Medicijnen communicatie
Olanzapine (atypisch antipsychoticum)
Indicatie
Psychose Recidief bipolaire stoornis
Schizofrenie Depressie (augmentatie)
Manische episoden Off label: misselijkheid en braken
Verschijnselen
Psychose: Bij een psychose ziet iemand zichzelf en de wereld om zich heen anders dan hoe dit
eigenlijk is. Dit worden wanen en hallucinaties genoemd. Psychotische mensen wantrouwen hun
omgeving vaak en zijn in de war. Een psychose kan voor de patiënt en de omgeving
erg beangstigend zijn.
Schizofrenie: Schizofrenie is een psychische aandoening. U kunt last hebben van dingen denken,
zien, horen of voelen die er niet zijn. De belangrijkste verschijnselen bij schizofrenie zijn de
psychoses en in de war zijn. Mensen met schizofrenie voelen zich vaak ook depressief, angstig,
schuldig of gespannen. Hierdoor kunnen zij zichzelf kunnen verwaarlozen, moeilijk sociale
contacten leggen en zich afsluiten van de buitenwereld. Dit heten de 'negatieve verschijnselen' van
schizofrenie.
Manie: Een manie is een periode van overdreven opgewektheid, met veel onrealistische plannen
en acties. Mensen steken zich in deze periode vaak in de schulden en ondernemen activiteiten
waar ze later spijt van hebben. Soms heeft men ook last van wanen en hallucinaties.
Depressie: Bij depressie is er sprake van een sombere stemming, geen interesse en plezier meer in
de dingen van het leven. Iemand die depressief is, voelt zich vaak waardeloos en heeft
schuldgevoelens. Ook kunnen depressieve mensen snel geïrriteerd zijn en moeite hebben met
inslapen of doorslapen.
Werkingsmechanisme
Psychose: Olanzapine zorgt voor minder verschijnselen van een van een psychose of delirium.
Schizofrenie: Olanzapine zorgt dat stoffen die van nature in de hersenen voorkomen minder
werken, vooral dopamine. Hierdoor onderdrukt het de verschijnselen van een psychose. Het lijkt
te werken bij zeven op de tien mensen met schizofrenie. Mogelijk werkt het ook een beetje tegen
de 'negatieve verschijnselen
Manie: Olanzapine werkt vooral goed bij mensen die tijdens een manie ook depressieve gevoelens
hebben. De rustgevende werking van olanzapine bij een manie treedt binnen een paar uur in
Depressie: Een medicijn tegen depressie maakt klachten van depressie minder. U krijgt meer
energie en uw stemming wordt beter.
Off-label: Olanzapine blokkeert de prikkeling van het braakcentrum. Hierdoor neemt het misselijk
zijn en braakneiging af.
Werkingsduur
Tablet werkt binnen een paar uur 1 dosis werkt minimaal 24 uur
Injectie werkt binnen drie kwartier
Inname
Tabletten: Neem met half glas water
Smelttabletten (velotab): in de mond laten smelten en dan doorslikken. U kunt het smelttablet ook
eerst in een glas water of in een andere drank uiteen laten vallen. Bijvoorbeeld in melk, koffie,
appelsap of sinaasappelsap. Drink dit op.
, Injecties: arts zet deze in de bilspier. 1 keer in de twee weken of 1 keer in de 4 weken.
Dosering
Schizofrenie: begindosering 10 mg1x/dag 5-20 mg per dag.
Manische episoden: begindosering 10 of 15 mg 1x/dag icm lithium of valproinezuur 5-20 mg
per dag
Recidief bipolaire stoornis: 10 mg/dag 5-20 mg/dag
Off-label misselijkheid/braken: 10 mg 1x/dag (op dag 1-4 chemotherapie)
Vergeten
1 keer op een dag: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem
de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
Beperkingen
Autorijden: kan gevaarlijk zijn door bijwerkingen zoals slaperigheid en in de war zijn
- Tabletten af en toe voor korte tijd: na 3 dagen (72 uur) na laatste inname
- Dagelijks gebruik: Eerste 2 weken niet autorijden. Na 2 weken zelfde dosering.
