Organisatiepsychologie en sociologie
Hoofdstuk 1
Het sociologisch perspectief
Sociologie: systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
- Belangrijk aspect: Beïnvloeding van onze ervaring en gedachten door de samenleving
Een sociaal vraagstuk versus een sociologisch vraagstuk
- Beleidsdoelen versus verklarende vragen
Hoofdvragen van de sociologie (1)
Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering van de wereld?
Hoofdvragen van de sociologie (2)
Sociale ongelijkheid: waarom zijn de ongelijkheden binnen sommige samenlevingen groter
dan binnen anderen?
Sociale orde: Hoe zijn verschillen in samenhang tussen samenleving te verklaren?
Rationalisering: Hoe hebben rationaliseringsprocessen zich in uiteenlopende mate
voltrokken in onderscheiden samenlevingen?
Oorsprong sociologie en modernisering – De ontwikkeling van sociologie over de tijd (1)
1. De industrialisering: Dat maakte dat mensen in grote groepen gingen samenwerken
2. De groei van de steden: Grote groepen mensen gingen er wonen.
3. Verandering opvattingen over democratische en politieke rechten.
Dit maakte dat mensen gingen bedekten hoe de samenleving in elkaar zit. Deze
ontwikkelingen/spanningen samen maakte dat de sociologie tot stand kwam.
Oorsprong sociologie en modernisering (2)
Karl Marx
Hoe is sociale ongelijkheid mogelijk?
- Een kapitalistische samenleving zorgt voor ongelijkheid.
- Ongelijkheid berust op een of andere vorm van dwang.
- Deze dwang leidt tot revolutie (strijd).
- En soms resulteert deze strijd in de afschaffing van oude dwangmiddelen.
Moderne samenleving uitkomst van strijd en revolutie.
Oorsprong sociologie en modernisering (3)
Emile Durkheim (1858 – 1917)
Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
Voorbeeld:
- W: Hoe hechter de leden van een godsdienstige groepering in die groepering zijn
geïntegreerd, des te kleiner is hun kans op zelfdoding.
, - C: Katholieken zijn sterker in godsdienstige groepering geïntrigeerd dan
protestanten.
- E: Onder katholieken komt zelfdoding minder vaak voor dan bij protestanten.
Moderne samenleving gekenmerkt door wederzijdse afhankelijkheid.
Anomie: de moderne samenleving bied je geen positie meer in de samenleving
Of: mensen komen in opstand tegen de norm (zoals de opstand)
Oorsprong sociologie en modernisering (4)
Max weber (1864-1920)
Hoe werkt het proces van rationalisering van de wereld?
Moderne samenleving:
- Hoe activistischer het wereldbeeld van de samenleving is;
- Hoe meer leden van de samenleving een praktisch rationele levenswijze ontwikkelen;
- Daardoor benutten ze mogelijkheden om goederen efficiënter voort te brengen.
Moderne samenleving is onttoverd (we leven niet meer naar Gods idee).
Hoofdstuk 2
Theoretische benaderingen van de sociologie (2)
Sociologie: systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
Theorie: een theorie verklaart hoe verschijnselen met elkaar samenhangen (Durkheim)
Theoretische benaderingen: een fundamenteel beeld van de samenleving dat als richtsnoer
dient voor theorie en onderzoek
Theoretische benaderingen: Structureel functionalisme. Conflictsociologie, Somalisch
interactionisme, rationele keuze benaderingen.
Structureel functionalisme
Beeld samenleving: bestaat uit een relatief stabiel systeem van onderling verbonden
elementen. Elk onderdeel draagt ertoe bij dat de samenleving kan functioneren. Mits er
sprake is van sociale integratie.
Focus op: sociale structuur en haar functies (Durkheim) en manifeste en latente functies
(voorbeeld: hoger onderwijs, voorbereiding werk, maar ook ontmoetingsplaats).
Probleem: strijd, ongelijkheden en verandering
Conflict sociologe (reactie structureel functionalisme)
Beeld samenleving: de samenleving wordt opgevat als een arena van ongelijkheid, die strijd
en verandering veroorzaakt.
Focus op: Ongelijkheden klasse, sociale status, ras, etniciteit, sekse, etc. (Marx)
Voorbeeld: kansenongelijkheid onderwijs en invloed sociale status ouders.
Probleem: Neutraliteit.
