspraken of
verplichtingen zijn opgenomen

Bestuursrecht


Algemene wet bestuursrecht
Formeel recht
(Awb)

,Hoofdstuk 2: Bronnen van het recht.

Wet: belangrijkste vindplaats van het recht.

Rechtsbronnen: vindplaatsen van het recht.

Bronnen:
1. wet (belangrijkste);
2. jurisprudentie (verzameling van alle rechterlijke uitspraken waarin ze rechtsregels hebben
toegepast op concrete gevallen);
3. internationale verdragen, steeds belangrijker, vanwege de invloed van deze verdragen op ons
recht;
4. gewoonte (vooral in staatsrecht) (in veel mindere maten in het burgerlijk recht).

Rechtsbron (jurisprudentie): verzameling van rechterlijke uitspraken, omdat in deze uitspraken uitleg
gegeven wordt aan de wet.

Burgerlijk Wetboek (BW): dikste wetboek met o.a. familiezaken, ondernemingen, erfrecht,
overeenkomsten die mensen en bedrijven sluiten en eigendom.

BW = 9 boeken (onderdelen): boek 1 P&F, boek 2 rechtspersonen, boek 4 erfrecht.
Bij artikelen uit BW, wordt ook het boek in artikelnummer gezet. Art. 3:114 BW (art 114 van boek 3 BW)
Art. 1:251a lid 1 sub b BW = art 251a, lid 1 sub b van boek 1 BW.

Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv): beschrijft hoe een rechtszaak verloopt in het Burgerlijk
recht.

Wetboek van Strafrecht (Sr): hierin vind je strafbare gedragingen, zoals diefstal, oplichting, aanranding,
discriminatie en doodslag. Ook maximale straf.

Wetboek van Strafvordering (Sv): hierin staan de regels en de procedures als er een strafbaar feit is
gepleegd.

Naast de wetboeken zijn er losse wetten:
 wegenverkeerswet;
 opiumwet;
 wet wapens en munitie;
 de Algemene wet bestuursrecht;
 vreemdelingenwet.

Door jurisprudentie ontwikkelt recht voortdurend.

Internationale verdragen: zijn overeenkomsten tussen landen. EU afspraken over samenwerking; eerst
kolen en staal, daarna bevordering van de handel en nu veel meer dan handel en economie.

EU afspraken: hebben steeds meer invloed op nationale wetgeving en zijn daarom steeds belangrijker.

, Europees verdrag voor mensenrechten (EVRM): internationale rechten waar burger naartoe kan als eigen
land de rechten geschonden heeft.

Gewoonte: kan in sommige gevallen (staatsrecht) een rechtsbron zijn, onder de voorwaarden dat het gaat
om een langdurig gebruik in een bepaalde kring die door deze kring als rechtsregel wordt ervaren. In
mindere mate in het burgerlijk recht. In strafrecht is “gewoonte” geen rechtsbron.