- Tabletten + injecties NIET autorijden
- Psychoses/schizofrenie/manie overleg met arts
Alcohol: Alcohol zorgt dat u nog suffer wordt. Ook als u gewend bent geraakt aan dit medicijn,
kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden. Beperk daarom het gebruik van alcohol en
drink het liever niet.
Roken: Roken versnelt de afbraak van dit medicijn. Als u stopt met roken, kan de hoeveelheid van
dit medicijn in het bloed toenemen. Hierdoor kan het sterker werken of bijwerkingen geven.
Overleg met uw arts voordat u gaat stoppen met roken. Het kan nodig zijn dat uw arts de dosering
dan verlaagt.
Zwangerschap: Eerste 6 maanden veilig, laatste trimester kunnen problemen ontstaan (overleg
arts). Medicijn komt in de borstvoeding overleg arts
Instructies EU
Olanzapine wordt gebruikt bij psychose, schizofrenie, manie, bipolaire stoornis, depressie
(aanvullend) en soms bij misselijkheid.
Het brengt de stemming in balans door dopamine en serotonine te beïnvloeden.
Werking: tablet na enkele uren, injectie na ±45 min, houdt 24 uur aan.
Innemen: met water of smelttablet op de tong; injectie elke 2–4 weken.
Dosis: meestal 5–20 mg/dag.
Geen alcohol, eerste 2 weken niet autorijden, en overleg bij stoppen met roken.
Overleg altijd met de arts bij zwangerschap of aanhoudende spierpijn/sufheid.
Bijwerkingen
Bijwerking Mechanisme / Verklaring Kort / Lang termijn Advies bij 2e uitgifte
Sufheid / Blokkade van H1- Kort en lang termijn Komt vaak voor, meestal
slaperigheid histaminereceptoren → tijdelijk. Neem ’s avonds in.
dempend effect op centraal Pas op met autorijden en
zenuwstelsel alcohol.
, Gewichtstoenam Antagonisme van H1- en Lange termijn Bekend effect. Let op voeding
e / meer eetlust 5HT2C-receptoren → en beweging. Eventueel
verhoogde eetlust bespreken met arts of diëtist.
Spier- of Dopamine D2-blokkade in Lang termijn Kan optreden, zeker bij
bewegingsstoor nigrostriatale baan hogere dosering. Bij klachten
nissen (tremor, → arts. Soms dosisaanpassing
stijfheid) of ander middel.
Droge mond / Anticholinerge werking (M1- Kort en lang termijn Voldoende drinken, vezelrijke
obstipatie blokkade) voeding. Bij aanhoudende
obstipatie → arts.
Duizeligheid / Alfa1-receptorblokkade → Kort termijn (vooral Bekend in het begin. Rustig
lage bloeddruk vaatverwijding startfase) opstaan. Meestal tijdelijk.
bij opstaan
Toename Verstoring glucose- en Lange termijn Regelmatige controle gewicht
bloedsuiker of vetmetabolisme via en bloedwaarden. Bij dorst of
vetten H1/5HT2C-blokkade veel plassen → arts.
Onrust / Verstoorde dopaminerge Kort termijn Bewegen helpt soms. Bij
rusteloosheid balans hinder → arts voor mogelijke
(akathisie) dosisaanpassing.
Tweede uitgifte
Casus (klacht patiënt) Advies / Reactie
Sufheid / slaperigheid Bekende bijwerking, komt vooral in het begin voor. Neem ’s avonds
in. Pas op met autorijden en alcohol. Meestal tijdelijk.
Gewichtstoename / meer Komt vaak voor door invloed op eetlust en stofwisseling. Advies:
eetlust gezonde voeding, voldoende beweging. Eventueel overleg met arts
of diëtist.
Droge mond / obstipatie Anticholinerge werking. Drink voldoende, eet vezelrijk. Bij
aanhoudende obstipatie contact opnemen met arts.
