Psychologie van beweging en inspanning
HC 1 2-9-2025 (H1 en 2)
Introductie
Wat is sportpsychologie?
De wetenschappelijke studie van mensen en hun gedrag in sport en
bewegen/inspanning
+ de praktische toepassing van die kennis
Sport- en bewegingspsychologen identificeren principes en richtlijnen die
professionals kunnen gebruiken om volwassenen en kinderen te helpen deel te
namen aan en te profiteren van sport- en bewegingsactiviteiten ze doen dit
door de ABC’s van de psychologie te onderzoeken binnen een dynamische en
steeds veranderende omgeving:
Affect (iemands gevoelens)
Gedrag (behavior) (iemands acties)
Cognities (iemands gedachten)
Wat?
De meeste mensen studeren sport- en bewegingspsychologie met 2 doelen voor
ogen:
1. Begrijpen hoe psychologische factoren de fysieke prestaties van een
individu beïnvloeden
2. Om te begrijpen hoe deelname aan sport en bewegen de psychologische
ontwikkeling, gezondheid en het welzijn van een persoon beïnvloedt.
,Sportpsychologie is van toepassing op een brede bevolkingsgroep.
Steeds meer sportpsychologen richten zich op de psychologische factoren die
betrokken zijn bij lichaamsbeweging en gezondheid.
Om deze verbreding van interesses te weerspiegelen, wordt het vakgebied nu
sport- en bewegingspsychologie genoemd sommige mensen richten zich alleen
op de bewegings- en gezondheids-gerelateerde aspecten van het vakgebied.
Psychologische vaardigheden voor sport- en bewegingsdeelname
Psychologische vaardigheden worden verbeterd door bepaalde methodes.
Geschiedenis van de sportpsychologie
Sport- en bewegingspsychologie heeft een lange en rijke geschiedenis die meer
dan 100 jaar teruggaat. De geschiedenis valt uiteen in zes periodes:
1ste periode de vroege jaren (1895-1920)
Wordt gekenmerkt door geïsoleerde studies.
Triplett (psycholoog geïnteresseerd in fietsen), fietsen/reeling fishing
line
, Triplett wilde weten waarom fietsers harder gingen in een team of in
een paar dan alleen.
Triplett testte ook kinderen die zo snel mogelijk een vislijn binnen
moesten halen kinderen deden dat sneller in aanwezigheid van
nog een kind had hij meer bewijs voor wielrenners.
2de periode: The Griffith-era (1921-1938)
Sportpsychologische laboratoria en psychologische tests vonden
plaats op een aantal locaties over de hele wereld.
In de VS was Coleman Griffith de eerste Amerikaan die zich
specialiseerde in dit gebied.
Griffith helpt bij het opzetten van de eerste coachingscholen in de
VS
3de periode: voorbereiding voor de toekomst (1939-1965)
Wordt gekenmerkt door de wetenschappelijke ontwikkeling van het
vakgebied, die te danken is aan de onderwijsinspanningen van
Franklin Henry.
Henry, wetenschappelijke studie naar psychologische aspecten van
sport en het verwerven van motorische vaardigheden
4 periode: oprichting van de academische sportpsychologie (1966-1977)
de
Sport- en bewegingspsychologie werd een gewaardeerd onderdeel
van de academische discipline lichamelijke opvoeding.
5de periode: multidisciplinaire wetenschap en praktijk (1978-2000)
Wordt gekenmerkt door een enorme groei naarmate het vakgebied
meer geaccepteerd en gerespecteerd werd door het publiek.
De belangstelling voor toegepaste vraagstukken en de groei en
ontwikkeling van de bewegingspsychologie waren evident.
De opleiding in het vakgebied nam een meer multidisciplinair
perspectief aan en het vakgebied worstelde met diverse
professionele praktijkvraagstukken.
6 periode: de laatste periode van de hedendaagse sport- en
de
bewegingspsychologie (2000-heden)
Wordt gekenmerkt door een voortdurende wereldwijde groei,
aanzienlijk divers onderzoek en interesse in toepassing en advies.
De bewegingspsychologie bloeit.
Geschiedenis nog even doorlezen in boek!
Wat kan je als sportpsycholoog?
3 primaire rollen van een sportpsycholoog:
Onderzoek doen
Een primaire functie van deelnemers aan elk wetenschappelijk
vakgebied is het vergroten van de kennis op dat gebied door
onderzoek uit te voeren.
Tegenwoordig maken sport- en bewegingspsychologen deel uit van
multidisciplinaire onderzoeksteams die problemen bestuderen
sport- en bewegingspsychologen delen hun bevindingen vervolgens
met collega’s en deelnemers in het vakgebied dit delen leidt tot
vooruitgang, discussie en een gezond debat op professionele
bijeenkomsten en in tijdschriften.
