Samenvatting Grondslagen Vermogensrecht - Privaatrecht

Hoofdstuk: H9 t/m 9.4, H7 t/m 7.3.2

H9 t/m 9.4

Een gewone of civiele (privaatrechtelijk) verbintenis kan worden omschreven als een
vermogensrechtelijke rechtsbetrekking (relatie) tussen twee of meer personen, waarbij de ene
persoon (schuldeiser of crediteur) het recht heeft op een bepaalde prestatie die de andere
persoon (schuldenaar of debiteur) verplicht is te verrichten.



Een verbintenis ontstaat pas als er iets aan ten grondslag ligt. In art. 6:1 BW staat dat er
slechts verbintenissen kunnen ontstaan als dit uit de wet voortvloeit. Er kunnen geen
verbintenissen buiten de wet om ontstaan.

Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling. Een rechtshandeling is een handeling
waarbij de handelende persoon het rechtsgevolg (in dit geval het ontstaan van een verbintenis)
heeft gewild.



De inhoud van een verbintenis wordt een prestatie genoemd.

 Voorbeelden van een prestatie:
o de overdracht van een zaak;
o het betalen van een koopsom of schadevergoeding;
o het verrichten van bedongen arbeid;
o de bouw van een huis;
o het verbouwen van een gehuurd huis;
o een publicatieverbod.

Als de verbintenis uit een rechtshandeling ontstaat, dan bepalen partijen zelf de inhoud ervan.
Het verbintenissenrecht bestaat grotendeels uit regels van aanvullend of regelend recht. Art.
6:248 lid 1 BW (Een overeenkomst heeft niet alleen de door partijen overeengekomen
rechtsgevolgen, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de
gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien.) bepaalt dat een
overeenkomst niet alleen door partijen overeengekomen rechtsgevolgen heeft, maar ook
rechtsgevolgen die naar de aard van de overeenkomst uit de wet, de gewoonte of de eisen van
redelijkheid en billijkheid voortvloeien.



Het recht van de schuldeiser wordt aangeduid met een vorderingsrecht. Een vorderingsrecht
is een relatief vermogensrecht (art. 3:6 BW).

 Gevolgen vorderingsrecht
1. de schuldeiser kan zijn vorderingsrecht slechts uitoefenen tegenover één
persoon: zijn wederpartij (de schuldenaar);
2. tussen de schuldeisers bestaat er geen rangorde (concurrente crediteuren).

,De schuldeisers zijn concurrenten van elkaar. Hoe meer schuldeisers aanspraak maken op
hetzelfde vermogen, hoe kleiner het percentage dat iedere schuldeiser krijgt (art. 3:277 BW).

Schuldeiser en schuldenaar zijn verplicht zich tegenover elkaar te gedragen volgens de eisen
van redelijkheid en billijkheid (art. 6:2 lid 1 BW).



H7 t/m 7.3.2

Volgens de wettelijke omschrijving is de overeenkomst een meerzijdige rechtshandeling
waarbij een of meer partijen jegens een of meer andere partijen een verbintenis aangaan (art.
6:213 BW). Omdat een overeenkomst een meerzijdige rechtshandeling is moet er
wilsovereenstemming van minimaal twee personen zijn om de rechtshandeling tot stand te
laten komen.



Een overeenkomst komt tot stand doordat iemand een ander een aanbod doet en de ander dat
aanbod aanvaardt (art. 6:217 BW).

 Aanbod

Door een aanbod te doen verklaart iemand wat hij wil. Het aanbod is dus een
wilsverklaring. Een aanbod is pas geldig als wordt aangegeven wat de voornaamste
verplichtingen zijn die voortvloeien uit de overeenkomst die wordt voorgesteld. Als
bepaalde elementen ontbreken wordt er gesproken over een uitnodiging tot het doen
van een aanbod. Een aanbod blijft van kracht zolang het niet wordt herroepen.
Herroeping is niet meer mogelijk nadat de tegenpartij het aanbod heeft aanvaard of
een mededeling betreffende de aanvaarding heeft verzonden. Een mondeling aanbod
moet onmiddellijk worden aanvaard. Bij een vrijblijvend aanbod kan het aanbod nog
na de aanvaarding worden herroepen, als dit zonder vertraging gebeurt. Een
onherroepelijk aanbod kan niet worden herroepen gedurende de periode dat het
onherroepelijk is, ook al is het aanbod nog niet aanvaard.