Duizeligheid bij opstaan Door tijdelijke bloeddrukdaling (α1-blokkade). Rustig opstaan;
meestal verdwijnt dit vanzelf.
Spierstijfheid of trillen Komt zelden voor door dopamine-blokkade. Bij hinder of toename
van klachten arts raadplegen.
Verhoogde bloedsuiker of Verstoring van de stofwisseling. Gewicht en bloedwaarden
vetten regelmatig laten controleren. Bij veel dorst of vermoeidheid → arts.
Onrust / bewegingsdrang Kan in het begin optreden. Beweging kan helpen; bij hinder contact
(akathisie) opnemen met arts.
Seksuele stoornissen Bespreken met arts
Paroxetine (SSRI)
Indicatie
Depressie Paniekstoornis Specifieke fobie
Angstgevoelens/ Sociale Zenuwpijn
gespannenheid angststoornis
, Verschijnselen
Depressie: Bij depressie is er sprake van een sombere stemming, geen interesse en plezier meer in
de dingen van het leven. Iemand die depressief is, voelt zich vaak waardeloos en heeft
schuldgevoelens. Ook kunnen depressieve mensen snel geïrriteerd zijn en moeite hebben met
inslapen of doorslapen.
Werkingsmechanisme
Paroxetine behoort tot de serotonineheropnameremmers, ofwel SSRI's. Het regelt in de hersenen
de hoeveelheid serotonine. Deze lichaamseigen stof speelt een rol bij emoties en stemmingen.
SSRI's verbeteren de stemming en verminderen angsten.
Werkingsduur
Het kan één tot drie maanden duren voordat u het effect van paroxetine merkt. De eerste
twee weken van de behandeling kunnen de angstklachten zelfs toenemen
Angst: 1e 2 weken verergering, na 1 – 3 maanden optimaal
Zenuwpijn: na 1 – 2 weken
Jeuk: 2 – 4 dagen
Seksuele stoornissen: 1 – 2 weken
Overgangsklachten: 1 – 2 weken
Inname
Inname op vast tijdstip op de dag. Als u veel last heeft van de versuffende werking. neem het dan
in de avond voor het slapengaan in. Heeft u juist veel last van onrust en kunt u er slecht van
slapen, dan kunt u het beter in de ochtend innemen.
Dosering
Depressie: Begindosering: 20 mg 1×/dag; indien nodig de dosering geleidelijk verhogen in
stappen van 10 mg, tot max. 50 mg/dag
Paniekstoornis: Begindosering: 10 mg 1×/dag (om te voorkomen dat een achteruitgang optreedt
zoals men in het begin van de behandeling kan verwachten), vervolgens geleidelijk verhogen in
stappen van 10 mg tot aanbevolen dosering van 40 mg/dag; soms tot max. 60 mg/dag.
Sociale fobie, GAS, PTSS: Begindosering: 20 mg 1×/dag, indien nodig na een aantal weken in
stappen van 10 mg verhogen tot max. 50 mg/dag.
Vergeten
Duurt het langer dan 8 uur voordat u de volgende dosis moet innemen? Neem de vergeten dosis
dan alsnog in.Duurt het korter dan 8 uur overslaan
Beperkingen
Autorijden: Dit medicijn kan bijwerkingen veroorzaken, zoals slaperig zijn en moeite hebben met
concentreren. Heeft u hier last van? Dan mag u niet autorijden. Het kan gevaarlijk zijn aan het
verkeer deel te nemen zo lang u last heeft van deze bijwerkingen. Deze bijwerkingen komen
vooral de eerste week van het gebruik voor. Ook als de dosering omhoog of omlaag gaat, kunt u
(extra) last hebben van deze bijwerkingen. Ook dan mag u niet autorijden.
Alcohol: Alcohol kan de bijwerking van dit medicijn sterker maken. Hierdoor kunt u extra suf of
slaperig worden. Ook als u gewend bent geraakt aan paroxetine. Gebruik daarom liever geen
alcohol of drink minder alcohol als u dit medicijn krijgt.