Lesgeven
, Ze geven vooral les op de universiteit
Consults
Het adviseren van individuele atleten of sportteams om
psychologische vaardigheden te ontwikkelen voor het verbeteren
van wedstrijdprestaties en training en voor het bevorderen van de
geestelijke gezondheid.
Je kan werken met het leger, maar ook met chirurgen.
Veel sportpsychologieconsultants werken met coaches via klinieken
en workshops.
Sportpsychologie toepassen
Theorie, onderzoek en praktijk hebben raakvlakken met elkaar verhouding
hierin kan verschillen.
Klinische psychologie (psychologie met mensen met stoornissen)
Uitgebreide opleiding in klinische psychologie ze zijn bevoegd
verklaard om mensen met emotionele stoornissen te behandelen.
Aanvullende opleidingen gevolgd in sport- en bewegingspsychologie
en de sportwetenschappen.
Behandelen van atleten met ernstige emotionele stoornissen (bijv.
depressies of zelfmoordneigingen) hebben speciale behandelingen
nodig.
Eetstoornissen en stoornissen in middelengebruik zijn 2 gebieden
waarop een klinisch sportpsycholoog vaak sporters kan helpen.
Sportpsychologie (grootste groep)
Uitgebreide opleiding in sport- en bewegingswetenschappen
Ze begrijpen de psychologie van menselijke beweging, met name in
relatie tot sport- en bewegingscontexten.
Mental coach informeert, door middel van groeps- en individuele
sessies, atleten en sporters over psychologische vaardigheden en
hun ontwikkeling (bijv. angstbeheersing, ontwikkelen van
zelfvertrouwen en verbeterde communicatie).
Niet opgeleid om individuen te behandelen
Niet opgeleid om mensen met emotionele stoornissen te
behandelen geen erkende psychologen.
Sportpsychologie verstand van sport en bewegen anders dan bij klinische
psychologie.
Onderscheid tussen sportpsychologie en klinische psychologie is belangrijk, maar
ook simplistisch atleten zijn in de eerste plaats mensen; omdat mensen
complex zijn, kunnen problemen die worden ervaren niet altijd worden
onderverdeeld in prestatie- versus niet-prestatiecategorieën.
Een alomvattende aanpak moeten worden gehanteerd bij het consulteren van
atleten, en sportpsychologen moeten altijd kijken naar de individuele behoeften
van elke cliënt, zonder buiten haar individuele competentiegebieden te oefenen.
, Zowel klinische als educatieve specialisten in sport- en bewegingspsychologie
moeten een grondige kennis hebben van zowel psychologie als beweging en
sportwetenschap.
In 1991 startte de AASP een gecertificeerd consultantprogramma. Om in
aanmerking te komen voor certificering als sport- en bewegingsconsultant,
moeten mensen een geavanceerde opleiding hebben in zowel psychologie als
sportwetenschappen.
Deze vereisten zijn bedoeld om het publiek te beschermen tegen
ongekwalificeerde personen die beweren professionals in de sport- en
bewegingspsychologie te zijn.
Educatieve sportpsychologie
Prestatieverbetering
Psychologie van excellentie en zeer efficiënt en effectief denken
Abnormale dingen klinische problemen
Geen klinische problemen behandelen als sportpsycholoog als je dit wel
doet kan je problemen krijgen onderscheid tussen klinisch en
sportpsychologie is belangrijk
Klinische sportpsychologie
Normale mensen, met normale problemen die kunnen ook problemen
hebben die meer passen bij klinische psychologie dan bij sportpsychologie.
Mensen kunnen ook mentale problemen hebben
Teveel nadruk op prestatieverbetering en te weinig op de psychologie van
sporters (niet gezond).
Introductie hoofdstuk 2
Degelijke wetenschappelijke methoden en begrip van wetenschap zijn
noodzakelijk om de sterke en zwakke punten van nieuw onderzoek nauwkeurig te
interpreteren.
Het is belangrijk dat we beslissingen nemen op basis van goede wetenschap en
niet alleen van horen zeggen of traditie.
Het begrijpen van wetenschap is in de huidige samenleving nog belangrijker als
tegenwicht tegen op meningen gebaseerde sociale media, politici en andere
machthebbers die de nauwkeurigheid van wetenschappelijke bevindingen
afwijzen om hun eigen vooroordelen of doelen te dienen.
De hoeveelheid desinformatie op sociale media vereist ook dat ieder van
ons onderscheid kan maken tussen wetenschappelijk valide informatie en
verkeerde informatie.
Vanwege de hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek die wordt uitgevoerd,
beïnvloeden onderzoeksresultaten ons leven meer dan ooit tevoren daarom
moeten we zowel de sterke als de zwakke punten ervan beter begrijpen.