 Aanvaarding

De aanvaarding is de wilsverklaring die aansluit op het aanbod een overeenkomst tot
stand te brengen. Zodra degene aan wie het aanbod is gedaan het aanbod heeft
aanvaard of een mededeling betreffende de aanvaarding heeft verzonden, kan de
aanbieder niet meer terugkomen op zijn aanbod (art. 6:219 lid 2 BW). Als de
wederpartij te laat aanvaardt, dan is het aanbod vervallen, maar volgens de wet kan de
aanbieder een te late aanvaarding toch als tijdig gedaan laten gelden als hij dit
onverwijld aan de wederpartij mededeelt (art. 6:223 lid 1 BW). Bij een mondeling
aanbod komt de overeenkomst tot stand zodra de wederpartij heeft aanvaard. Bij een
schriftelijk aanbod komt de overeenkomst tot stand als het bericht van aanvaarding de
wederpartij heeft bereikt. Intrekking van een aanbod moet gebeuren voordat de
verklaring de geadresseerde heeft bereikt (art. 3:37 lid 5 BW). Herroeping van een
aanbod is niet meer mogelijk nadat de tegenpartij heeft aanvaard of een mededeling
betreffende de aanvaarding heeft verzonden (art. 6:219 lid 2 BW).

, Contractvrijheid betekent dat partijen zelf in eerste instantie de vorm en de inhoud van hun
contract bepalen. De vrijheid is echter net onbeperkt door de regels van dwingend recht,
openbare orde en door de goede zeden (art. 3:40 BW).

Binnen de grenzen van de regels van dwingend recht, openbare orde en goede zeden wordt de
inhoud van een overeenkomst bepaald door:

1. datgene wat de partijen hebben afgesproken;
2. de regels van regelend recht;
3. het gewoonterecht;
4. de redelijkheid en billijkheid.

Partijafspraak: als de rechter de inhoud van een overeenkomst gaat toetsen, houdt hij in de
eerste plaats rekening met datgene wat de partijen zelf hebben bepaald.

Regelend of aanvullend recht: Het regelend recht regelt waar partijen dit in hun overeenkomst
hebben nagelaten en vult aan waar zij leemtes in hun contract hebben gelaten.

Gewoonterecht: de wet zegt bij regeling van de arbeidsovereenkomst dat als er geen afspraak
gemaakt is over de hoogte van het loon, de werknemer aanspraak heeft op het loon dat ten
tijde van het sluiten van de arbeidsovereenkomst gebruikelijk was (art. 7:618 BW).

Redelijkheid en billijkheid: schuldeiser en schuldenaar zijn verplicht zich tegenover elkaar te
gedragen overeenkomstig de eisen van redelijkheid en billijkheid.

Derogerende werking: betekent letterlijk de wet opzijzetten. Dit houdt in dat het onder
bepaalde omstandigheden in strijd kan zijn met de redelijkheid en billijkheid om gebruik te
maken van een bedongen contractuele bevoegdheid.

H5 t/m 5.2

Een rechtshandeling is een handeling van een rechtssubject die het rechtsgevolg heeft dat de
bedoeling was van het handelende rechtssubject en dat ook is erkend door het recht.
Rechtshandelingen kunnen ontstaan door toedoen van slechts één persoon die het beoogde
rechtsgevolg wil.



Bij een eenzijdige rechtshandeling kan de wil van één persoon het rechtsgevolg in het leven
roepen. Deze rechtshandelingen zijn te verdelen in:

 eenzijdige ongerichte rechtshandelingen: niet specifiek gericht tot een bepaalde
persoon;
 eenzijdige gerichte rechtshandelingen: wel gericht tot een bepaalde persoon;

Bij een meerzijdige rechtshandeling is de wil van twee of meer rechtssubjecten nodig om
het door hen beoogde rechtsgevolg te doen intreden. Bijvoorbeeld de verbintenisscheppende
overeenkomst, die is gericht op het scheppen van een of meer verbintenissen.