Olanzapine (atypisch antipsychoticum)
Indicatie
Psychose Recidief bipolaire stoornis
Schizofrenie Depressie (augmentatie)
Manische episoden Off label: misselijkheid en braken
Verschijnselen
Psychose: Bij een psychose ziet iemand zichzelf en de wereld om zich heen anders dan hoe dit
eigenlijk is. Dit worden wanen en hallucinaties genoemd. Psychotische mensen wantrouwen hun
omgeving vaak en zijn in de war. Een psychose kan voor de patiënt en de omgeving
erg beangstigend zijn.
Schizofrenie: Schizofrenie is een psychische aandoening. U kunt last hebben van dingen denken,
zien, horen of voelen die er niet zijn. De belangrijkste verschijnselen bij schizofrenie zijn de
psychoses en in de war zijn. Mensen met schizofrenie voelen zich vaak ook depressief, angstig,
schuldig of gespannen. Hierdoor kunnen zij zichzelf kunnen verwaarlozen, moeilijk sociale
contacten leggen en zich afsluiten van de buitenwereld. Dit heten de 'negatieve verschijnselen' van
schizofrenie.
Manie: Een manie is een periode van overdreven opgewektheid, met veel onrealistische plannen
en acties. Mensen steken zich in deze periode vaak in de schulden en ondernemen activiteiten
waar ze later spijt van hebben. Soms heeft men ook last van wanen en hallucinaties.
Depressie: Bij depressie is er sprake van een sombere stemming, geen interesse en plezier meer in
de dingen van het leven. Iemand die depressief is, voelt zich vaak waardeloos en heeft
schuldgevoelens. Ook kunnen depressieve mensen snel geïrriteerd zijn en moeite hebben met
inslapen of doorslapen.
Werkingsmechanisme
Psychose: Olanzapine zorgt voor minder verschijnselen van een van een psychose of delirium.
Schizofrenie: Olanzapine zorgt dat stoffen die van nature in de hersenen voorkomen minder
werken, vooral dopamine. Hierdoor onderdrukt het de verschijnselen van een psychose. Het lijkt
te werken bij zeven op de tien mensen met schizofrenie. Mogelijk werkt het ook een beetje tegen
de 'negatieve verschijnselen
Manie: Olanzapine werkt vooral goed bij mensen die tijdens een manie ook depressieve gevoelens
hebben. De rustgevende werking van olanzapine bij een manie treedt binnen een paar uur in
Depressie: Een medicijn tegen depressie maakt klachten van depressie minder. U krijgt meer
energie en uw stemming wordt beter.
Off-label: Olanzapine blokkeert de prikkeling van het braakcentrum. Hierdoor neemt het misselijk
zijn en braakneiging af.
Werkingsduur
Tablet werkt binnen een paar uur 1 dosis werkt minimaal 24 uur
Injectie werkt binnen drie kwartier
Inname
Tabletten: Neem met half glas water
Smelttabletten (velotab): in de mond laten smelten en dan doorslikken. U kunt het smelttablet ook
eerst in een glas water of in een andere drank uiteen laten vallen. Bijvoorbeeld in melk, koffie,
appelsap of sinaasappelsap. Drink dit op.
, Injecties: arts zet deze in de bilspier. 1 keer in de twee weken of 1 keer in de 4 weken.
Dosering
Schizofrenie: begindosering 10 mg1x/dag 5-20 mg per dag.
Manische episoden: begindosering 10 of 15 mg 1x/dag icm lithium of valproinezuur 5-20 mg
per dag
Recidief bipolaire stoornis: 10 mg/dag 5-20 mg/dag
Off-label misselijkheid/braken: 10 mg 1x/dag (op dag 1-4 chemotherapie)
Vergeten
1 keer op een dag: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem
de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
Beperkingen
Autorijden: kan gevaarlijk zijn door bijwerkingen zoals slaperigheid en in de war zijn
- Tabletten af en toe voor korte tijd: na 3 dagen (72 uur) na laatste inname
- Dagelijks gebruik: Eerste 2 weken niet autorijden. Na 2 weken zelfde dosering.