Ethiek van de sportpsychologie
1. Bekwaamheid
HC 1 2-9-2025 (H1 en 2)
Introductie
Wat is sportpsychologie?
De wetenschappelijke studie van mensen en hun gedrag in sport en
bewegen/inspanning
+ de praktische toepassing van die kennis
Sport- en bewegingspsychologen identificeren principes en richtlijnen die
professionals kunnen gebruiken om volwassenen en kinderen te helpen deel te
namen aan en te profiteren van sport- en bewegingsactiviteiten ze doen dit
door de ABC’s van de psychologie te onderzoeken binnen een dynamische en
steeds veranderende omgeving:
Affect (iemands gevoelens)
Gedrag (behavior) (iemands acties)
Cognities (iemands gedachten)
Wat?
De meeste mensen studeren sport- en bewegingspsychologie met 2 doelen voor
ogen:
1. Begrijpen hoe psychologische factoren de fysieke prestaties van een
individu beïnvloeden
2. Om te begrijpen hoe deelname aan sport en bewegen de psychologische
ontwikkeling, gezondheid en het welzijn van een persoon beïnvloedt.
,Sportpsychologie is van toepassing op een brede bevolkingsgroep.
Steeds meer sportpsychologen richten zich op de psychologische factoren die
betrokken zijn bij lichaamsbeweging en gezondheid.
Om deze verbreding van interesses te weerspiegelen, wordt het vakgebied nu
sport- en bewegingspsychologie genoemd sommige mensen richten zich alleen
op de bewegings- en gezondheids-gerelateerde aspecten van het vakgebied.
Psychologische vaardigheden voor sport- en bewegingsdeelname
Psychologische vaardigheden worden verbeterd door bepaalde methodes.
Geschiedenis van de sportpsychologie
Sport- en bewegingspsychologie heeft een lange en rijke geschiedenis die meer
dan 100 jaar teruggaat. De geschiedenis valt uiteen in zes periodes:
1ste periode de vroege jaren (1895-1920)
Wordt gekenmerkt door geïsoleerde studies.
Triplett (psycholoog geïnteresseerd in fietsen), fietsen/reeling fishing
line
, Triplett wilde weten waarom fietsers harder gingen in een team of in
een paar dan alleen.
Triplett testte ook kinderen die zo snel mogelijk een vislijn binnen
moesten halen kinderen deden dat sneller in aanwezigheid van
nog een kind had hij meer bewijs voor wielrenners.
2de periode: The Griffith-era (1921-1938)
Sportpsychologische laboratoria en psychologische tests vonden
plaats op een aantal locaties over de hele wereld.
In de VS was Coleman Griffith de eerste Amerikaan die zich
specialiseerde in dit gebied.
Griffith helpt bij het opzetten van de eerste coachingscholen in de
VS
3de periode: voorbereiding voor de toekomst (1939-1965)
Wordt gekenmerkt door de wetenschappelijke ontwikkeling van het
vakgebied, die te danken is aan de onderwijsinspanningen van
Franklin Henry.
Henry, wetenschappelijke studie naar psychologische aspecten van
sport en het verwerven van motorische vaardigheden
4 periode: oprichting van de academische sportpsychologie (1966-1977)
de
Sport- en bewegingspsychologie werd een gewaardeerd onderdeel
van de academische discipline lichamelijke opvoeding.
5de periode: multidisciplinaire wetenschap en praktijk (1978-2000)
Wordt gekenmerkt door een enorme groei naarmate het vakgebied
meer geaccepteerd en gerespecteerd werd door het publiek.
De belangstelling voor toegepaste vraagstukken en de groei en
ontwikkeling van de bewegingspsychologie waren evident.
De opleiding in het vakgebied nam een meer multidisciplinair
perspectief aan en het vakgebied worstelde met diverse
professionele praktijkvraagstukken.
6 periode: de laatste periode van de hedendaagse sport- en
de
bewegingspsychologie (2000-heden)
Wordt gekenmerkt door een voortdurende wereldwijde groei,
aanzienlijk divers onderzoek en interesse in toepassing en advies.
De bewegingspsychologie bloeit.
Geschiedenis nog even doorlezen in boek!
Wat kan je als sportpsycholoog?
3 primaire rollen van een sportpsycholoog:
Onderzoek doen
Een primaire functie van deelnemers aan elk wetenschappelijk
vakgebied is het vergroten van de kennis op dat gebied door
onderzoek uit te voeren.
Tegenwoordig maken sport- en bewegingspsychologen deel uit van
multidisciplinaire onderzoeksteams die problemen bestuderen
sport- en bewegingspsychologen delen hun bevindingen vervolgens
met collega’s en deelnemers in het vakgebied dit delen leidt tot
vooruitgang, discussie en een gezond debat op professionele
bijeenkomsten en in tijdschriften.
