Samenvatting Samenvating motorische ontwikkeling en motorisch leren

Aantekeningen
HC 1 2-2-2026
Motorische ontwikkeling:
Centrale vraag colleges en kennisclips: Hoe kunnen we de motorische
ontwikkeling van kinderen verklaren?
Baby’s net geboren kunnen zelf nog niks (alleen zuigreflex), andere
bewegingen kunnen ze niet zelfstandig uitvoeren (te vergelijken met dieren).
Binnen een aantal jaren enorm verandering in beweging en ontwikkeling
volwassenen en kinderen veel vergelijkbaar gedrag veel mensen ontwikkelen
hetzelfde gedrag hoe komt dat?  je kan mensen nadoen in de omgeving.
Definitie van ontwikkeling
Motorische ontwikkeling:
 De veranderingen in motorisch gedrag die gedurende de kindertijd (0-20
jaar) zichtbaar zijn
 De processen die ten grondslag liggen aan deze veranderingen
 Factoren die de veranderingen in gedrag beïnvloeden
Veranderingen die we zien processen die eronder liggen factoren die het
aansturen.
Belangrijke vragen:
 Waarom vertoont een kind een bepaalde vorm van nieuw gedrag op een
bepaald moment in de tijd?
 Wat veroorzaakt dit nieuwe gedrag?
Begrippen
 Genese: wording, het ontstaan van iets nieuws (novelty) waar komt iets
vandaan?
 Ontogenese: de ontwikkeling van het individu
 Fylogenese: de ontwikkeling van de soort (van de mens,
populatie/soorten)
Thema’s om ontwikkeling te begrijpen (1)
 Ontwikkeling: de veranderingen in gedrag die in de kindertijd zichtbaar
worden kwalitatieve verandering bijv. zitten, staan, kruipen, rennen,
gooien welk gedrag kan je zien?  los van de omgeving, bij verschillende
culturen en locaties aanwezig.
 Kan later ook achteruit gaan
 Leren: individuele veranderingen in het gedrag die het gevolg zijn van
exogene factoren (omgevingsfactoren)  bijv. schaatsen en fietsen leren
als je het niet leert zou je het anders niet doen, echt afhankelijk van de
omgeving waar je in zit.
 Groei (rijping): kwantitatieve biologische veranderingen  bijv. lengte,
gewicht, spiermassa, neurologische veranderingen biologie, is meetbaar
(kwantitatief).

,Ontwikkeling ≠ leren ≠ groei  worden vaak gebruikt in relatie tot elkaar.




Thema’s ontwikkeling te begrijpen (2): Hoe ontstaat nieuw gedrag?
Nature-nurture debat Hoe ontstaat nieuw gedrag?
Nature: alle eigenschappen liggen besloten in het kind (genetische factoren).
Nieuwheid:
 Kennis ligt opgeslagen in de genen
 Vooraf bepaalde ontwikkeling
Ontwikkeling zit in de genen.
Nurture: het kind start als Tabula rasa (blanco) en wordt gevormd door opvoeding
en onderwijs (omgeving waar je in zit is vooral bepalend).
Nieuwheid:
 Kennis ligt opgeslagen in de omgeving
 Nieuw gedrag door leren
 Leren is altijd mogelijk
Vervolg…
Kennis opgeslagen in de genen interactie kennis uit de omgeving.
Wederzijdse beïnvloeding van aangeboren structuren en omgevingsfactoren.
Nature en nurture interacteren met elkaar de 1 meer dan de andere.
Thema’s ontwikkeling te begrijpen (3). Ontwikkeling: continu of
discontinu?
Ontwikkeling continu vs discontinu
Continu:
 Nieuw gedrag komt voort uit eerder gedrag (voortdurende toename van
gedrag)
 Groei/leren
 Kwantitatieve veranderingen
 Lineaire groei
Discontinu:
 Nieuw gedrag komt voort uit nieuwe interne structuren
 Ontwikkeling
 Kwalitatieve veranderingen
 Verschillende gedrag (lopen, zitten, staan)
Verschillende theorieën gaan meer uit van het 1 of de andere.
Wat bepaalt of ontwikkeling continu of discontinu is?

,  Soort gedrag dat bestudeerd wordt (bv. lengtegroei vs functioneel gedrag)
 Tijdsframe waarbinnen gemeten wordt wanneer/hoe vaak je meet heeft
invloed op de resultaten.
 Cross-sectioneel of longitudinaal  individuele ontwikkeling kan anders zijn
terwijl je een lineaire groei hebt van groep.
Meten gedurende weken/maanden discontinue ontwikkeling.
Meten gedurende seconden tot dagen continue ontwikkeling.
Ontwikkeling van het schrijven
Cijfers schrijven schrijftijd meten.
5 jaar doen er veel langer over 10 jaar zijn sneller.
Continue ontwikkeling tijd neemt af met leeftijd.
Kijken naar pengrip primitieve grip, transitionele grip, mature grip (zie ppt).
Het is cross sectioneel.
Jonge kinderen alle 3 pengrepen.
Oudere kinderen meer mature grip
Kinderen van 10 jaar weer vooral transitionele grip gaan eigen pengrip
ontwikkelen meer bij meiden dan bij jongens.
Van 5 naar 6 jaar komt door naar school gaan meer naar mature grip.
Ene kant continue en andere kant beter inzicht hoe ontwikkeling eruit ziet.
Pittenzak vangen (arm action)
Kinderen van 3 meest verschillende soorten vanggedrag sommige geen
reactie (niet vangen) variabel gedrag dit zie je ook bij 4 jaar.
5 jaar kinderen gebruiken een goed reikpatroon, klein beetje variabel.
Longitudinaal elk horizontaal streepje, verschillend kind allemaal een
verschillende ontwikkeling  verschil kwantitatieve gegevens cross sectioneel
en longitudinaal geven ander inzicht in ontwikkeling.
 Net ander beeld
 Bovenin kinderen van 4 of 5 geen reactiehand door ontwikkelen, konden
het nog steeds niet
 Onderin zie je kinderen die het al wel goed konden
Historisch overzicht van theorieën motorische ontwikkeling

, Inleiding van ontwikkelings-theorieën: 1. Nativisme
 Nativisme: ontwikkeling wordt bepaald door endogene factoren (binnen het
individu)
 Ontwikkeling = rijping van het C.Z.S. (centraal zenuwstelsel systeem)
 Factoren binnenin het individu
Inleiding van ontwikkelings-theorieën: 2. Empirisme
 Empirisme: ontwikkeling wordt bepaald door exogene factoren
 Ontwikkeling = leren
Inleiding van ontwikkelings-theorieën: 3. Interactionisme
 Interactionisme: ontwikkeling wordt bepaald door de wederkerige
interactie tussen het individu en de omgeving
 Ontwikkeling = interactie van rijping + leren
Motorische ontwikkelingstheorieën




Hoe verklaart een nativistische (rijpings-) theorie ontwikkeling?
 Nativisme: ontwikkeling wordt bepaald door endogene factoren (binnenin
individu)
 Model: biologisch onderzoek naar ontwikkeling van organismen
Genetische invloeden  veranderingen in het C.Z.S.  gedragsontwikkeling
Pijler van rijpingstheorie: Coghill
1. Veranderingen in de morfologie van het gedrag vormen de basis voor het
begrijpen van de ontwikkeling
2. De morfologie: reflecteert veranderingen in onderliggende neurale
structuren
3. Veranderingen in het c.z.s. zijn een autonoom product van groei, zij worden
NIET beïnvloed door de omgeving