- Tabletten + injecties NIET autorijden
- Psychoses/schizofrenie/manie overleg met arts
Alcohol: Alcohol zorgt dat u nog suffer wordt. Ook als u gewend bent geraakt aan dit medicijn,
kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden. Beperk daarom het gebruik van alcohol en
drink het liever niet.
Roken: Roken versnelt de afbraak van dit medicijn. Als u stopt met roken, kan de hoeveelheid van
dit medicijn in het bloed toenemen. Hierdoor kan het sterker werken of bijwerkingen geven.
Overleg met uw arts voordat u gaat stoppen met roken. Het kan nodig zijn dat uw arts de dosering
dan verlaagt.
Zwangerschap: Eerste 6 maanden veilig, laatste trimester kunnen problemen ontstaan (overleg
arts). Medicijn komt in de borstvoeding overleg arts
Instructies EU
Olanzapine wordt gebruikt bij psychose, schizofrenie, manie, bipolaire stoornis, depressie
(aanvullend) en soms bij misselijkheid.
Het brengt de stemming in balans door dopamine en serotonine te beïnvloeden.
Werking: tablet na enkele uren, injectie na ±45 min, houdt 24 uur aan.
Innemen: met water of smelttablet op de tong; injectie elke 2–4 weken.
Dosis: meestal 5–20 mg/dag.
Geen alcohol, eerste 2 weken niet autorijden, en overleg bij stoppen met roken.
Overleg altijd met de arts bij zwangerschap of aanhoudende spierpijn/sufheid.
Bijwerkingen
Bijwerking Mechanisme / Verklaring Kort / Lang termijn Advies bij 2e uitgifte
Sufheid / Blokkade van H1- Kort en lang termijn Komt vaak voor, meestal
slaperigheid histaminereceptoren → tijdelijk. Neem ’s avonds in.
dempend effect op centraal Pas op met autorijden en
zenuwstelsel alcohol.
, Gewichtstoenam Antagonisme van H1- en Lange termijn Bekend effect. Let op voeding
e / meer eetlust 5HT2C-receptoren → en beweging. Eventueel
verhoogde eetlust bespreken met arts of diëtist.
Spier- of Dopamine D2-blokkade in Lang termijn Kan optreden, zeker bij
bewegingsstoor nigrostriatale baan hogere dosering. Bij klachten
nissen (tremor, → arts. Soms dosisaanpassing
stijfheid) of ander middel.
Droge mond / Anticholinerge werking (M1- Kort en lang termijn Voldoende drinken, vezelrijke
obstipatie blokkade) voeding. Bij aanhoudende
obstipatie → arts.
Duizeligheid / Alfa1-receptorblokkade → Kort termijn (vooral Bekend in het begin. Rustig
lage bloeddruk vaatverwijding startfase) opstaan. Meestal tijdelijk.
bij opstaan
Toename Verstoring glucose- en Lange termijn Regelmatige controle gewicht
bloedsuiker of vetmetabolisme via en bloedwaarden. Bij dorst of
vetten H1/5HT2C-blokkade veel plassen → arts.
Onrust / Verstoorde dopaminerge Kort termijn Bewegen helpt soms. Bij
rusteloosheid balans hinder → arts voor mogelijke
(akathisie) dosisaanpassing.
Tweede uitgifte
Casus (klacht patiënt) Advies / Reactie
Sufheid / slaperigheid Bekende bijwerking, komt vooral in het begin voor. Neem ’s avonds
in. Pas op met autorijden en alcohol. Meestal tijdelijk.
Gewichtstoename / meer Komt vaak voor door invloed op eetlust en stofwisseling. Advies:
eetlust gezonde voeding, voldoende beweging. Eventueel overleg met arts
of diëtist.
Droge mond / obstipatie Anticholinerge werking. Drink voldoende, eet vezelrijk. Bij
aanhoudende obstipatie contact opnemen met arts.