Lesgeven
, Ze geven vooral les op de universiteit
Consults
Het adviseren van individuele atleten of sportteams om
psychologische vaardigheden te ontwikkelen voor het verbeteren
van wedstrijdprestaties en training en voor het bevorderen van de
geestelijke gezondheid.
Je kan werken met het leger, maar ook met chirurgen.
Veel sportpsychologieconsultants werken met coaches via klinieken
en workshops.
Sportpsychologie toepassen
Theorie, onderzoek en praktijk hebben raakvlakken met elkaar verhouding
hierin kan verschillen.
Klinische psychologie (psychologie met mensen met stoornissen)
Uitgebreide opleiding in klinische psychologie ze zijn bevoegd
verklaard om mensen met emotionele stoornissen te behandelen.
Aanvullende opleidingen gevolgd in sport- en bewegingspsychologie
en de sportwetenschappen.
Behandelen van atleten met ernstige emotionele stoornissen (bijv.
depressies of zelfmoordneigingen) hebben speciale behandelingen
nodig.
Eetstoornissen en stoornissen in middelengebruik zijn 2 gebieden
waarop een klinisch sportpsycholoog vaak sporters kan helpen.
Sportpsychologie (grootste groep)
Uitgebreide opleiding in sport- en bewegingswetenschappen
Ze begrijpen de psychologie van menselijke beweging, met name in
relatie tot sport- en bewegingscontexten.
Mental coach informeert, door middel van groeps- en individuele
sessies, atleten en sporters over psychologische vaardigheden en
hun ontwikkeling (bijv. angstbeheersing, ontwikkelen van
zelfvertrouwen en verbeterde communicatie).
Niet opgeleid om individuen te behandelen
Niet opgeleid om mensen met emotionele stoornissen te
behandelen geen erkende psychologen.
Sportpsychologie verstand van sport en bewegen anders dan bij klinische
psychologie.
Onderscheid tussen sportpsychologie en klinische psychologie is belangrijk, maar
ook simplistisch atleten zijn in de eerste plaats mensen; omdat mensen
complex zijn, kunnen problemen die worden ervaren niet altijd worden
onderverdeeld in prestatie- versus niet-prestatiecategorieën.
Een alomvattende aanpak moeten worden gehanteerd bij het consulteren van
atleten, en sportpsychologen moeten altijd kijken naar de individuele behoeften
van elke cliënt, zonder buiten haar individuele competentiegebieden te oefenen.
, Zowel klinische als educatieve specialisten in sport- en bewegingspsychologie
moeten een grondige kennis hebben van zowel psychologie als beweging en
sportwetenschap.
In 1991 startte de AASP een gecertificeerd consultantprogramma. Om in
aanmerking te komen voor certificering als sport- en bewegingsconsultant,
moeten mensen een geavanceerde opleiding hebben in zowel psychologie als
sportwetenschappen.
Deze vereisten zijn bedoeld om het publiek te beschermen tegen
ongekwalificeerde personen die beweren professionals in de sport- en
bewegingspsychologie te zijn.
Educatieve sportpsychologie
Prestatieverbetering
Psychologie van excellentie en zeer efficiënt en effectief denken
Abnormale dingen klinische problemen
Geen klinische problemen behandelen als sportpsycholoog als je dit wel
doet kan je problemen krijgen onderscheid tussen klinisch en
sportpsychologie is belangrijk
Klinische sportpsychologie
Normale mensen, met normale problemen die kunnen ook problemen
hebben die meer passen bij klinische psychologie dan bij sportpsychologie.
Mensen kunnen ook mentale problemen hebben
Teveel nadruk op prestatieverbetering en te weinig op de psychologie van
sporters (niet gezond).
Introductie hoofdstuk 2
Degelijke wetenschappelijke methoden en begrip van wetenschap zijn
noodzakelijk om de sterke en zwakke punten van nieuw onderzoek nauwkeurig te
interpreteren.
Het is belangrijk dat we beslissingen nemen op basis van goede wetenschap en
niet alleen van horen zeggen of traditie.
Het begrijpen van wetenschap is in de huidige samenleving nog belangrijker als
tegenwicht tegen op meningen gebaseerde sociale media, politici en andere
machthebbers die de nauwkeurigheid van wetenschappelijke bevindingen
afwijzen om hun eigen vooroordelen of doelen te dienen.
De hoeveelheid desinformatie op sociale media vereist ook dat ieder van
ons onderscheid kan maken tussen wetenschappelijk valide informatie en
verkeerde informatie.
Vanwege de hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek die wordt uitgevoerd,
beïnvloeden onderzoeksresultaten ons leven meer dan ooit tevoren daarom
moeten we zowel de sterke als de zwakke punten ervan beter begrijpen.
Ethiek van de sportpsychologie
1. Bekwaamheid