Symbolisch interactionisme
Hoofdstuk 1
Het sociologisch perspectief
Sociologie: systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
- Belangrijk aspect: Beïnvloeding van onze ervaring en gedachten door de samenleving
Een sociaal vraagstuk versus een sociologisch vraagstuk
- Beleidsdoelen versus verklarende vragen
Hoofdvragen van de sociologie (1)
Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering van de wereld?
Hoofdvragen van de sociologie (2)
Sociale ongelijkheid: waarom zijn de ongelijkheden binnen sommige samenlevingen groter
dan binnen anderen?
Sociale orde: Hoe zijn verschillen in samenhang tussen samenleving te verklaren?
Rationalisering: Hoe hebben rationaliseringsprocessen zich in uiteenlopende mate
voltrokken in onderscheiden samenlevingen?
Oorsprong sociologie en modernisering – De ontwikkeling van sociologie over de tijd (1)
1. De industrialisering: Dat maakte dat mensen in grote groepen gingen samenwerken
2. De groei van de steden: Grote groepen mensen gingen er wonen.
3. Verandering opvattingen over democratische en politieke rechten.
Dit maakte dat mensen gingen bedekten hoe de samenleving in elkaar zit. Deze
ontwikkelingen/spanningen samen maakte dat de sociologie tot stand kwam.
Oorsprong sociologie en modernisering (2)
Karl Marx
Hoe is sociale ongelijkheid mogelijk?
- Een kapitalistische samenleving zorgt voor ongelijkheid.
- Ongelijkheid berust op een of andere vorm van dwang.
- Deze dwang leidt tot revolutie (strijd).
- En soms resulteert deze strijd in de afschaffing van oude dwangmiddelen.
Moderne samenleving uitkomst van strijd en revolutie.
Oorsprong sociologie en modernisering (3)
Emile Durkheim (1858 – 1917)
Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
Voorbeeld:
- W: Hoe hechter de leden van een godsdienstige groepering in die groepering zijn
geïntegreerd, des te kleiner is hun kans op zelfdoding.
, - C: Katholieken zijn sterker in godsdienstige groepering geïntrigeerd dan
protestanten.
- E: Onder katholieken komt zelfdoding minder vaak voor dan bij protestanten.
Moderne samenleving gekenmerkt door wederzijdse afhankelijkheid.
Anomie: de moderne samenleving bied je geen positie meer in de samenleving
Of: mensen komen in opstand tegen de norm (zoals de opstand)
Oorsprong sociologie en modernisering (4)
Max weber (1864-1920)
Hoe werkt het proces van rationalisering van de wereld?
Moderne samenleving:
- Hoe activistischer het wereldbeeld van de samenleving is;
- Hoe meer leden van de samenleving een praktisch rationele levenswijze ontwikkelen;
- Daardoor benutten ze mogelijkheden om goederen efficiënter voort te brengen.
Moderne samenleving is onttoverd (we leven niet meer naar Gods idee).
Hoofdstuk 2
Theoretische benaderingen van de sociologie (2)
Sociologie: systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
Theorie: een theorie verklaart hoe verschijnselen met elkaar samenhangen (Durkheim)
Theoretische benaderingen: een fundamenteel beeld van de samenleving dat als richtsnoer
dient voor theorie en onderzoek
Theoretische benaderingen: Structureel functionalisme. Conflictsociologie, Somalisch
interactionisme, rationele keuze benaderingen.
Structureel functionalisme
Beeld samenleving: bestaat uit een relatief stabiel systeem van onderling verbonden
elementen. Elk onderdeel draagt ertoe bij dat de samenleving kan functioneren. Mits er
sprake is van sociale integratie.
Focus op: sociale structuur en haar functies (Durkheim) en manifeste en latente functies
(voorbeeld: hoger onderwijs, voorbereiding werk, maar ook ontmoetingsplaats).
Probleem: strijd, ongelijkheden en verandering
Conflict sociologe (reactie structureel functionalisme)
Beeld samenleving: de samenleving wordt opgevat als een arena van ongelijkheid, die strijd
en verandering veroorzaakt.
Focus op: Ongelijkheden klasse, sociale status, ras, etniciteit, sekse, etc. (Marx)
Voorbeeld: kansenongelijkheid onderwijs en invloed sociale status ouders.
Probleem: Neutraliteit.
Symbolisch interactionisme