Duizeligheid bij opstaan Door tijdelijke bloeddrukdaling (α1-blokkade). Rustig opstaan;
meestal verdwijnt dit vanzelf.
Spierstijfheid of trillen Komt zelden voor door dopamine-blokkade. Bij hinder of toename
van klachten arts raadplegen.
Verhoogde bloedsuiker of Verstoring van de stofwisseling. Gewicht en bloedwaarden
vetten regelmatig laten controleren. Bij veel dorst of vermoeidheid → arts.
Onrust / bewegingsdrang Kan in het begin optreden. Beweging kan helpen; bij hinder contact
(akathisie) opnemen met arts.
Seksuele stoornissen Bespreken met arts
Paroxetine (SSRI)
Indicatie
Depressie Paniekstoornis Specifieke fobie
Angstgevoelens/ Sociale Zenuwpijn
gespannenheid angststoornis
, Verschijnselen
Depressie: Bij depressie is er sprake van een sombere stemming, geen interesse en plezier meer in
de dingen van het leven. Iemand die depressief is, voelt zich vaak waardeloos en heeft
schuldgevoelens. Ook kunnen depressieve mensen snel geïrriteerd zijn en moeite hebben met
inslapen of doorslapen.
Werkingsmechanisme
Paroxetine behoort tot de serotonineheropnameremmers, ofwel SSRI's. Het regelt in de hersenen
de hoeveelheid serotonine. Deze lichaamseigen stof speelt een rol bij emoties en stemmingen.
SSRI's verbeteren de stemming en verminderen angsten.
Werkingsduur
Het kan één tot drie maanden duren voordat u het effect van paroxetine merkt. De eerste
twee weken van de behandeling kunnen de angstklachten zelfs toenemen
Angst: 1e 2 weken verergering, na 1 – 3 maanden optimaal
Zenuwpijn: na 1 – 2 weken
Jeuk: 2 – 4 dagen
Seksuele stoornissen: 1 – 2 weken
Overgangsklachten: 1 – 2 weken
Inname
Inname op vast tijdstip op de dag. Als u veel last heeft van de versuffende werking. neem het dan
in de avond voor het slapengaan in. Heeft u juist veel last van onrust en kunt u er slecht van
slapen, dan kunt u het beter in de ochtend innemen.
Dosering
Depressie: Begindosering: 20 mg 1×/dag; indien nodig de dosering geleidelijk verhogen in
stappen van 10 mg, tot max. 50 mg/dag
Paniekstoornis: Begindosering: 10 mg 1×/dag (om te voorkomen dat een achteruitgang optreedt
zoals men in het begin van de behandeling kan verwachten), vervolgens geleidelijk verhogen in
stappen van 10 mg tot aanbevolen dosering van 40 mg/dag; soms tot max. 60 mg/dag.
Sociale fobie, GAS, PTSS: Begindosering: 20 mg 1×/dag, indien nodig na een aantal weken in
stappen van 10 mg verhogen tot max. 50 mg/dag.
Vergeten
Duurt het langer dan 8 uur voordat u de volgende dosis moet innemen? Neem de vergeten dosis
dan alsnog in.Duurt het korter dan 8 uur overslaan
Beperkingen
Autorijden: Dit medicijn kan bijwerkingen veroorzaken, zoals slaperig zijn en moeite hebben met
concentreren. Heeft u hier last van? Dan mag u niet autorijden. Het kan gevaarlijk zijn aan het
verkeer deel te nemen zo lang u last heeft van deze bijwerkingen. Deze bijwerkingen komen
vooral de eerste week van het gebruik voor. Ook als de dosering omhoog of omlaag gaat, kunt u
(extra) last hebben van deze bijwerkingen. Ook dan mag u niet autorijden.
Alcohol: Alcohol kan de bijwerking van dit medicijn sterker maken. Hierdoor kunt u extra suf of
slaperig worden. Ook als u gewend bent geraakt aan paroxetine. Gebruik daarom liever geen
alcohol of drink minder alcohol als u dit medicijn krijgt.
